Przegrzewanie silnika podczas rozruchu lub pracy najczęściej oznacza przeciążenie (np. zbyt duży moment obciążenia, zablokowany mechanizm, niewłaściwe warunki chłodzenia, problem z fazą w zasilaniu silnika trójfazowego). W takiej sytuacji właściwym środkiem ochrony jest przekaźnik termiczny (zabezpieczenie przeciążeniowe), ponieważ jego zadaniem jest odłączenie silnika, gdy prąd utrzymuje się powyżej dopuszczalnej wartości przez odpowiednio długi czas.
Dlaczego odpowiedź "Przekaźnik termiczny" jest poprawna?
- Jest przeznaczony do ochrony silników przed skutkami długotrwałego przeciążenia, które prowadzi do wzrostu temperatury uzwojeń.
- Działa z pewną zwłoką czasową (charakterystyka termiczna), co odpowiada temu, jak nagrzewa się silnik – nie wyłącza natychmiast przy krótkim prądzie rozruchowym, ale zadziała, gdy przeciążenie trwa.
- W praktyce współpracuje ze stycznikiem: po zadziałaniu rozłącza obwód sterowania cewki, odłączając napęd.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Wyłącznik różnicowoprądowy" wykrywa prąd upływu do ziemi i służy głównie do ochrony przeciwporażeniowej oraz ograniczania skutków uszkodzeń izolacji. Nie jest typowym zabezpieczeniem przeciążeniowym silnika i może nie zadziałać przy samym przeciążeniu.
- "Wyłącznik nadprądowy" chroni przewody i instalację przed skutkami zwarć oraz przeciążeń w sensie instalacyjnym, ale nie zapewnia właściwej, dopasowanej do silnika ochrony termicznej w typowych układach napędowych (m.in. ze względu na prądy rozruchowe i charakterystykę działania).
- "Przekaźnik bistabilny" jest elementem sterowania (pamięta stan po zadziałaniu), a nie zabezpieczeniem termicznym silnika; nie rozwiązuje problemu przegrzewania wynikającego z przeciążenia.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawiają się słowa "przegrzewa się", "przeciążenie", "za duży prąd przez dłuższy czas", myśl o zabezpieczeniu termicznym/przeciążeniowym, a nie o RCD. RCD łącz z porażeniem i upływem prądu, a zabezpieczenia zwarciowe z nagłym, bardzo dużym prądem.
