KWALIFIKACJA CHM4 - TEST WIEDZY NR 12

PYTANIE NR 30.
Podłoże Chapmana jest stosowane do izolacji i identyfikacji jakich bakterii?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Podłoże Chapmana (mannitolowo-solne) jest selektywne dla gronkowców, ponieważ wysokie stężenie soli hamuje wiele innych bakterii. Dodatkowo umożliwia różnicowanie dzięki fermentacji mannitolu, typowej m.in. dla Staphylococcus aureus, co ułatwia jego wstępną identyfikację.

Pełne wyjaśnienie:

Podłoże Chapmana jest klasycznie rozumiane jako podłoże mannitolowo-solne (często spotykane też pod nazwą MSA). Jego rola w laboratorium polega na tym, że łączy dwie cechy: selektywność oraz różnicowanie.

Dlaczego izoluje gronkowce?
Selektywność wynika z wysokiego stężenia soli (chlorku sodu), które ogranicza wzrost wielu drobnoustrojów, natomiast gronkowce (rodzaj Staphylococcus) są na takie warunki relatywnie odporne. Dzięki temu materiał zawierający mieszaną florę łatwiej "oczyszcza się" z bakterii wrażliwych na sól.

Dlaczego pomaga rozpoznać Staphylococcus aureus?
Podłoże jest jednocześnie różnicujące, bo zawiera mannitol. Staphylococcus aureus typowo fermentuje mannitol, co skutkuje zmianą odczynu w otoczeniu kolonii (reakcja wskaźnika pH). W praktyce laboratoryjnej jest to sygnał do dalszej, potwierdzającej identyfikacji (np. dodatkowymi testami biochemicznymi), ale już na etapie posiewu daje ważną wskazówkę.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Escherichia coli to pałeczka jelitowa; typowo nie jest celem izolacji na podłożu mannitolowo-solnym, a warunki wysokosolne nie są dla niej optymalne. Do jej izolacji stosuje się inne, dedykowane podłoża.
  • Pseudomonas aeruginosa jest kojarzona z innymi podłożami i cechami hodowlanymi (m.in. barwniki, zapach), natomiast Chapman/MSA nie jest standardowym wyborem do jej selektywnej izolacji.
  • Listeria monocytogenes wymaga zwykle innych strategii hodowli i podłoży selektywnych/dyferencjalnych niż MSA; podłoże Chapmana nie jest ukierunkowane na Listeria.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w pytaniu pojawia się Chapman/MSA, skojarz je z "sól + mannitol" oraz z izolacją gronkowców, a fermentację mannitolu szczególnie z S. aureus. To pozwala szybko odróżnić ten zestaw od podłoży dla pałeczek jelitowych czy bakterii środowiskowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Podłoże Chapmana to klasyczna nazwa podłoża mannitolowo-solnego (często MSA). Jest selektywne dzięki wysokiemu stężeniu soli i różnicujące dzięki mannitolowi oraz wskaźnikowi pH, co pomaga wstępnie odróżniać gronkowce.
Selektywność wynika z wysokiego stężenia chlorku sodu, które hamuje wzrost wielu bakterii. Gronkowce są bardziej tolerancyjne na sól, więc mają przewagę wzrostu na tym podłożu, co ułatwia ich izolację z materiałów mieszanych.
Podłoże zawiera mannitol i wskaźnik pH. Staphylococcus aureus zwykle fermentuje mannitol, co prowadzi do zmiany odczynu w otoczeniu kolonii. To jest wskazówka diagnostyczna, którą potem potwierdza się dodatkowymi testami.
Tak, wiele gronkowców innych niż złocisty może rosnąć na podłożu mannitolowo-solnym, bo tolerują sól. Różnica polega na tym, że część z nich nie fermentuje mannitolu, więc nie daje typowej reakcji różnicującej jak S. aureus.
Najczęściej myli się je z podłożami dla pałeczek jelitowych (np. dla E. coli) albo wybiera się "znany patogen" bez analizy mechanizmu podłoża. Klucz to skojarzenie: sól → gronkowce, mannitol → różnicowanie.
E. coli jest bakterią jelitową, dla której standardowo stosuje się inne podłoża selektywno-różnicujące. Warunki wysokosolne podłoża Chapmana nie są ukierunkowane na izolację pałeczek jelitowych, tylko na selekcję gronkowców.
Gdy celem jest izolacja gronkowców z materiału zawierającego mieszaną florę, np. przy podejrzeniu zakażeń skórnych lub obecności gronkowców w próbce. Podłoże pozwala wstępnie wyselekcjonować gronkowce i ocenić fermentację mannitolu.
Fermentacja mannitolu oznacza, że bakteria wykorzystuje mannitol, wytwarzając produkty zakwaszające. Powoduje to zmianę odczynu widoczną dzięki wskaźnikowi pH w podłożu. W diagnostyce jest to cecha różnicująca, często kojarzona z S. aureus.
Selektywne ogranicza wzrost części drobnoustrojów (tu: sól sprzyja gronkowcom). Różnicujące pokazuje różnice cech metabolicznych wśród rosnących bakterii (tu: mannitol i wskaźnik pH). Chapman/MSA łączy oba mechanizmy.
Ucz się "pakietami": nazwa podłoża → czynnik selekcyjny → cecha różnicująca → typowe bakterie. Rób fiszki (np. Chapman/MSA: sól + mannitol → gronkowce, zwłaszcza S. aureus) i ćwicz rozpoznawanie po przeznaczeniu, nie po skojarzeniach.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Podłoże Chapmana (mannitolowo-solne) jest selektywne dla gronkowców, ponieważ wysokie stężenie soli hamuje wiele innych bakterii."

Źródła:

  • Wikipedia: "Mannitol salt agar" – https://en.wikipedia.org/wiki/Mannitol_salt_agar (dostęp 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Staphylococcus aureus" (sekcja: laboratory identification / culture) – https://en.wikipedia.org/wiki/Staphylococcus_aureus (dostęp 2026-03-01)
  • Thermo Fisher Scientific, Oxoid: "Mannitol Salt Agar (MSA)" – opis i zasada działania podłoża (karta produktu/strona produktu) – https://www.oxoid.com/UK/blue/prod_detail/prod_detail.asp?pr=CM0085 (dostęp 2026-03-01)

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z mikrobiologii diagnostycznej (dział: podłoża selektywne i różnicujące)
  • Instrukcje producentów podłoży mikrobiologicznych (karty katalogowe MSA/Chapman)
  • Atlas obrazów kolonii bakterii na podłożach różnicujących

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego