KWALIFIKACJA MEP2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 31.
Pomiar średnicy otworu z dokładnością do 0,01 mm należy wykonać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiar średnicy wewnętrznej z dokładnością rzędu 0,01 mm wykonuje się przyrządem przeznaczonym do średnic otworów i umożliwiającym precyzyjny odczyt, czyli średnicówką mikrometryczną.
Sprawdzian tylko "sprawdza", suwmiarka bywa mniej pewna w otworach, a głębokościomierz nie służy do średnic.

Pełne wyjaśnienie:

Wymaganie "dokładność do 0,01 mm" oznacza, że potrzebny jest przyrząd pozwalający wiarygodnie zmierzyć średnicę wewnętrzną (otworu) z rozdzielczością i stabilnością odpowiednią dla setnych części milimetra. Do tego celu typowo stosuje się średnicówkę mikrometryczną, ponieważ jest przeznaczona właśnie do pomiaru otworów i daje bezpośredni, precyzyjny odczyt wartości średnicy.

Odpowiedź "sprawdzianem tłoczkowym" jest nieprawidłowa, ponieważ sprawdzian (w sensie przyrządu kontrolnego) służy przede wszystkim do kontroli typu przechodzi/nie przechodzi albo do oceny zgodności w ograniczonym zakresie, a nie do uzyskania dokładnego wyniku liczbowego średnicy z krokiem 0,01 mm. To różnica między pomiarem a sprawdzaniem.

Odpowiedź "suwmiarką uniwersalną" jest kusząca, bo suwmiarka jest popularna i często ma noniusz lub odczyt cyfrowy, ale w praktyce pomiar średnicy wewnętrznej szczękami do otworów może być bardziej wrażliwy na ustawienie, przekoszenie i docisk. Przy wymaganiu 0,01 mm zwykle wybiera się przyrząd dedykowany do otworów, aby ograniczyć błędy metody i zapewnić powtarzalność.

Odpowiedź "głębościomierzem suwmiarkowym" jest błędna, bo ten przyrząd służy do pomiaru głębokości (np. rowków, stopni, otworów), a nie do wyznaczania średnicy. Mierzy inną cechę geometryczną, więc nawet przy dobrej rozdzielczości nie rozwiązuje zadania.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, co jest mierzone (średnica otworu = wymiar wewnętrzny), potem dobierz przyrząd dedykowany do tej cechy i wymaganej dokładności. Jeśli odpowiedź dotyczy przyrządu do innej wielkości (głębokość) lub kontroli bez wyniku liczbowego (sprawdzian), zwykle jest to dystraktor.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka mikrometryczna to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów). Pozwala uzyskać wynik liczbowy z wysoką rozdzielczością, typowo rzędu setnych milimetra. Stosuje się ją m.in. do kontroli tulei, gniazd i opraw, gdzie ważne są pasowania.
Dobór zaczyna się od rozpoznania cechy: to średnica wewnętrzna. Następnie wybiera się przyrząd dedykowany do otworów i o odpowiedniej rozdzielczości oraz stabilności metrologicznej. W praktyce będzie to średnicówka (np. mikrometryczna), a nie przyrząd do głębokości lub sprawdzian bez wyniku liczbowego.
Choć suwmiarka bywa wygodna, pomiar otworów jej szczękami wewnętrznymi może być wrażliwy na przekoszenie, docisk i ustawienie. To zwiększa błąd metody i obniża powtarzalność. Przy wymaganiu 0,01 mm zwykle preferuje się średnicówkę, bo lepiej "prowadzi" pomiar w osi otworu.
W praktyce chodzi o potrzebę uzyskania wyniku z rozdzielczością setnych milimetra i zachowania dobrej powtarzalności. Sama "działka" przyrządu nie gwarantuje jeszcze jakości wyniku: liczą się też ustawienie, metoda pomiaru i stan przyrządu. Dlatego przy otworach wybiera się narzędzia dedykowane do średnic wewnętrznych.
Zazwyczaj nie. Sprawdziany są przede wszystkim do kontroli (np. oceny zgodności w granicach tolerancji) i często nie dają bezpośredniego, dokładnego wyniku liczbowego w mm. Jeśli zadanie wymaga podania średnicy z dokładnością 0,01 mm, właściwszy jest przyrząd pomiarowy (np. średnicówka), a nie sprawdzian.
Typowe błędy to: pomiar pod kątem (przekoszenie), zbyt duży docisk, odczyt w miejscu zadziorów lub zabrudzeń oraz nieuwzględnienie owalności/stożkowatości (pomiar tylko w jednym przekroju). Warto mierzyć w co najmniej dwóch kierunkach i na różnych głębokościach, zależnie od wymagań zadania.
Głębokościomierz stosuje się do pomiaru głębokości otworów, rowków i stopni, a nie do średnicy. Wybiera się go, gdy pytanie dotyczy np. "jak głęboki jest otwór" albo "jaka jest wysokość stopnia". Do średnicy wewnętrznej potrzebny jest przyrząd do średnic (średnicówka).
Trzeba zadbać o stan techniczny i ustawienie: czystość końcówek pomiarowych, brak luzów oraz właściwe nastawienie na wzorzec (np. pierścień wzorcowy lub ustawienie przez porównanie). Ważna jest też technika: delikatny, powtarzalny docisk i ustawienie w osi otworu.
Pomiar daje wynik liczbowy (np. 12,34 mm) i pozwala ocenić odchyłkę. Sprawdzanie często ogranicza się do decyzji zgodności (np. przechodzi/nie przechodzi) bez podania wartości. W zadaniach z wymaganą dokładnością 0,01 mm zwykle oczekuje się pomiaru, więc właściwszy jest przyrząd pomiarowy.
Ucz się według schematu: cecha (średnica, długość, głębokość) → typ (wewnętrzna/zewnętrzna) → wymagana dokładność → dobór przyrządu. Dobrze działa też porównywanie par: suwmiarka vs mikrometr, średnicówka vs sprawdzian. Ćwiczenia praktyczne utrwalają intuicję.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • ISO 3611:2010, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Micrometers for external measurements
  • ISO 13385-1:2019, Geometrical product specifications (GPS) — Dimensional measuring equipment — Calipers — Part 1: Design and metrological characteristics

Materiały:

  • Podręczniki do metrologii warsztatowej (dział: pomiary średnic wewnętrznych)
  • Instrukcje producentów średnicówek mikrometrycznych i czujnikowych (zakresy, sposób ustawienia na wzorzec)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu GPS/metrologii: dokładność, rozdzielczość, niepewność

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego