W recepcie kluczowe jest polecenie M.f. sol., czyli wykonanie roztworu. Aby roztwór powstał, substancja lecznicza musi rozpuścić się w rozpuszczalniku.
Luminal (fenobarbital w formie kwasowej) ma bardzo słabą rozpuszczalność w wodzie. W praktyce oznacza to, że przy typowych stężeniach recepturowych nie da się uzyskać klarownego roztworu – zamiast tego pojawi się faza stała i powstanie mieszanina o charakterze zawiesiny. Taki problem klasyfikuje się jako niezgodność fizyczną, ponieważ nie trzeba zakładać powstawania nowych związków chemicznych; zmienia się forma fizykochemiczna i postać leku.
Poprawnym sposobem zapobiegania jest zastosowanie soli sodowej fenobarbitalu, czyli Luminalu sodowego, który jest zdecydowanie lepiej rozpuszczalny w wodzie. Wtedy możliwe jest przygotowanie roztworu zgodnego z zamierzoną postacią leku. W praktyce aptecznej wykonuje się taką zamianę z zachowaniem równoważności ilości (zwykle wymaga to przeliczenia na podstawie mas molowych, aby utrzymać dawkę substancji czynnej).
Odpowiedzi wskazujące na "niezgodność chemiczną" są nieadekwatne, bo sam fakt, że Luminal się nie rozpuszcza, nie oznacza zajścia reakcji; to przede wszystkim ograniczenie rozpuszczalności. Z kolei propozycja zamiany wody miętowej na wodę oczyszczoną nie rozwiązuje problemu: oba rozpuszczalniki są wodne i nie zwiększą istotnie rozpuszczalności fenobarbitalu w formie kwasowej, więc roztwór nadal nie powstanie.
Wniosek: właściwa klasyfikacja to niezgodność fizyczna, a skuteczne zapobieganie polega na użyciu Luminalu sodowego w ilości równoważnej.
