W przypadku, gdy pracodawca zawiera umowę o dzieło z własnym pracownikiem, przychód z tej umowy jest traktowany dla celów ZUS jak przychód pracowniczy. Oznacza to, że od takiego przychodu co do zasady nalicza się składki, a podstawę składki zdrowotnej wyznacza się według reguły: przychód minus składki na ubezpieczenia społeczne potrącone przez płatnika.
Z danych z rachunku wynika:
- przychód ogółem: 2 700,00 zł,
- składki ubezpieczeń społecznych razem: 370,17 zł (suma emerytalnej, rentowej i chorobowej),
- koszty uzyskania przychodu (KUP) 50%: 1 164,92 zł.
Kluczowe jest rozróżnienie między rozliczeniem podatku a rozliczeniem składek. Koszty uzyskania przychodu obniżają podstawę opodatkowania, ale nie obniżają podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Dlatego do wyliczenia podstawy zdrowotnej pomija się KUP, mimo że są widoczne w rachunku.
Obliczenie podstawy wymiaru składki zdrowotnej:
2 700,00 zł − 370,17 zł = 2 329,83 zł
Ta wartość jest poprawną podstawą. Odpowiedzi rozbieżne zwykle wynikają z typowych pomyłek:
- wybranie 2 700,00 zł oznacza brak odjęcia składek społecznych,
- uzyskanie 1 350,00 zł może wynikać z błędnego potraktowania KUP lub innych pozycji jako elementu podstawy zdrowotnej,
- wartość 979,83 zł odpowiada sytuacji, gdy ktoś nieprawidłowo odejmuje także KUP (2 329,83 zł − 1 350,00 zł = 979,83 zł), co jest częstą pułapką.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą zasadę: zdrowotne = przychód − społeczne (bez KUP). Dopiero składkę zdrowotną oblicza się jako 9% tej podstawy, ale w tym pytaniu wymagane jest tylko ustalenie samej podstawy.
