KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 23.
Podstawowym zagrożeniem naturalnym w odkrywkowej kopalni bazaltu z przeznaczeniem na kruszywa łamane jest zagrożenie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W kopalni odkrywkowej bazaltu typowym i podstawowym zagrożeniem jest spadanie oraz obrywanie się odspojonych fragmentów ze skarp i ścian wyrobiska. Wynika to ze spękań, zwietrzenia i oddziaływania robót strzałowych oraz urabiania. Pozostałe opcje dotyczą zjawisk mniej typowych dla takiej eksploatacji.

Pełne wyjaśnienie:

W odkrywkowej eksploatacji bazaltu (zwłaszcza w produkcji kruszyw łamanych) prace prowadzi się w wyrobisku o skarpach i półkach roboczych. Naturalnym, najczęściej spotykanym zagrożeniem w takim środowisku jest obrywanie się skał (odpadanie okruchów i większych bloków) ze ścian i skarp. Mechanizm jest praktyczny i "codzienny": skała bywa silnie spękana, lokalnie zwietrzała, a dodatkowo jest rozluźniana przez urabianie i roboty strzałowe. Nawet niewielkie odspojenia mogą stanowić poważne ryzyko dla ludzi i sprzętu w rejonie ściany oraz na drogach technologicznych.

  • "obrywaniem się skał." – odpowiedź poprawna, bo odnosi się do najbardziej typowego zagrożenia przy pracy pod skarpą: spadania fragmentów ze ściany wyrobiska.
  • "wyrzutem skał." – to zjawisko kojarzone z innym mechanizmem (gwałtownym, "dynamicznym" wyrzucaniem skał), które nie jest standardowo uznawane za podstawowe w typowej odkrywce bazaltu.
  • "wodne." – zagrożenia wodne mogą wystąpić, ale ich "podstawowość" zależy od warunków hydrogeologicznych złoża i odwodnienia; nie jest to automatycznie dominujące zagrożenie dla każdego wyrobiska bazaltu.
  • "pożarem egzogenicznym." – pożary egzogeniczne są charakterystyczne dla określonych surowców i warunków, a w kontekście kamieniołomu bazaltu nie stanowią zwykle pierwszoplanowego zagrożenia naturalnego.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "podstawowego" zagrożenia w odkrywce, najpierw pomyśl o tym, co realnie zagraża na skarpach i w strefie urabiania/załadunku (stateczność, odspojenia, odpadanie skał), a dopiero potem o zagrożeniach mniej typowych lub silnie zależnych od lokalnych warunków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To ryzyko odpadania lub osuwania się fragmentów skał ze skarp i ścian wyrobiska, które mogą spaść na ludzi, maszyny lub drogi technologiczne. Najczęściej wynika ze spękań, zwietrzenia, rozluźnienia po strzelaniu oraz wibracji i pracy sprzętu.
Bazalt bywa silnie spękany i rozdzielony naturalnymi nieciągłościami. Dodatkowo urabianie i roboty strzałowe rozluźniają skałę, a zmiany temperatury i wody opadowe mogą osłabiać spoiwo. To sprzyja odspajaniu bloków i okruchów ze ściany.
Obrywanie to "grawitacyjne" odpadanie lub zsuwanie się fragmentów ze skarpy, zwykle po wcześniejszym odspojeniu. Wyrzut skał jest zjawiskiem dynamicznym, gwałtownym i związanym z innym mechanizmem (nagłe wyzwolenie energii). W odkrywce bazaltu podstawowe jest zwykle obrywanie.
Może, ale tylko w określonych warunkach (np. silne zawodnienie, napływ wód, problemy z odwodnieniem, podmywanie skarp). W wielu kamieniołomach zagrożenie wodne jest kontrolowane przez odwodnienie i nie dominuje nad zagrożeniem odpadania skał z wysokich ścian.
Wzrost ryzyka pojawia się m.in. po robotach strzałowych, po intensywnych opadach i zamarzaniu/odmarzaniu, przy pracy u podstawy ściany, po dłuższej przerwie w eksploatacji (zwietrzenie), a także gdy skarpa ma nieprawidłową geometrię lub jest słabo kontrolowana.
Stosuje się m.in. właściwe parametry i kierunek urabiania/strzelania, regularne oczyszczanie i obrywanie luźnych fragmentów, wyznaczanie stref niebezpiecznych, kontrolę geometrii skarp i półek oraz bieżące oględziny. Kluczowe jest też przestrzeganie zakazu przebywania pod niezabezpieczoną ścianą.
Sygnały ostrzegawcze to m.in. świeże spękania i szczeliny, "odstające" bloki, nowe odspojenia po strzelaniu, drobny rumosz u podnóża, sączenia wody i rozmiękczenia oraz nietypowe dźwięki lub mikroosuwiska. W razie wątpliwości należy wstrzymać prace w strefie zagrożenia.
Zwykle nie jest to zagrożenie pierwszoplanowe dla kamieniołomu bazaltu. Pożary egzogeniczne częściej wiąże się z surowcami i warunkami, które sprzyjają samozagrzewaniu lub reakcjom utleniania. W bazalcie dominują raczej zagrożenia mechaniczne związane z masywem skalnym.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "groźniej brzmiącej" (np. wyrzut) bez oceny typowości dla danej odkrywki. Inny błąd to automatyczne wskazywanie zagrożeń wodnych w każdej kopalni, mimo że pytanie dotyczy podstawowego zagrożenia w konkretnym rodzaju wyrobiska.
Najpierw ustal typ kopalni i surowiec (odkrywka, bazalt, ściany skalne). Potem wybierz zagrożenie najbardziej typowe i bezpośrednio związane z urabianiem i statecznością skarp. Jeśli dwie odpowiedzi są "możliwe", zwykle poprawna jest ta najbardziej charakterystyczna dla danego środowiska pracy.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W kopalni odkrywkowej bazaltu typowym i podstawowym zagrożeniem jest spadanie oraz obrywanie się odspojonych fragmentów ze skarp i ścian wyrobiska."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z BHP w górnictwie odkrywkowym (zagadnienia: stateczność skarp, obrywy)
  • Materiały szkoleniowe zakładów górniczych dotyczące zagrożeń na skarpach wyrobisk
  • Podstawy geologii inżynierskiej i geotechniki (odspajanie i zwietrzeliny, spękania skał)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego