Pomiary wysokościowe położenia toru kolejowego dotyczą ustalenia rzędnych (wysokości punktów toru względem przyjętego układu odniesienia) oraz kontroli zmian tych wysokości w czasie. Takie pomiary wykonuje się typowo metodą niwelacji.
W niwelacji podstawowy zestaw stanowią: niwelator oraz łata. Niwelator zapewnia stabilną, poziomą (w sensie pomiarowym) linię celową, a odczyt na łacie pozwala wyznaczyć różnice wysokości między punktami. Dlatego odpowiedź "niwelatora i łaty." odpowiada właściwemu doborowi narzędzi do pomiarów wysokościowych.
Pozostałe propozycje są nieadekwatne do pomiaru rzędnych:
- "profilomierza." – takie narzędzia kojarzą się z oceną profilu/kształtu lub parametrów powierzchni, ale nie stanowią standardowego zestawu do niwelacji różnic wysokości w terenie.
- "węgielnicy." – służy do wyznaczania/prowadzenia kątów prostych i kontroli prostopadłości; nie umożliwia wyznaczenia wysokości punktów toru.
- "toromierza i poziomicy." – toromierz jest typowo kojarzony z kontrolą szerokości toru, a poziomica z orientacyjnym sprawdzaniem poziomu. Taki zestaw nie zastępuje niwelatora z łatą, gdy trzeba określić różnice wysokości w sposób pomiarowy i porównywalny.
W praktyce utrzymania nawierzchni kolejowej poprawne rozróżnienie narzędzi jest kluczowe: inne przyrządy stosuje się do kontroli szerokości toru, inne do pochylenia/przechyłki, a inne do rzędnych i niwelety. Na egzaminie warto kojarzyć hasło: "wysokości = niwelacja = niwelator + łata".
