KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 12.
Posługując się tabelą dobierz wyłącznik nadmiarowo-prądowy o największym prądzie znamionowym, który może zabezpieczać obwód jednofazowy, wykonany przewodami o przekroju 1,5 mm2, ułożonymi w sposób B2.
Ilustracja przedstawia tabelę dotyczącą obciążalności długotrwałej przewodów miedzianych o izolacji polwinitowej przy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli obciążalności długotrwałej dla przewodu 1,5 mm2 ułożonego B2 i 2 żył obciążonych odczytuje się Iz = 17,5 A.
Dobiera się największy wyłącznik o prądzie znamionowym spełniającym warunek In ≤ Iz, czyli 16 A. B20 przekracza Iz, a 6 A nie jest "największe".

Pełne wyjaśnienie:

Dobór wyłącznika nadmiarowo-prądowego do przewodu opiera się na tym, aby zabezpieczenie chroniło przewód przed przeciążeniem. Kluczową wielkością jest obciążalność długotrwała Iz, czyli maksymalny prąd, który może płynąć w sposób ciągły bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żył/izolacji w danych warunkach ułożenia.

W zadaniu trzeba:

  1. Ustalić właściwą kolumnę i wiersz tabeli: przekrój 1,5 mm2, sposób ułożenia B2, obwód jednofazowy = 2 jednocześnie obciążone żyły (faza i neutralny).
  2. Odczytać z tabeli wartość Iz = 17,5 A dla 1,5 mm2, B2, 2 żyły.
  3. Zastosować zasadę doboru: prąd znamionowy wyłącznika In musi spełniać In ≤ Iz. Ponieważ pytanie wymaga "największego" In, wybieramy maksymalną wartość, która nadal nie przekracza Iz.

Dla Iz = 17,5 A największy typowy stopień wyłącznika spełniający warunek to B16, bo 16 A ≤ 17,5 A.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • B20 – 20 A przekracza Iz=17,5 A, więc przewód nie byłby właściwie zabezpieczony przed przeciążeniem.
  • B6 – spełnia warunek In ≤ Iz, ale nie jest "największym" dopuszczalnym prądem znamionowym; byłby zbyt mały w kontekście pytania.
  • C6 – analogicznie nie jest "największy", a dodatkowo litera C oznacza inną charakterystykę wyzwalania niż B; sama zmiana charakterystyki nie rozwiązuje kryterium "największego In" wynikającego z Iz.

W praktyce częstym błędem jest dobieranie zabezpieczenia "na pamięć" (np. kierowanie się typowymi skojarzeniami), zamiast odczytu Iz z tabeli dla konkretnego sposobu ułożenia i liczby żył obciążonych. W tym zadaniu tabela jest rozstrzygająca.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Iz to maksymalny prąd, jaki może płynąć przez przewód w sposób ciągły w danych warunkach ułożenia, bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury żył i izolacji. Wartość Iz odczytuje się z tabel (np. dla przekroju, liczby żył obciążonych i sposobu ułożenia).
Najpierw odczytaj z tabeli Iz dla 1,5 mm2 w konkretnym sposobie ułożenia i dla liczby żył obciążonych. Następnie dobierz wyłącznik o prądzie znamionowym In spełniającym warunek In ≤ Iz. Jeśli pytanie wymaga "największego", wybierz maksymalny In spełniający warunek.
Bo zabezpieczenie ma chronić przewód przed przeciążeniem. Gdy In byłoby większe niż Iz, prąd mógłby długotrwale przekraczać dopuszczalną obciążalność przewodu, co zwiększa ryzyko przegrzewania izolacji, jej degradacji i awarii. Warunek In ≤ Iz jest więc podstawą ochrony przewodu.
B2 opisuje określony sposób prowadzenia przewodów (typowo przewody wielożyłowe w rurze instalacyjnej na ścianie). Sposób ułożenia wpływa na odprowadzanie ciepła, a więc na Iz. Zła interpretacja B2 prowadzi do odczytu niewłaściwej wartości Iz i błędnego doboru zabezpieczenia.
Gdy prąd roboczy płynie żyłą fazową i wraca żyłą neutralną (N) – obie są wtedy jednocześnie obciążone. To właśnie ten przypadek odpowiada typowemu obwodowi jednofazowemu 230 V. Żyła ochronna (PE) nie jest żyłą obciążoną prądem roboczym.
Najczęściej myli się liczbę żył w kablu z liczbą żył jednocześnie obciążonych, wybiera złą kolumnę sposobu ułożenia (np. pomija B2) albo nie uwzględnia, że inne warunki ułożenia zmieniają Iz. Błędem jest też dobór "na pamięć" bez weryfikacji w tabeli.
Tylko wtedy, gdy z tabeli wynikałoby Iz ≥ 20 A dla konkretnych warunków ułożenia i liczby żył obciążonych. W zadaniu z tabeli odczytuje się Iz=17,5 A, więc B20 nie spełnia warunku In ≤ Iz. To oznacza, że przewód nie byłby właściwie zabezpieczony przed przeciążeniem.
Litera (B lub C) opisuje charakterystykę zadziałania członu zwarciowego (przy jakiej krotności In wyłącznik szybko zadziała). W zadaniu kluczowy jest jednak dobór prądu znamionowego In do Iz. Sama zmiana B na C nie "zwiększa" dopuszczalnego In wynikającego z obciążalności przewodu.
Wykonaj dwa kroki: (1) odczytaj Iz z tabeli dla przekroju, sposobu ułożenia i liczby żył obciążonych; (2) porównaj: In musi być ≤ Iz. Jeśli pytanie brzmi "największy", wybierz najwyższą odpowiedź, która nadal spełnia nierówność.
Tak, bo w praktyce na budowach i w obiektach z instalacjami gazowymi występują również instalacje elektryczne (zasilanie urządzeń, automatyka, rozdzielnice). Poprawny dobór zabezpieczeń do przewodów zwiększa bezpieczeństwo eksploatacji, ogranicza ryzyko przegrzania przewodów i wspiera prawidłową pracę urządzeń.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że b20 przekracza Iz, a 6 A nie jest "największe".

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-52:2011, "Instalacje elektryczne niskiego napięcia — Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego — Oprzewodowanie", tablice obciążalności długotrwałej Iz oraz zasady doboru przewodów i zabezpieczeń
  • Ilustracja do zadania: tabela "Obciążalność długotrwała Iz [A] przewodów miedzianych o izolacji polwinitowej…" (wartość Iz=17,5 A dla 1,5 mm², B2, 2 żyły obciążone)

Materiały:

  • PN-HD 60364-5-52:2011 – tablice obciążalności i opis sposobów ułożenia przewodów
  • Podręczniki/kompendia z podstaw instalacji elektrycznych w budynkach (dobór przewodów i zabezpieczeń)
  • Karty katalogowe wyłączników nadprądowych (wyjaśnienie charakterystyk B/C i prądu znamionowego In)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego