KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 23.
Podstawowym zagrożeniem naturalnym w odkrywkowej kopalni bazaltu jest zagrożenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W odkrywkowej kopalni bazaltu typowym zagrożeniem naturalnym jest niestateczność skarp i ścian wyrobiska, która prowadzi do obrywów i spadania odłamków. Metan i pożary endogeniczne dotyczą głównie wybranych kopalń podziemnych, a zagrożenie wodne bywa istotne, ale nie jest podstawowe dla bazaltu.

Pełne wyjaśnienie:

W kopalni odkrywkowej bazaltu kluczowym, typowym zagrożeniem naturalnym jest obrywanie się skał (odspojenia, odpadanie bloków, lokalne obwały). Wynika to z geometrii wyrobiska (skarpy/ściany), spękań i nieciągłości w górotworze oraz wpływu robót urabiania i drgań. Pracownicy i sprzęt często znajdują się w zasięgu potencjalnego toru spadku odłamków, dlatego jest to zagrożenie szczególnie istotne operacyjnie.

Odpowiedź "pożarem endogenicznym" nie jest typowa dla eksploatacji bazaltu w odkrywce. Pożary endogeniczne wiążą się najczęściej z samonagrzewaniem i samozapalaniem określonych materiałów (np. w niektórych złożach węgla), a nie ze skałą magmową, jaką jest bazalt.

Odpowiedź "metanowe" jest charakterystyczna przede wszystkim dla wyrobisk, w których występują warunki metanowe (częściej kojarzone z górnictwem podziemnym). W odkrywkowej eksploatacji bazaltu nie jest to standardowe zagrożenie, więc nie powinno być wskazywane jako podstawowe.

Odpowiedź "wodne" może występować w kopalniach odkrywkowych (napływ wód, podtopienia, rozmycia skarp), jednak jego znaczenie zależy silnie od warunków hydrogeologicznych. W pytaniu o bazalt jako skałę zwięzłą i o zagrożenie podstawowe, bardziej trafne jest zagrożenie geomechaniczne związane ze statecznością skarp.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy odkrywki i skał zwięzłych, najpierw rozważ zagrożenia związane z pracą na skarpach: obrywy, obwały, osuwiska oraz spadanie urobku/odłamków. Dopiero potem analizuj zagrożenia gazowe czy pożarowe, które bywają typowe dla innych rodzajów złóż i metod wydobycia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obryw skał to nagłe odspojenie i odpadnięcie fragmentów skały ze skarpy lub ściany wyrobiska. Może mieć formę spadania odłamków albo większych bloków. Jest groźny, bo bywa trudny do przewidzenia i może uderzyć pracownika lub maszynę pracującą u podnóża skarpy.
W odkrywce pracuje się przy wysokich ścianach i skarpach, a bazalt bywa silnie spękany. Nacięcia, drgania od urabiania i warunki atmosferyczne mogą osłabiać kliny skalne. Dlatego nawet lokalne odspojenie może spowodować spadek ciężkich bloków w strefę pracy ludzi i sprzętu.
Niepokojące sygnały to m.in. świeże rysy i pęknięcia, odspojone "nawisy", osypy u podnóża ściany, odgłosy trzasków oraz pojawianie się nowych szczelin po urabianiu. Ważne jest też obserwowanie zmian po opadach i mrozach, które mogą poszerzać spękania.
Może wystąpić lokalnie w zależności od złoża i warunków geologicznych, ale nie jest typowym zagrożeniem dla odkrywkowej eksploatacji bazaltu. W pytaniach egzaminacyjnych o bazalt i odkrywkę zwykle sprawdza się rozpoznanie zagrożeń geomechanicznych, zwłaszcza związanych ze skarpami.
Pożar endogeniczny to pożar powstający wskutek procesów zachodzących w złożu lub składowanym materiale, np. samonagrzewania prowadzącego do samozapalenia. Jest kojarzony głównie z materiałami podatnymi na takie procesy. Dla skał magmowych, jak bazalt, nie jest to zagrożenie podstawowe.
Zagrożenie wodne jest szczególnie ważne przy dużych dopływach wód, w rejonach o wysokim poziomie wód gruntowych, podczas intensywnych opadów lub przy niewłaściwym odwodnieniu. Woda może powodować podtopienia, rozmywanie skarp i spadek stateczności, więc wymaga stałej kontroli i działań odwodnieniowych.
Stosuje się m.in. prawidłowe kształtowanie skarp (kąty i półki), regularne obrywki i usuwanie nawisów, wyznaczanie stref niebezpiecznych oraz zakaz przebywania pod ścianą bez potrzeby. Pomaga też stała kontrola geologiczno-górnicza i dostosowanie technologii urabiania do spękań.
Częsty błąd to wybieranie zagrożeń "głośnych" z innych działów górnictwa (np. metan, pożary endogeniczne) bez uwzględnienia metody odkrywkowej i rodzaju skały. Inny błąd to uznanie, że "wodne" zawsze jest podstawowe, mimo że jego znaczenie zależy od hydrogeologii danego wyrobiska.
Obryw to zwykle szybkie odpadanie fragmentów skały (często bloków) z pionowej lub stromej ściany. Osuwisko to przemieszczenie większej masy gruntu/zwietrzeliny po powierzchni poślizgu, często wolniejsze i obejmujące większy obszar skarpy. Oba zjawiska zagrażają ludziom i sprzętowi.
Ucz się przez porównania: które zagrożenia są typowe dla odkrywki (skarpy, obrywy, osuwiska, transport) a które częściej dla podziemia (metan, tąpania). Dobrą metodą są krótkie fiszki: "metoda wydobycia → typowe zagrożenia → działania profilaktyczne". To ułatwia szybki wybór odpowiedzi.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W odkrywkowej kopalni bazaltu typowym zagrożeniem naturalnym jest niestateczność skarp i ścian wyrobiska, która prowadzi do obrywów i spadania odłamków."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dla górnictwa odkrywkowego (temat: stateczność skarp i obrywy)
  • Podręczniki z geomechaniki/ geologii inżynierskiej (stateczność zboczy i skarp)
  • Instrukcje zakładowe dotyczące pracy przy ścianach i skarpach wyrobiska

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego