KWALIFIKACJA MED13 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 8.
Podopieczna pod wpływem silnie traumatycznych doświadczeń przemocy domowej zapomina swoją tożsamość i wybrane wydarzenia z przeszłości. Wystąpienie takich objawów wskazuje na amnezję
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Amnezja psychogenna (dysocjacyjna) wiąże się z silnym stresem/traumą i może obejmować luki w pamięci autobiograficznej oraz zaburzenia poczucia tożsamości. Opis utraty dostępu do wybranych wspomnień po przemocy domowej najlepiej pasuje do tego mechanizmu, a nie do amnezji o typowo organicznym podłożu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy osoby, u której po silnie traumatycznych doświadczeniach pojawiają się luki w pamięci dotyczące własnej biografii oraz elementy zaburzeń związanych z poczuciem "kim jestem". Taki obraz najpełniej odpowiada zjawisku określanemu jako amnezja psychogenna, często ujmowana także jako amnezja o charakterze dysocjacyjnym. Jej typową cechą jest to, że trudność dotyczy głównie przypominania treści autobiograficznych i bywa powiązana z mechanizmami obronnymi organizmu w sytuacji skrajnego stresu.

Odpowiedź "psychogenną" jest poprawna, ponieważ w treści zadania wskazano na:

  • wyraźny związek czasowy i znaczeniowy z traumą (przemoc domowa),
  • luki pamięciowe dotyczące przeszłości (wybrane wydarzenia),
  • elementy dotyczące tożsamości (co sugeruje komponent dysocjacyjny).

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do opisu?

  • "globalną" można rozumieć jako bardzo szerokie, nieselektywne zaburzenie pamięci. W zadaniu podkreślono raczej wybrane wspomnienia i kontekst traumatyczny, co typowo kieruje w stronę amnezji psychogennej.
  • "następową" (w praktyce często kojarzoną z następstwami uszkodzeń OUN lub stanów po incydentach neurologicznych) nie wynika bezpośrednio z opisu, bo nie podano czynnika organicznego (np. urazu głowy, choroby neurologicznej) ani charakterystycznych danych klinicznych.
  • "słowną" odnosi się do trudności w obszarze materiału werbalnego (np. słów), a w zadaniu problem dotyczy przede wszystkim pamięci autobiograficznej i tożsamości, nie zaś selektywnie funkcji językowych.

Z perspektywy terapii zajęciowej ważne jest, by pamiętać, że rozpoznanie rodzaju amnezji to zadanie diagnostyczne specjalistów, natomiast terapeuta zajęciowy może:

  • zapewniać przewidywalność, poczucie bezpieczeństwa i stałą strukturę dnia,
  • unikać ćwiczeń, które mogą prowokować retraumatyzację (np. forsowne odtwarzanie wspomnień),
  • dokumentować obserwacje i kierować do zespołu (psycholog/psychiatra) w razie objawów alarmowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Amnezja psychogenna to utrata dostępu do części wspomnień (często autobiograficznych) wynikająca głównie z czynników psychicznych, np. silnego stresu lub traumy. Nie musi wynikać z uszkodzenia mózgu. Może dotyczyć wybranych wydarzeń i współwystępować z objawami dysocjacyjnymi.
Silna trauma może uruchamiać mechanizmy obronne i reakcje stresowe, które zaburzają kodowanie lub odtwarzanie wspomnień. Czasem człowiek "odcina" dostęp do treści zbyt bolesnych psychicznie. To nie jest świadome udawanie, tylko sposób radzenia sobie organizmu z przeciążeniem.
W amnezji psychogennej częściej widać związek z traumą, selektywność luk pamięci i względnie zachowane inne funkcje poznawcze. W amnezji organicznej typowe są przesłanki neurologiczne (uraz, choroba, zatrucie) i szersze deficyty. Ostateczne różnicowanie wymaga diagnostyki lekarskiej.
Nie zawsze. Zaburzenia tożsamości mogą pojawiać się w różnych problemach psychicznych (np. w zaburzeniach dysocjacyjnych), a amnezja dotyczy przede wszystkim pamięci. Jednak w kontekście traumy utrata poczucia tożsamości i luki autobiograficzne mogą współwystępować i wymagają oceny specjalisty.
Niepokojące są nagłe, wyraźne luki w pamięci, dezorientacja co do własnych danych, silna dysocjacja, samouszkodzenia, myśli samobójcze lub powracające epizody przemocy. W takich sytuacjach kluczowe jest zapewnienie bezpieczeństwa, poinformowanie zespołu i uruchomienie procedur placówki.
Najważniejsze jest podejście wspierające i bezpieczne: spokojny ton, brak nacisku na szczegóły traumy, pytania otwarte, walidacja emocji i unikanie konfrontacji. Pomaga też przewidywalna struktura spotkań i pytanie o aktualne potrzeby. Warto uzgadniać granice rozmowy i sygnały przerwania.
Może być częściowo lub całkowicie odwracalna, ale zależy to od osoby, czasu trwania objawów i wsparcia terapeutycznego. Zwykle kluczowa jest praca nad traumą i stabilizacją. Terapeuta zajęciowy wspiera funkcjonowanie i poczucie sprawczości, ale nie zastępuje psychoterapii ani diagnozy.
Częsty błąd to automatyczne łączenie "amnezji" z chorobą neurologiczną bez analizy kontekstu. Inny błąd to mylenie terminów (np. traktowanie "słownej" jako każdej utraty wspomnień). Warto szukać w treści wskazówek: trauma, selektywność luk, pamięć autobiograficzna, tożsamość.
Gdy objawy zaburzeń pamięci i tożsamości są nasilone, utrudniają codzienne funkcjonowanie, pojawiają się zachowania ryzykowne lub istnieje podejrzenie przemocy i zagrożenia bezpieczeństwa. Terapeuta zajęciowy działa w zespole: przekazuje obserwacje i wspiera realizację zaleceń specjalistów.
Ucz się przez porównania: przyczyna (trauma vs czynnik organiczny), zakres (selektywny vs uogólniony), typ treści (autobiograficzne vs materiał werbalny) i objawy towarzyszące (dysocjacja). Rozwiązuj krótkie case study i ćwicz słowa-klucze w opisie, które naprowadzają na mechanizm zaburzenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Amnezja psychogenna (dysocjacyjna) wiąże się z silnym stresem/traumą i może obejmować luki w pamięci autobiograficznej oraz zaburzenia poczucia tożsamości."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (MMS) – hasło: "Dissociative amnesia" (przegląd definicji) https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 02.03.2026)
  • American Psychiatric Association, "Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition, Text Revision (DSM-5-TR)", rozdział: Dissociative Disorders, Arlington (VA), 2022
  • Kaplan & Sadock’s Synopsis of Psychiatry, rozdział dotyczący zaburzeń dysocjacyjnych i zaburzeń pamięci (wydanie aktualne zależnie od posiadanego), Wolters Kluwer

Materiały:

  • Podręczniki z psychopatologii/psychiatrii opisujące zaburzenia dysocjacyjne i zaburzenia pamięci
  • Materiały szkoleniowe o pracy z osobą po traumie (podejście trauma-informed)
  • Wytyczne placówki dotyczące bezpieczeństwa i procedur interwencji w sytuacjach kryzysowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego