KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2009

PYTANIE NR 31.
Pomiar mocy odbiornika wykonano watomierzem o zakresie zp = 1 000 W i klasie dokładności 1,5. Watomierz wskazał P = 400 W. Jaki jest błąd bezwzględny tego pomiaru?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Klasa dokładności 1,5 oznacza błąd graniczny równy 1,5% wartości zakresu (pełnej skali) przyrządu. Dla zakresu 1000 W błąd bezwzględny wynosi: 0,015 × 1000 W = 15 W. Odczyt 400 W nie zmienia wartości błędu granicznego liczonego od zakresu.

Pełne wyjaśnienie:

Watomierz ma podany zakres zp = 1000 W oraz klasę dokładności 1,5. W typowych zadaniach egzaminacyjnych (i w wielu opisach przyrządów wskazówkowych) klasa dokładności oznacza, że dopuszczalny błąd graniczny jest równy określonemu procentowi wartości zakresu (czyli pełnej skali), a nie procentowi aktualnego wskazania.

Dlatego błąd bezwzględny oblicza się jako:

błąd bezwzględny = (klasa/100) × zakres = (1,5/100) × 1000 W = 0,015 × 1000 W = 15 W.

Warto zauważyć, że wskazanie P = 400 W jest tu potrzebne głównie jako kontekst "co mierzono", ale przy założeniu klasy liczonej od pełnej skali nie wpływa na wartość błędu granicznego. Częsty błąd uczniów polega na policzeniu 1,5% z 400 W (co dałoby 6 W), jednak to dotyczyłoby innej specyfikacji dokładności (np. "% odczytu"), a nie klasy dokładności liczonej od zakresu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • 5 W – wynika zwykle z intuicyjnego zaniżenia błędu lub błędnego przyjęcia innego procentu/zakresu; nie odpowiada 1,5% z 1000 W.
  • 30 W – to 3% z 1000 W (podwojenie klasy), czyli błąd wynikający z pomylenia 1,5 z 3 albo dodania "zapasowego" marginesu bez podstawy.
  • 50 W – to 5% z 1000 W; taka wartość nie wynika z klasy 1,5 i oznaczałaby znacznie gorszą dokładność przyrządu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "klasa dokładności" oraz "zakres", w pierwszej kolejności sprawdź, czy błąd liczysz od pełnej skali. Dopiero w innych typach zadań spotyka się dokładność typu "% odczytu" lub "% odczytu + cyfry".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza, że dopuszczalny błąd graniczny przyrządu wynosi 1,5% wartości zakresu (pełnej skali). Czyli błąd liczy się od maksymalnego zakresu przyrządu, a nie od aktualnego wskazania, o ile nie podano inaczej w danych technicznych.
Stosuje się wzór: Δ = (k/100) × zp, gdzie k to klasa dokładności w %, a zp to zakres (pełna skala). Przykład: k=1,5 i zp=1000 W daje Δ=0,015×1000 W=15 W.
W zadaniach z "klasą dokładności" przyjmuje się, że jest to procent pełnej skali. Wtedy błąd graniczny jest stały dla danego zakresu. Liczenie od 400 W miałoby sens tylko wtedy, gdy producent podał dokładność jako "% wskazania/odczytu".
To maksymalna (graniczna) różnica w jednostkach mocy, o jaką wynik może odbiegać od wartości rzeczywistej, np. w W. W tym typie zadania jest to wartość obliczona z klasy dokładności i zakresu, np. 15 W.
Nie zawsze. Gdy dokładność jest zdefiniowana jako klasa (% pełnej skali), błąd bezwzględny zależy od zakresu, a nie od wskazania. Zależy od wskazania dopiero wtedy, gdy specyfikacja mówi o "% odczytu" albo ma składnik odczytowy.
Najczęstsze pomyłki to: liczenie procentu od wskazania zamiast od zakresu, mylenie błędu bezwzględnego z względnym oraz błędne przesunięcie przecinka (np. 1,5% jako 0,15 lub 15). Pomaga zapis: 1,5% = 0,015.
Błąd bezwzględny podaje się w jednostkach mierzonej wielkości (tu: W). Błąd względny to błąd odniesiony do wartości (np. w %). W zadaniu pytanie brzmi o błąd bezwzględny, więc wynik ma być w watach.
To częste dla mierników cyfrowych (multimetrów, analizatorów), gdzie błąd ma składnik proporcjonalny do odczytu oraz stały składnik zależny od rozdzielczości ("cyfry", "d"/"counts"). Wtedy nie wolno używać samej klasy od pełnej skali.
W praktyce dobiera się możliwie najmniejszy zakres, który obejmuje spodziewaną wartość mocy, bo błąd klasy liczony od pełnej skali rośnie wraz z zakresem. Zbyt duży zakres zwiększa błąd bezwzględny i pogarsza "czytelność" pomiaru.
W eksploatacji urządzeń i automatyki (np. sterowanie, napędy, detekcja) ważna jest ocena wiarygodności pomiarów. Umiejętność przeliczenia błędu pozwala zdecydować, czy różnica wyników jest istotna technicznie, czy mieści się w tolerancji pomiaru.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Klasa dokładności 1,5 oznacza błąd graniczny równy 1,5% wartości zakresu (pełnej skali) przyrządu."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii i pomiarów elektrycznych (klasy dokładności, błędy graniczne)
  • Zadania rachunkowe z procentów (procent z liczby) w kontekście pomiarów
  • Instrukcje obsługi watomierzy/mierników mocy – rozdział o dokładności i zakresie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego