KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 18.
Prawidłowe polecenie wykonania przedstawionej recepty powinno brzmieć: misce, fiat...
Ilustracja przedstawia receptę farmaceutyczną, co sugeruje, że jest związana z kwalifikacją zawodową technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Emulsja powstaje, gdy dwie niemieszające się ciecze (np. parafina i woda) są rozproszone jedna w drugiej dzięki emulgatorowi.
W recepcie występuje Paraffinum liquidum jako faza olejowa, Aqua jako faza wodna oraz Gummi arabici jako emulgator, więc polecenie M.f. powinno brzmieć "emulsio".

Pełne wyjaśnienie:

Właściwe uzupełnienie polecenia "M.f." wynika z tego, jaką postać leku tworzy podany skład. W recepcie znajdują się: Paraffinum liquidum (ciecz olejowa), Aqua (ciecz wodna) oraz Gummi arabici, czyli substancja ułatwiająca trwałe połączenie faz.

Emulsja (emulsio) to układ dwufazowy ciecz–ciecz, w którym jedna ciecz jest zdyspergowana w drugiej w postaci drobnych kropelek. Ponieważ parafina i woda nie mieszają się samorzutnie, do otrzymania stabilnego układu potrzebny jest emulgator obniżający napięcie międzyfazowe i stabilizujący krople. W tej recepcie taką rolę pełni guma arabska.

Dlatego prawidłowe polecenie technologiczne to "Misce, fiat emulsio" – "zmieszaj, niech powstanie emulsja".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "solutio" (roztwór) oznacza układ jednofazowy, w którym składniki są całkowicie rozpuszczone. Tu mamy dwie niemieszające się ciecze, więc nie jest to roztwór.
  • "suspensio" (zawiesina) dotyczy rozproszenia ciała stałego w cieczy. W przedstawionym składzie nie ma substancji stałej stanowiącej fazę rozproszoną, lecz układ ciecz–ciecz.
  • "linimentum" (mazidło) odnosi się do rodzaju preparatu przeznaczonego zwykle do stosowania zewnętrznego i nie stanowi tu najlepszego określenia fizykochemicznej postaci wynikającej z recepty. W tej sytuacji kluczowe jest wskazanie, że ma powstać emulsja.

W praktyce aptecznej poprawne rozpoznanie postaci leku podpowiada także technikę wykonania: przygotowanie emulsji wymaga właściwego emulgowania (np. wstępnego połączenia faz z udziałem emulgatora), aby uniknąć rozwarstwienia i zapewnić jednorodność preparatu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Emulsja to układ dwóch niemieszających się cieczy, w którym jedna jest rozproszona w drugiej w postaci drobnych kropelek. Aby emulsja była trwała, zwykle potrzebny jest emulgator, który stabilizuje granicę faz i ogranicza rozwarstwianie.
Wskazówką jest obecność dwóch niemieszających się cieczy (np. olej i woda) oraz składnika pełniącego rolę emulgatora. Jeśli w składzie widzisz fazę olejową, fazę wodną i emulgator, a polecenie zaczyna się od M.f., to typowo chodzi o "fiat emulsio".
Roztwór jest jednofazowy, a parafina ciekła i woda są cieczami niemieszającymi się. Po zmieszaniu rozdzielają się na warstwy, chyba że zastosuje się emulgator i odpowiednią technikę emulgowania, wtedy powstaje emulsja (układ dwufazowy).
Guma arabska działa jako emulgator: ułatwia rozproszenie kropelek fazy olejowej w fazie wodnej i stabilizuje emulsję. Dzięki temu preparat jest bardziej jednorodny i wolniej ulega rozwarstwieniu, co ma znaczenie dla jakości i powtarzalności dawkowania.
M.f. to skrót od łacińskiego polecenia Misce fiat, czyli "zmieszaj, niech powstanie…". Po M.f. wpisuje się postać leku (np. emulsio), aby wykonujący wiedział, jaki typ preparatu należy otrzymać po sporządzeniu.
Emulsja to dyspersja cieczy w cieczy (dwie fazy ciekłe), a zawiesina to dyspersja ciała stałego w cieczy. W zawiesinie cząstki stałe nie rozpuszczają się i mogą opadać, w emulsji rozproszone są kropelki jednej cieczy w drugiej.
"Solutio" oznacza roztwór jednofazowy, a w typowej recepcie z olejem (np. parafiną) i wodą nie da się uzyskać jednofazowego układu przez samo mieszanie. Taka mieszanina bez emulgowania rozdzieli się na warstwy, więc właściwszą postacią jest emulsja.
"Fiat emulsio" pojawia się, gdy lekarz oczekuje preparatu w postaci emulsji, czyli mieszaniny dwóch niemieszających się cieczy stabilizowanej emulgatorem. Przykładem są recepty zawierające fazę olejową (oleje, parafina) oraz fazę wodną z dodatkiem emulgatora.
Częste błędy to: mylenie roztworu z emulsją (bo "to też płyn"), ignorowanie roli emulgatora, oraz automatyczne wybieranie "suspensio" dla każdej niejednorodnej mieszaniny. Pomaga analiza: czy faza rozproszona jest stała czy ciekła i czy obecny jest emulgator.
Najlepiej ćwiczyć na przykładach recept: rozpoznawaj fazę olejową, wodną i emulgator oraz dobieraj właściwą postać (emulsio/solutio/suspensio). Warto też powtórzyć podstawowe polecenia łacińskie typu M.f. i ich znaczenie w praktyce receptury aptecznej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii postaci leku (dział: emulsje i emulgatory)
  • Skrypty/opracowania z receptury aptecznej (polecenia łacińskie na recepcie)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania postaci leku na podstawie składu i typu dyspersji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego