KWALIFIKACJA BUD20 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 20.
Przedstawione oznaczenie graficzne stosowane w dokumentacji technicznej stacji gazowych oznacza zawór
Ilustracja przedstawia symbol graficzny stosowany w dokumentacji technicznej stacji gazowych, oznaczający zawór wydmuchowy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol zaworu tworzą dwa trójkąty stykające się wierzchołkami, a dodatkowa pionowa linia zakończona "flagą/daszkiem" oznacza wylot do atmosfery. Taki zapis identyfikuje zawór wydmuchowy (upustowy), którego zadaniem jest odprowadzenie nadmiaru gazu przy wzroście ciśnienia. Pozostałe zawory nie mają funkcji upustu.

Pełne wyjaśnienie:

Na schematach stacji gazowych podstawowy znak zaworu to dwa trójkąty stykające się wierzchołkami. O rodzaju zaworu decydują elementy dodatkowe. W tym przypadku nad symbolem zaworu widoczna jest pionowa linia zakończona charakterystycznym "daszkiem/flagą", co w praktyce rysunku technicznego oznacza upust (wydmuch) do atmosfery. Taki symbol odpowiada zaworowi wydmuchowemu (upustowemu), stosowanemu jako zabezpieczenie przed nadmiernym wzrostem ciśnienia.

Zawór wydmuchowy otwiera się po przekroczeniu nastawy i odprowadza część gazu do przewodu wydmuchowego, stabilizując ciśnienie w układzie. W kontekście wymagań technicznych dla stacji redukcyjnych wskazuje się go jako element potrzebny m.in. w sytuacjach wzrostu temperatury przy braku przepływu, gdy mogłoby dojść do wzrostu ciśnienia i zadziałania zabezpieczeń odcinających (por. § 49 ust. 1 pkt 1 przywołanego rozporządzenia).

  • Odpowietrzający – służy do usuwania powietrza z instalacji (np. podczas napełniania/eksploatacji). Nie jest to "wylot kontrolowany gazu" z zabezpieczenia ciśnieniowego; na schematach nie jest oznaczany symbolem upustu do atmosfery w tym znaczeniu.
  • Szybkozamykający – pełni funkcję awaryjnego odcięcia dopływu (zamyka przepływ), a nie wypuszczania medium na zewnątrz. Symbolicznie kojarzy się z odcinaniem, bez elementu wskazującego wylot do atmosfery.
  • Wlotowy – to armatura odcinająca na wejściu (zaporowa). Jej funkcja to otwarcie/zamknięcie dopływu, a nie upust; dlatego nie pasuje do symbolu z jednoznacznym oznaczeniem wylotu.

Na egzaminie warto szukać na symbolu "dodatków" (np. wylot do atmosfery), bo one rozróżniają typy zaworów o podobnym znaku podstawowym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór wydmuchowy (upustowy) to element zabezpieczający, który po przekroczeniu nastawy odprowadza nadmiar gazu do przewodu wydmuchowego i dalej do atmosfery. Jego celem jest ograniczenie wzrostu ciśnienia w układzie redukcyjnym i ochrona armatury oraz instalacji.
Najczęściej widzisz podstawowy znak zaworu (dwa trójkąty stykające się wierzchołkami), a dodatkowo oznaczenie wylotu do atmosfery, np. pionową linię nad zaworem zakończoną "daszkiem/flagą". To właśnie element "wylotu" odróżnia go od zaworów odcinających.
Zawór odpowietrzający usuwa powietrze z instalacji (np. podczas napełniania), a zawór wydmuchowy działa jako zabezpieczenie ciśnieniowe i upuszcza gaz przy nadciśnieniu. Różnią się funkcją, miejscem stosowania i sposobem oznaczania w dokumentacji technicznej stacji gazowych.
Stosuje się go, gdy może wystąpić wzrost ciśnienia w ciągu redukcyjnym, np. na skutek wzrostu temperatury przy braku przepływu. Zawór ma wtedy odprowadzić część gazu, aby nie doszło do niepożądanego zadziałania zabezpieczeń odcinających i do przeciążenia elementów instalacji.
Częste są pomyłki wynikające z patrzenia tylko na "dwa trójkąty" i pomijania elementów dodatkowych. Drugi błąd to wybór odpowiedzi "z nazwy" (np. odpowietrzający), bez sprawdzenia, czy symbol pokazuje wylot do atmosfery. Trzeci błąd to utożsamianie wszystkiego z zaworem odcinającym.
Zawór szybkozamykający ma zadziałać awaryjnie i odciąć dopływ gazu (zamknąć przepływ). Zawór wydmuchowy robi coś odwrotnego: otwiera upust i wypuszcza część medium, aby obniżyć ciśnienie. Dlatego na schemacie szukaj wskazania "wylotu".
W dokumentacji stacji gazowych element wylotu do atmosfery w połączeniu z symbolem zaworu typowo wskazuje zawór wydmuchowy/upustowy. W praktyce zawsze należy jednak odczytać rysunek wraz z legendą i opisem instalacji, bo szczegóły oznaczeń mogą wynikać z przyjętej normy i standardu projektu.
Najlepiej ćwiczyć na schematach: najpierw rozpoznaj znak podstawowy (zawór), potem szukaj dodatków (np. wylot do atmosfery, napęd, kierunek). Pomaga też robienie fiszek: "symbol → funkcja → gdzie stosowany". Zawsze łącz oznaczenie z działaniem elementu.
Najczęściej na schematach technologicznych i wykonawczych stacji gazowych, na rysunkach instalacyjnych oraz w zestawieniach armatury. Symbole mają ułatwić szybkie znalezienie elementów zabezpieczających i zaporowych oraz sprawdzenie, czy projekt spełnia wymagania funkcjonalne i bezpieczeństwa.
W kontekście tego zagadnienia przywołuje się wymagania rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych dla sieci gazowych, gdzie opisano sytuacje uzasadniające stosowanie zaworu wydmuchowego/upustowego w stacji redukcyjnej (m.in. ryzyko wzrostu ciśnienia). Na egzaminie zwykle wystarczy rozumieć funkcję i rozpoznać symbol.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 48% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Symbol zaworu tworzą dwa trójkąty stykające się wierzchołkami, a dodatkowa pionowa linia zakończona "flagą/daszkiem" oznacza wylot do atmosfery."

Źródła:

  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe, Dz.U. 2013 poz. 640, § 49 ust. 1 pkt 1
  • PN-B-01530:1964, Gazownictwo – oznaczenia na planach i mapach (norma przywołana w kontekście pytania)
  • PN-EN ISO 10628-2:2013, Schematy dla przemysłu chemicznego i petrochemicznego – symbole graficzne (norma przywołana w kontekście pytania)

Materiały:

  • Tekst rozporządzenia dot. warunków technicznych sieci gazowych (część o stacjach redukcyjnych)
  • Normy/opracowania z symbolami graficznymi dla instalacji gazowych i schematów procesowych
  • Podręczniki/zeszyty ćwiczeń z czytania rysunku technicznego instalacji sanitarnych i gazowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego