KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 15.
Podczas skontrum zasobu archiwalnego, zauważyłeś, że niektóre dokumenty są źle sklasyfikowane. Co powinieneś zrobić w takiej sytuacji?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podczas skontrum nieprawidłowa klasyfikacja to niezgodność, którą należy zgłosić właściwej osobie/komórce, aby podjęto działania korygujące i zachowano rozliczalność zmian. Ignorowanie błędu utrwala nieprawidłowości, samodzielne poprawianie może wykraczać poza uprawnienia, a niszczenie dokumentów jest niedopuszczalne.

Pełne wyjaśnienie:

Skontrum polega na sprawdzeniu zgodności zasobu (stanu faktycznego) z ewidencją oraz na ujawnianiu nieprawidłowości, takich jak braki, nadwyżki, błędne opisy czy zła klasyfikacja dokumentów. Jeśli w trakcie skontrum zauważysz błędną klasyfikację, właściwym działaniem jest zgłoszenie błędu odpowiedniej osobie lub organowi (np. osobie nadzorującej archiwum, archiwiście zakładowemu, kierownikowi komórki), aby korekta została przeprowadzona w sposób formalny i udokumentowany.

Dlaczego ta odpowiedź jest poprawna? Ponieważ zmiana klasyfikacji wpływa na ewidencję, wyszukiwanie i rozliczalność dokumentacji. Zgłoszenie pozwala: (1) ocenić zakres błędu, (2) ustalić przyczynę, (3) zaplanować działania korygujące, (4) zapewnić, że poprawki wprowadza osoba uprawniona i że pozostaje ślad w dokumentacji/ewidencji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zignoruj błąd i kontynuuj skontrum – to typowy błąd organizacyjny: skontrum ma ujawniać i rejestrować niezgodności. Pominięcie problemu utrwala błędną informację i może prowadzić do dalszych pomyłek w obiegu dokumentów.
  • Popraw klasyfikację dokumentów samodzielnie – nawet jeśli intencja jest dobra, samodzielna zmiana może być niezgodna z przyjętymi procedurami i uprawnieniami. W praktyce ważne jest, aby korekty były zatwierdzone, spójne i możliwe do odtworzenia (kto/na jakiej podstawie zmienił klasyfikację).
  • Zniszcz źle sklasyfikowane dokumenty – błędna klasyfikacja nie jest podstawą do niszczenia dokumentacji. Niszczenie wymaga odrębnych przesłanek i procedur; w tym kontekście byłoby działaniem skrajnie ryzykownym i sprzecznym z zasadą ochrony zasobu.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o kontrolę zasobu (skontrum, przegląd, weryfikację) najczęściej poprawna reakcja to udokumentowanie i zgłoszenie niezgodności, a dopiero potem korekta przez właściwą osobę w ramach procedury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skontrum to kontrola zasobu archiwalnego polegająca na porównaniu stanu faktycznego z ewidencją i opisem. Wykonuje się je, aby wykryć braki, niezgodności, błędy w opisach lub klasyfikacji oraz potwierdzić, że zasób jest kompletny i uporządkowany.
Zła klasyfikacja zwykle ujawnia się, gdy treść dokumentu nie pasuje do symbolu/hasła klasyfikacyjnego, teczka ma inny zakres spraw niż wynika z opisu albo dokumenty o różnych sprawach są zmieszane. Sygnałem są też niespójne daty i opisy w ewidencji.
Ignorowanie błędu powoduje, że niezgodność pozostaje w zasobie i w ewidencji, co utrudnia późniejsze wyszukiwanie, rozliczanie przekazań i kontrole. Zgłoszenie uruchamia działania korygujące, pozwala ustalić przyczynę oraz zapewnia, że poprawka będzie formalna i udokumentowana.
Najczęściej nie powinno się robić tego "na własną rękę", bo zmiany w klasyfikacji wpływają na ewidencję i wymagają rozliczalności (kto i na jakiej podstawie zmienił). Bezpieczną praktyką jest zgłoszenie niezgodności i wykonanie korekty dopiero zgodnie z procedurą oraz uprawnieniami w danej jednostce.
Zależy to od organizacji pracy w jednostce. Zwykle będzie to osoba nadzorująca archiwum, archiwista zakładowy, kierownik archiwum lub przełożony komórki merytorycznej. Kluczowe jest, aby zgłoszenie trafiło do osoby uprawnionej do zatwierdzenia i wdrożenia korekty w ewidencji.
W zgłoszeniu warto podać: sygnaturę/oznaczenie jednostki archiwalnej, krótki opis niezgodności (na czym polega zła klasyfikacja), zakres (ile dokumentów/teczek dotyczy), możliwe skutki (np. błędny opis w ewidencji) oraz propozycję dalszych kroków (np. weryfikacja przez osobę uprawnioną).
Błędna klasyfikacja nie oznacza, że dokument jest zbędny. Niszczenie dokumentacji jest odrębną czynnością, która wymaga spełnienia warunków i przeprowadzenia procedury. W kontekście skontrum celem jest identyfikacja i opis niezgodności, a nie usuwanie dokumentów z zasobu.
Skutki to m.in. problemy z odnalezieniem akt, błędy w ewidencji, ryzyko niewłaściwego udostępniania lub przekazywania dokumentów, a także trudności w rozliczaniu spraw i kontroli. Z czasem jedna pomyłka może "rozlać się" na kolejne operacje archiwalne i zwiększać koszty porządkowania.
Niezgodność to rozbieżność między stanem wymaganym/oczekiwanym a stanem faktycznym, np. błąd w opisie, braki w teczce czy zła klasyfikacja. Traktuje się ją jako informację do zarejestrowania i wyjaśnienia oraz podstawę do działań korygujących, aby przywrócić spójność zasobu i ewidencji.
Ćwicz rozpoznawanie typowych niezgodności (braki, błędne opisy, pomyłki klasyfikacyjne) i ucz się właściwych reakcji: zgłoszenie, dokumentowanie, przekazanie do osoby uprawnionej, działania korygujące. Pomaga też praca na przykładach spisów/ewidencji i symulacje kontroli zasobu.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Podczas skontrum nieprawidłowa klasyfikacja to niezgodność, którą należy zgłosić właściwej osobie/komórce, aby podjęto działania korygujące i zachowano rozliczalność zmian."

Źródła:

  • ISO 15489-1:2016, Information and documentation — Records management — Part 1: Concepts and principles
  • ICA: ISAD(G) – General International Standard Archival Description, 2nd edition, 2000

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z archiwistyki zakładowej dotyczące skontrum i ewidencji
  • Dokumentacja wewnętrzna jednostki: instrukcja kancelaryjna i procedury archiwum
  • Standardy zarządzania dokumentacją (records management) omawiające kontrolę i audyt zapisów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego