KWALIFIKACJA BUD13 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 26.
Porównaj działanie silnika wolnossącego i silnika z doładowaniem. W którym z nich ciśnienie powietrza w cylindrze podczas ssania jest wyższe?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W silniku doładowanym sprężarka lub turbosprężarka podnosi ciśnienie powietrza w układzie dolotowym, więc w czasie suwu ssania do cylindra napływa ładunek o wyższym ciśnieniu niż w silniku wolnossącym. W wolnossącym napełnianie zachodzi głównie dzięki podciśnieniu wytwarzanemu przez ruch tłoka.

Pełne wyjaśnienie:

Podczas suwu ssania (napełniania) tłok porusza się w dół, a przez otwarty zawór dolotowy do cylindra napływa powietrze (lub mieszanka). To, jakie ciśnienie panuje w cylindrze w tym momencie, zależy przede wszystkim od ciśnienia po stronie dolotu oraz oporów przepływu (filtr powietrza, kanały dolotowe, przepustnice/klapy, zawory).

Silnik wolnossący nie ma urządzenia, które aktywnie spręża powietrze przed cylindrem. Napełnianie odbywa się głównie dzięki różnicy ciśnień wytworzonej przez ruch tłoka, dlatego ciśnienie w cylindrze podczas ssania jest zwykle bliskie (ale nieco niższe od) ciśnienia otoczenia, bo występują straty przepływu.

Silnik z doładowaniem ma sprężarkę mechaniczną lub turbosprężarkę, która zwiększa ciśnienie w układzie dolotowym (tzw. ciśnienie doładowania) ponad wartość typową dla wolnossącego. Skutkiem jest to, że w czasie ssania do cylindra napływa powietrze o wyższym ciśnieniu, a masa ładunku w cylindrze rośnie, co umożliwia spalenie większej dawki paliwa i uzyskanie wyższego momentu/mocy.

Dlatego poprawna odpowiedź to: silnik z doładowaniem.

  • "Silnik wolnossący" – błędne, bo brak sprężania dolotu ogranicza ciśnienie napełniania; dominuje efekt zasysania przez tłok i spadki ciśnienia na dolocie.
  • "Ciśnienie jest takie samo…" – błędne uogólnienie; doładowanie z definicji zmienia warunki dolotu (wyższe ciśnienie przed zaworem dolotowym).
  • "Nie można określić…" – zwykle błędne w kontekście pytania egzaminacyjnego: bez wchodzenia w szczegóły konstrukcyjne zasada działania jest jednoznaczna (doładowanie podnosi ciśnienie napełniania). Dodatkowe dane byłyby potrzebne do wartości liczbowych, nie do wskazania typu silnika.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "ciśnienia podczas ssania/napełniania", myśl o ciśnieniu w dolocie. Jeśli pojawia się doładowanie, odpowiedź najczęściej wiąże się z wyższym ciśnieniem i większą masą ładunku w cylindrze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Silnik wolnossący to silnik bez sprężarki mechanicznej ani turbosprężarki. Powietrze napływa do cylindrów głównie dzięki podciśnieniu wytwarzanemu przez ruch tłoka podczas ssania, a ciśnienie w dolocie nie jest sztucznie podnoszone.
Silnik z doładowaniem ma urządzenie sprężające powietrze (turbosprężarkę lub sprężarkę mechaniczną). Podnosi ono ciśnienie w układzie dolotowym, dzięki czemu do cylindra trafia więcej powietrza (większa masa ładunku) w tym samym czasie.
Ponieważ sprężarka/turbosprężarka zwiększa ciśnienie w kolektorze dolotowym. Gdy otwiera się zawór dolotowy i tłok wykonuje ssanie, cylinder "dostaje" powietrze z układu o podwyższonym ciśnieniu, a nie tylko z ciśnienia atmosferycznego.
W kontekście suwu ssania – zazwyczaj tak, bo rośnie ciśnienie po stronie dolotu. Trzeba jednak pamiętać, że rzeczywiste ciśnienie zależy też od oporów przepływu, sterowania zaworami i szczelności dolotu. Do wartości liczbowych potrzebne są pomiary.
Wpływ mają m.in. filtr powietrza, przewody dolotowe, intercooler, kolektor dolotowy, zawory dolotowe oraz (w doładowanych) turbosprężarka i sterowanie doładowaniem. Zabrudzenia lub nieszczelności powodują spadek ciśnienia i gorsze napełnianie cylindra.
Typowe objawy to spadek mocy i momentu, słabsza reakcja na obciążenie, dymienie (w zależności od układu paliwowego), a czasem przejście silnika w tryb awaryjny. Przyczyną bywa nieszczelność dolotu, uszkodzenie turbosprężarki lub zapchany filtr.
Gdy rosną opory dolotu: zabrudzony filtr powietrza, niedrożne kanały dolotowe, uszkodzenia przewodów lub elementów sterujących przepływem. Wtedy cylinder napełnia się gorzej, a ciśnienie w trakcie ssania spada bardziej poniżej ciśnienia otoczenia.
Najczęściej myli się suw ssania z suwem sprężania, albo zakłada się, że "oba silniki zasysają tak samo". Warto zapamiętać: doładowanie podnosi ciśnienie po stronie dolotu, więc wpływa na warunki napełniania cylindra podczas ssania.
Intercooler (chłodnica powietrza doładowującego) obniża temperaturę sprężonego powietrza. Dzięki temu rośnie jego gęstość, a do cylindra może trafić większa masa powietrza. To poprawia napełnienie i osiągi, a także pomaga ograniczać ryzyko niekorzystnych zjawisk cieplnych.
Powtórz: cykl czterosuwowy, różnice wolnossący vs doładowany, podstawowe elementy dolotu (filtr, kolektor, zawory, intercooler) oraz typowe usterki. Ucz się na schematach i objawach eksploatacyjnych, bo w maszynach roboczych diagnostyka jest praktyczna.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "W wolnossącym napełnianie zachodzi głównie dzięki podciśnieniu wytwarzanemu przez ruch tłoka."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdział: Engine charging / Turbocharging (wydania współczesne, dział o doładowaniu silników spalinowych).
  • John B. Heywood, "Internal Combustion Engine Fundamentals", rozdziały dotyczące procesu napełniania cylindra i doładowania (charging, volumetric efficiency, boosting).
  • Garrett Motion, "Turbocharger Basics / How a Turbo Works" (materiał producenta wyjaśniający wzrost ciśnienia w układzie dolotowym), https://www.garrettmotion.com/ (sekcja edukacyjna o zasadzie działania turbosprężarki).

Materiały:

  • Podstawy budowy i eksploatacji silników spalinowych (rozdziały o doładowaniu i napełnianiu cylindra)
  • Instrukcje serwisowe układów doładowania (turbosprężarka, intercooler, przewody dolotowe) stosowanych w maszynach roboczych
  • Podręczniki z diagnostyki silników (objawy nieszczelności dolotu i spadku ciśnienia doładowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego