KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 17.
Przedstawiona fotografia pochodzi ze zbioru fotograficznego. Jaką metodę porządkowania należy zastosować do tego zbioru?
Ilustracja przedstawia czarno-białą fotografię ulicy miejskiej z zabudową kamieniczną.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metodę schematyczno-rzeczową stosuje się, gdy zbiór (np. fotograficzny) porządkuje się według przyjętego schematu tematów/hasłowego układu rzeczowego. Metoda kancelaryjna dotyczy akt spraw i registratur, a funkcjonalna oraz strukturalno-organizacyjna odnoszą się do układu według zadań lub struktury wytwórcy, nie do kolekcji zdjęć.

Pełne wyjaśnienie:

W zbiorach fotograficznych (kolekcjach) podstawowym celem porządkowania jest takie ułożenie materiału, aby ułatwić wyszukiwanie i spójne opracowanie opisowe. Jeżeli fotografie nie są typową dokumentacją spraw (akta) prowadzoną w registraturze, tylko tworzą zbiór gromadzony według tematów, zdarzeń, osób lub miejsc, właściwe jest zastosowanie układu rzeczowego opartego o wcześniej zdefiniowany schemat działów i poddziałów.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Schematyczno-rzeczową." – wskazuje ona na porządkowanie według uporządkowanego schematu rzeczowego (tematycznego/hasłowego), co jest typowe dla zbiorów takich jak fotografie, pocztówki czy inne materiały ikonograficzne.

Pozostałe propozycje nie pasują do charakteru zbioru fotograficznego:

  • "Kancelaryjną." – kojarzy się z układem registraturalnym i porządkowaniem akt spraw powstałych w toku czynności kancelaryjnych. Zbiór fotograficzny zwykle nie ma takiej struktury spraw i teczek jak dokumentacja aktowa.
  • "Funkcyjną." – porządkowanie według funkcji (zadań) jednostki organizacyjnej jest właściwe głównie wtedy, gdy materiał odzwierciedla procesy i zadania wytwórcy. Dla kolekcji zdjęć częściej priorytetem jest temat/treść fotografii.
  • "Strukturalno-organizacyjną." – opiera układ na strukturze organizacyjnej wytwórcy (komórki, działy). To podejście jest typowe dla porządkowania dokumentacji zespołowej, a nie dla zbioru fotografii zestawionego według tematów.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: gdy w treści pojawia się "zbiór fotograficzny", często chodzi o kolekcję porządkowaną według rzeczy/tematów, czyli o metodę schematyczno-rzeczową. Gdy pojawia się akta spraw lub registratura, częściej właściwa będzie logika kancelaryjna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sposób porządkowania materiałów według ustalonego schematu rzeczowego (tematów/hasłowych działów). Najpierw tworzy się plan podziału treści (działy, poddziały), a potem przyporządkowuje do nich jednostki, np. fotografie, tak aby łatwo je było wyszukać po temacie.
Najczęściej wtedy, gdy fotografie są kolekcją (zbiorem), a nie aktami spraw z registratury. Jeśli zdjęcia da się sensownie grupować po treści: wydarzenia, osoby, miejsca, obiekty, tematy, to układ rzeczowy (schematyczno-rzeczowy) bywa najbardziej praktyczny.
Metoda kancelaryjna jest związana z dokumentacją powstającą w toku załatwiania spraw: znaki sprawy, teczki, spisy spraw, układ registraturalny. Zbiór fotografii zazwyczaj nie ma takiego przebiegu kancelaryjnego, więc przenoszenie tego układu utrudnia wyszukiwanie zdjęć po treści.
Zależy od profilu zbioru, ale często spotyka się działy typu: wydarzenia, osoby, miejsca, budynki/obiekty, działalność instytucji, uroczystości, życie codzienne. Kluczowe jest, by schemat był spójny i konsekwentny oraz dawał się stosować do całej kolekcji.
Porządkowanie funkcjonalne opiera układ na funkcjach i zadaniach wytwórcy (co robiła instytucja, jakie procesy realizowała). Stosuje się je częściej przy dokumentacji odzwierciedlającej działalność jednostki, gdy zależy nam na pokazaniu procesów, a nie na tematyce pojedynczych obiektów.
Gdy materiał wyraźnie wynika ze struktury organizacyjnej wytwórcy (wydziały, referaty, komórki) i taki układ pomaga odtworzyć kontekst powstania dokumentacji. Dla kolekcji fotografii, które zebrano tematycznie, ten układ bywa sztuczny i mniej użyteczny.
To zależy od celu opracowania, ale w praktyce często łączy się oba podejścia: główny układ jest rzeczowy, a w ramach działów można stosować chronologię. Najpierw zapewnij logiczne grupy tematyczne, a dopiero potem porządkuj wewnątrz nich według dat.
Częsty błąd to automatyczne wybranie metody kancelaryjnej, bo brzmi "urzędowo". Drugi błąd to mylenie zbioru (kolekcji) z zespołem (dokumentacją wytwórcy). Warto zawsze zadać sobie pytanie: czy to akta spraw, czy obiekty gromadzone tematycznie?
Ucz się przez porównania: dla każdego rodzaju materiałów (akta, fotografie, mapy) wypisz, co jest podstawą układu (sprawa, rzecz/temat, funkcja, struktura). Pomaga też rozwiązywanie testów i układanie krótkich przykładów: "jaki układ zastosuję i dlaczego".
Tak, bo opis ujawnia, co jest dominującą osią wyszukiwania: temat, osoba, miejsce, wydarzenie, autor. Jeśli opis i potrzeby użytkowników wskazują na wyszukiwanie po treści zdjęcia, wtedy metoda schematyczno-rzeczowa jest naturalnym wyborem, bo porządkuje według haseł/tematów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 25% zdających egzamin. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Metodę schematyczno-rzeczową stosuje się, gdy zbiór (np. fotograficzny) porządkuje się według przyjętego schematu tematów/hasłowego układu rzeczowego."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metodyki archiwalnej dotyczące porządkowania materiałów nieaktowych (w tym fotografii)
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych/techników w zakresie kwalifikacji archiwistycznych (porządkowanie i opracowanie)
  • Przykładowe inwentarze/układy rzeczowe zbiorów fotograficznych w archiwach (analiza struktury działów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego