KWALIFIKACJA EKA2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 23.
Poszukiwanie w aktach danych potrzebnych do wyjaśnienia określonej sprawy, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kwerenda to poszukiwanie w aktach (lub w całym zasobie archiwalnym) informacji potrzebnych do wyjaśnienia konkretnej sprawy lub udzielenia odpowiedzi na zapytanie. Pozostałe określenia nie oznaczają czynności wyszukiwawczej w dokumentacji, dlatego nie pasują do definicji z pytania.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie kwerenda w archiwistyce oznacza celowe, ukierunkowane poszukiwanie informacji w aktach (w jednostkach archiwalnych, zespołach, zbiorach, rejestrach lub pomocach ewidencyjno-informacyjnych), prowadzone po to, aby wyjaśnić określoną sprawę albo przygotować odpowiedź dla użytkownika. Istotą kwerendy jest to, że nie jest to przypadkowe przeglądanie dokumentów, lecz wyszukiwanie danych według kryteriów wynikających z pytania lub problemu.

Dlatego odpowiedź "kwerenda." pasuje wprost do definicji: "poszukiwanie w aktach danych potrzebnych do wyjaśnienia określonej sprawy".

Pozostałe propozycje nie spełniają tej definicji:

  • "kwartant." – to słowo kojarzone jest przede wszystkim z innymi obszarami (np. geometrią), a nie z czynnością archiwalną polegającą na wyszukiwaniu danych w aktach.
  • "kartularz." – jest terminem z zakresu historii źródeł i kancelarii (rodzaj zbioru/księgi dokumentów), czyli opisuje typ wytworu/dokumentu, a nie czynność polegającą na wyszukiwaniu informacji na potrzeby sprawy.
  • "kurenda." – nie jest standardowym określeniem czynności wyszukiwania informacji w zasobie archiwalnym w znaczeniu używanym w archiwistyce egzaminacyjnej.

Wskazówka do nauki: zapamiętaj związek: kwerenda = kwerować = dociekać, wyszukiwać. Na egzaminie często pojawiają się pytania definicyjne, w których mylące odpowiedzi są "podobnie brzmiącymi" słowami – warto więc uczyć się krótkich, jednozdaniowych definicji kluczowych pojęć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kwerenda archiwalna to celowe wyszukiwanie informacji w aktach lub w zasobie archiwum, prowadzone po to, aby wyjaśnić konkretną sprawę albo odpowiedzieć na zapytanie użytkownika. Może obejmować przegląd jednostek archiwalnych oraz korzystanie z inwentarzy i baz ewidencyjnych.
Najprościej: kwerenda = poszukiwanie danych w aktach potrzebnych do rozwiązania sprawy. W pytaniach testowych zwykle chodzi o rozpoznanie tej definicji i odróżnienie jej od nazw dokumentów lub pojęć z innych dziedzin.
Przeglądanie akt może być ogólne i bez celu, natomiast kwerenda jest ukierunkowana: ma konkretny problem, kryteria i oczekiwany rezultat (np. ustalenie daty, faktu, sygnatury). To różnica między "szukam konkretu" a "oglądam, co jest w teczce".
Kwerendę wykonuje się wtedy, gdy trzeba znaleźć w dokumentacji informacje potrzebne do wyjaśnienia sprawy lub przygotowania odpowiedzi dla klienta/użytkownika (np. urzędu, osoby prywatnej, badacza). Często jest to element obsługi udostępniania i informacji archiwalnej.
Typowo obejmuje: doprecyzowanie zapytania, wybór właściwego zespołu/zbioru, sprawdzenie pomocy ewidencyjnych (inwentarz, baza), wytypowanie jednostek, analizę dokumentów i sporządzenie wyniku (notatka, wykaz, odpowiedź). Kolejność może się różnić zależnie od archiwum.
Oznacza, że poszukiwanie ma konkretny cel i kontekst: np. ustalenie danych osobowych, potwierdzenie faktu, znalezienie decyzji, sprawdzenie przebiegu sprawy. Nie chodzi o ogólną ciekawość, tylko o zebranie informacji potrzebnych do rozstrzygnięcia pytania.
Kartularz to raczej określenie rodzaju zbioru/księgi dokumentów (pojęcie historyczne), czyli nazwa wytworu/dokumentacji, a nie czynności wyszukiwania danych. W testach bywa mylący, bo brzmi "archiwalnie", ale nie odpowiada definicji kwerendy jako działania.
Skup się na treści definicji: jeśli pojawia się "poszukiwanie danych w aktach" lub "wyszukiwanie informacji dla sprawy", właściwym terminem będzie kwerenda. Podobnie brzmiące słowa zwykle dotyczą innych dziedzin albo oznaczają coś materialnego (typ dokumentu), nie czynność.
Nie. Samo pojęcie wyszukiwania danych w dokumentacji może dotyczyć także archiwów zakładowych, składnic akt i innych miejsc przechowywania akt. Zakres i sposób realizacji zależy od organizacji archiwum, pomocy ewidencyjnych i rodzaju zasobu.
Najczęściej wybierają słowo, które "brzmi fachowo", zamiast dopasować znaczenie do definicji, albo mylą czynność (kwerenda) z nazwą dokumentu/zbioru. Pomaga nauka krótkich definicji i kojarzenie: kwerenda = wyszukiwanie informacji w aktach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Kwerenda to poszukiwanie w aktach (lub w całym zasobie archiwalnym) informacji potrzebnych do wyjaśnienia konkretnej sprawy lub udzielenia odpowiedzi na zapytanie."

Źródła:

  • Encyklopedia PWN – hasło "kwerenda" (znaczenie: poszukiwanie/informacja, w tym w archiwach), https://encyklopedia.pwn.pl/szukaj/kwerenda.html - dostęp 2026-02-27
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe – słownik/objaśnienia pojęć (kwerenda jako usługa/poszukiwanie informacji w zasobie), https://www.nac.gov.pl/?s=kwerenda - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Słowniki i glosariusze archiwalne (pojęcia: kwerenda, zespół, jednostka, inwentarz)
  • Materiały dydaktyczne z zakresu działalności informacyjnej archiwów
  • Publikacje/poradniki NDAP dotyczące udostępniania i informacji archiwalnej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego