KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 8.
Przedstawiony fragment programu sterowniczego realizuje funkcję
Ilustracja przedstawia fragment schematu w języku drabinkowym (LAD).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dwa zestyki NC połączone równolegle realizują wyrażenie (NOT A) OR (NOT B).
Po zastosowaniu prawa De Morgana otrzymujemy NOT(A AND B), czyli funkcję NAND. NOT wymaga jednego NC, NOR to szeregowe NC, a RS dotyczy przerzutnika Set/Reset, nie samej bramki.

Pełne wyjaśnienie:

W języku drabinkowym (LAD) znaczenie funkcji wynika z dwóch rzeczy: typu zestyku (NO/NC) oraz sposobu połączenia (szeregowo/równolegle).

  • Zestyk NC przewodzi, gdy wejście ma stan 0, a rozłącza się przy stanie 1. W logice odpowiada to negacji sygnału, czyli NOT danego wejścia.
  • Połączenie równoległe gałęzi w LAD odpowiada operacji OR: wystarczy spełnienie warunku w jednej gałęzi, aby "przepuścić" sygnał do cewki.

W pokazanym układzie są dwie gałęzie równoległe, a w każdej znajduje się zestyk NC. Otrzymujemy więc warunek:

(NOT A) OR (NOT B)

Z prawa De Morgana wynika równoważność:

(NOT A) OR (NOT B) = NOT(A AND B)

To jest dokładnie definicja bramki NAND: negacja koniunkcji. Dlatego odpowiedź "NAND" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "NOT" opisuje negację pojedynczego sygnału. W LAD odpowiada temu jeden zestyk NC (bez drugiej gałęzi). Tutaj występują dwa wejścia i połączenie równoległe, więc to nie jest prosta negacja.
  • "NOR" to negacja sumy: NOT(A OR B). W postaci De Morgana daje (NOT A) AND (NOT B), czyli w LAD typowo szeregowe połączenie dwóch zestyków NC. W zadaniu gałęzie są równoległe, więc wynik logiczny jest inny.
  • "RS" odnosi się do przerzutnika Set/Reset (elementu pamięci). Nawet jeśli cewka ma charakter "Set", nie zmienia to faktu, że warunek logiczny doprowadzający do tej cewki wynika z układu zestyków i odpowiada NAND.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw "przetłumacz" LAD na logikę (NC = NOT, równolegle = OR, szeregowo = AND), a dopiero potem rozpoznaj nazwę bramki lub zastosuj De Morgana.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zestyk NC (normalnie zamknięty) w LAD przewodzi, gdy sygnał wejściowy ma stan 0, a rozłącza się przy stanie 1. Logicznie odpowiada to negacji danego wejścia, czyli operacji NOT. Dlatego NC traktuj jako "odwrócenie" sygnału w warunku.
W LAD połączenie szeregowe zestyków oznacza, że muszą być spełnione wszystkie warunki naraz, czyli AND. Połączenie równoległe gałęzi oznacza, że wystarczy spełnienie jednego z warunków, czyli OR. To podstawowa reguła do tłumaczenia drabinki na logikę.
Dwa zestyki NC w gałęziach równoległych tworzą warunek (NOT A) OR (NOT B). Z prawa De Morgana wynika, że (NOT A) OR (NOT B) = NOT(A AND B). To jest definicja bramki NAND, czyli negacji koniunkcji.
NAND to NOT(A AND B) i w LAD często odpowiada mu układ, który daje (NOT A) OR (NOT B) (np. NC równolegle). NOR to NOT(A OR B) i jest równoważne (NOT A) AND (NOT B) (np. NC szeregowo). Różni się więc zarówno działaniem, jak i typowym połączeniem gałęzi.
Nie. Typ cewki (np. Set) wpływa na to, jak sterownik zapamiętuje stan wyjścia po spełnieniu warunku. Sama funkcja logiczna (AND/OR/NOT, NAND, NOR) wynika z układu zestyków w szczeblu. Najpierw analizuje się logikę zestyków, dopiero potem zachowanie cewki.
Użyj prawa De Morgana: "negacje po OR" można zamienić na "negację całego AND". Czyli (NOT A) OR (NOT B) = NOT(A AND B). W praktyce: jeśli widzisz NC w równoległych gałęziach, podejrzewaj NAND i potwierdź to przekształceniem.
Najczęściej myli się połączenie równoległe z szeregowym oraz zapomina, że NC oznacza negację sygnału. Częsty jest też skrót myślowy "NC = NOR", co jest nieprawdziwe (NC to typ zestyku). Warto też uważać, by nie mylić logiki zestyków z typem cewki.
NAND jest użyteczny w układach zabezpieczeń i blokad: jeśli nie są spełnione jednocześnie wszystkie warunki, wyjście może zadziałać (albo odwrotnie – zależnie od projektu). Jest też "bramką uniwersalną", więc pomaga budować złożone funkcje z jednego typu elementu logicznego.
Możesz zrobić mini-tablicę prawdy dla dwóch wejść A i B: rozpisz A,B = 0/1, policz NOT A i NOT B (bo NC), a potem zastosuj OR (bo gałęzie równoległe). Otrzymany wynik porównaj z definicją bramek. To szybka metoda, gdy nie jesteś pewien De Morgana.
Ćwicz tłumaczenie drabinki na wyrażenia logiczne: NC/NO, AND/OR, a potem rozpoznawanie nazw bramek (NAND, NOR). Rób krótkie serie zadań z tablicami prawdy i prawem De Morgana. W nauce pomagają też symulatory PLC, gdzie od razu widzisz wpływ wejść na wyjście.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Dwa zestyki NC połączone równolegle realizują wyrażenie (NOT A) OR (NOT B).Po zastosowaniu prawa De Morgana otrzymujemy NOT(A AND B), czyli funkcję NAND."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_De_Morgana - dostęp: 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_NAND - dostęp: 2026-02-28
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Ladder_logic - dostęp: 2026-02-28

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o podstawach LAD (NO/NC, połączenia szeregowe i równoległe)
  • Ćwiczenia z tworzenia i odczytu tablic prawdy dla bramek logicznych
  • Zadania utrwalające prawo De Morgana na przykładach z PLC

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego