KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 20.
Proces rozdzielania mieszaniny niejednorodnej polegający na opadaniu cząstek pod wpływem siły grawitacji to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sedymentacja to proces rozdzielania mieszaniny niejednorodnej, w którym cząstki fazy rozproszonej opadają na dno pod wpływem grawitacji, tworząc osad. Dekantacja jest dopiero następnym krokiem (zlewaniem cieczy znad osadu), a absorpcja i hydratacja nie opisują opadania cząstek.

Pełne wyjaśnienie:

Sedymentacja to fizyczny proces rozdzielania mieszanin niejednorodnych (najczęściej zawiesin), polegający na tym, że cząstki stałe (lub krople cięższej fazy) opadają w cieczy pod wpływem siły grawitacji. W efekcie na dnie naczynia tworzy się osad, a nad nim pozostaje ciecz o mniejszej zawartości cząstek (supernatant).

Odpowiedź "sedymentacja" pasuje dokładnie do opisu w pytaniu: kluczowe są słowa "opadanie cząstek" i "siła grawitacji". To właśnie mechanizm sedymentacji, wykorzystywany w laboratorium m.in. po strącaniu osadów lub podczas wstępnego klarowania próbek.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych zjawisk:

  • "Hydratacja" to proces wiązania cząsteczek wody przez jony lub cząsteczki (powstawanie otoczki hydratacyjnej, uwodnienie). Nie jest to metoda mechanicznego rozdzielania mieszaniny poprzez opadanie.
  • "Dekantacja" polega na zlaniu cieczy znad osadu lub oddzieleniu cieczy od ciała stałego po jego opadnięciu. Może następować po sedymentacji, ale nie jest samym "opadaniem cząstek".
  • "Absorpcja" oznacza wchłanianie substancji przez inną substancję (np. gazu przez ciecz lub ciała stałego). To zjawisko transportu/pochłaniania, a nie sedymentowania cząstek pod wpływem grawitacji.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli w treści pojawiają się hasła "osad", "opadanie", "grawitacja", w pierwszej kolejności rozważ sedymentację; jeśli jest "zlewanie znad osadu" — dekantację; jeśli "pochłanianie/wnikanie" — absorpcję.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sedymentacja to fizyczne rozdzielanie mieszaniny niejednorodnej, w którym cząstki stałe opadają w cieczy pod wpływem grawitacji i tworzą osad. W laboratorium ułatwia oddzielenie supernatantu od osadu przed kolejnymi etapami przygotowania próbki.
Zapamiętaj mechanizm: sedymentacja = opadanie cząstek i powstawanie osadu, dekantacja = zlewanie cieczy znad osadu. Jeśli w pytaniu jest grawitacja i opadanie, chodzi o sedymentację; jeśli o zlewanie klarownej cieczy, to dekantacja.
Grawitacja powoduje ruch cząstek o większej gęstości niż ośrodek (np. cząstek stałych w wodzie) w dół. Gdy siły oporu ruchu nie równoważą ciężaru cząstki, następuje opadanie i odkładanie się na dnie jako osad.
Najczęściej opisuje opadanie cząstek stałych w cieczy (zawiesiny), ale w ujęciu ogólnym może dotyczyć także rozdzielania faz o różnych gęstościach, gdy cięższa faza przemieszcza się w dół. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle chodzi o osad w cieczy.
Typowe przykłady to: opadanie osadu po reakcji strącania, wstępne klarowanie mętnej próbki przed pobraniem supernatantu do oznaczenia, a także pozostawienie próbki do "odstania", aby część stała opadła przed filtracją lub wirowaniem.
Osad to nagromadzona na dnie naczynia faza stała (lub cięższa faza), która powstała przez opadanie cząstek z mieszaniny. W praktyce analitycznej osad często dalej się filtruje, przemywa, suszy lub rozpuszcza – zależnie od metody oznaczenia.
Absorpcja polega na wchłanianiu substancji przez inną substancję (np. gaz wchłania się w cieczy). Nie opisuje ruchu cząstek w dół ani tworzenia osadu. To inny typ zjawiska – związany z pochłanianiem i transportem masy, a nie z rozdziałem grawitacyjnym.
Hydratacja to uwodnienie – przyłączanie cząsteczek wody do jonów lub cząsteczek (tworzenie otoczki hydratacyjnej albo hydratów). To zjawisko chemiczne/fizykochemiczne, ale nie jest mechanizmem rozdziału mieszaniny przez opadanie cząstek, więc nie pasuje do definicji z pytania.
Wirowanie wybiera się, gdy sedymentacja trwa zbyt długo lub cząstki są bardzo drobne i wolno opadają. Zastosowanie siły odśrodkowej przyspiesza rozdział faz. Na egzaminie warto kojarzyć: grawitacja → sedymentacja, przyspieszanie rozdziału → wirowanie.
Najczęstszy błąd to mylenie sedymentacji z dekantacją, bo często wykonuje się je po sobie. Drugi błąd to wybieranie "absorpcyjnie" brzmiących procesów, mimo że w pytaniu jest wyraźnie opisany ruch cząstek pod wpływem grawitacji i tworzenie osadu.
info

Statystycznie 83% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Sedymentacja to proces rozdzielania mieszaniny niejednorodnej, w którym cząstki fazy rozproszonej opadają na dno pod wpływem grawitacji, tworząc osad."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Sedymentacja", https://pl.wikipedia.org/wiki/Sedymentacja - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – "Dekantacja", https://pl.wikipedia.org/wiki/Dekantacja - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL) – "Absorpcja", https://pl.wikipedia.org/wiki/Absorpcja - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik z chemii ogólnej: rozdział o mieszaninach i metodach rozdzielania
  • Materiały dydaktyczne z przygotowania próbek do analizy: sedymentacja, dekantacja, filtracja, wirowanie
  • Słownik terminów chemicznych (definicje: sedymentacja, absorpcja, hydratacja)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego