KWALIFIKACJA TWO3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 20.
Przedstawione na rysunku urządzenie to
Ilustracja przedstawia urządzenie znane jako ster strumieniowy, które jest zainstalowane w kadłubie jednostki pływającej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ster strumieniowy to urządzenie manewrowe w tunelu poprzecznym (najczęściej w części dziobowej), wytwarzające ciąg boczny i ułatwiające manewry w porcie. Na rysunkach rozpoznaje się go jako śrubę/wiatrak pracujący w kanale przez kadłub, a nie jako element napędu głównego.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: ster strumieniowy. Jest to urządzenie służące głównie do manewrowania przy małych prędkościach (np. podczas podejścia do nabrzeża). Wytwarza ciąg poprzeczny, a jego charakterystyczną cechą konstrukcyjną jest praca w tunelu lub w gondoli zapewniającej przepływ w poprzek kadłuba. Na rysunkach technicznych często widać kanał (tunel) przechodzący przez część podwodną kadłuba oraz wirnik/śrubę w tym kanale.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Dysza Korta to pierścieniowa dysza (osłona) stosowana wokół śruby napędowej w celu poprawy sprawności w pewnych warunkach pracy. Jest związana z napędem wzdłużnym (ciąg do przodu/tyłu), a nie z typowym tunelem manewrowym generującym ciąg boczny.
  • Pędnik azymutalny to zespół napędowy, którego kierunek ciągu zmienia się przez obrót całej gondoli z wirnikiem (zwykle o 360°). Na rysunkach kojarzy się z zewnętrzną gondolą pod dnem, a nie z prostym tunelem w kadłubie. To rozwiązanie często pełni rolę napędu głównego i sterowania jednocześnie.
  • Śruba okrętowa nastawna (o nastawnym skoku łopat) rozpoznawana jest po piaście i mechanizmie zmiany nastawy łopat; sama idea dotyczy regulacji skoku, a nie sposobu zabudowy w tunelu poprzecznym. Taka śruba nadal służy przede wszystkim do wytwarzania ciągu wzdłużnego.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na ilustracji widać element "w kanale przez kadłub", myśl o sterze strumieniowym. Gdy widzisz pierścień/osłonę wokół śruby – rozważ dyszę. Gdy cały zespół wygląda jak obracalna gondola pod dnem – to częściej pędnik azymutalny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ster strumieniowy to urządzenie manewrowe wytwarzające ciąg boczny, pomagające obracać i przesuwać jednostkę przy małych prędkościach (np. w porcie). Najczęściej jest zabudowany w tunelu poprzecznym w części dziobowej lub rufowej kadłuba.
Szukaj tunelu przechodzącego poprzecznie przez kadłub oraz wirnika/śruby w tym kanale. Cechą typową jest to, że urządzenie "dmucha" w bok, a nie wzdłuż osi statku jak klasyczna śruba napędowa.
Pędnik azymutalny to zwykle zewnętrzna gondola pod dnem, obracana wokół osi pionowej, która może kierować ciąg w dowolną stronę. Ster strumieniowy najczęściej pracuje w tunelu kadłubowym i służy głównie do krótkotrwałych manewrów poprzecznych.
Dysza Korta to pierścieniowa osłona wokół śruby, poprawiająca warunki przepływu i w pewnych zastosowaniach zwiększająca efektywność napędu. Jest elementem układu napędu wzdłużnego, a nie typowym urządzeniem do ciągu bocznego w tunelu.
W praktyce pomaga przy cumowaniu, odchodzeniu od nabrzeża, obrocie na ograniczonej przestrzeni i korygowaniu ustawienia jednostki. Dla montera kadłuba istotne są też prace przy przygotowaniu miejsca zabudowy, np. tunelu i wzmocnień.
Raczej nie, bo śruba nastawna jest elementem napędu wzdłużnego i rozpoznaje się ją po piaście oraz idei zmiany skoku łopat, a nie po tunelu poprzecznym. Pomyłki biorą się zwykle z tego, że oba rozwiązania mają "śrubę", ale pełnią inne funkcje.
Najczęstszy błąd to ocenianie po samym kształcie śruby i pomijanie kontekstu zabudowy: tunel w kadłubie, pierścień dyszy, gondola pod dnem. Drugi błąd to utożsamianie "pędnika" wyłącznie z napędem głównym, choć może to być urządzenie manewrowe.
Najbardziej przydaje się przy małych prędkościach i krótkich manewrach w porcie: podejście do nabrzeża, korekta ustawienia dziobu/rufy, obrót. Przy większych prędkościach ster strumieniowy ma mniejszą skuteczność w porównaniu z oddziaływaniem opływu kadłuba.
Dysza Korta to pierścień wokół śruby, zwykle w osi napędu, a tunel steru strumieniowego to kanał poprzeczny przez kadłub. Kluczowa różnica to kierunek pracy: dysza wspiera ciąg do przodu/tyłu, a tunel umożliwia ciąg w bok.
Ucz się po cechach rozpoznawczych: gdzie element jest zabudowany (tunel, gondola, wał), jaki ma kierunek pracy (boczny czy wzdłużny) i jakie ma osłony (np. pierścień dyszy). Przeglądaj rysunki przekrojów kadłuba oraz podpisane schematy urządzeń manewrowych.
info

Około 68% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Ster strumieniowy to urządzenie manewrowe w tunelu poprzecznym (najczęściej w części dziobowej), wytwarzające ciąg boczny i ułatwiające manewry w porcie."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Ster strumieniowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ster_strumieniowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Dysza Korta" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Dysza_Korta (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (pl): "Pędnik azymutalny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C4%99dnik_azymutalny (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki/kompendia z podstaw budowy statku (rozdziały: napęd i manewrowanie)
  • Katalogi producentów pędników manewrowych i systemów napędowych (rysunki poglądowe, przekroje)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych z zakresu urządzeń okrętowych (napęd, sterowanie, manewrowanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego