KWALIFIKACJA MEC3 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 21.
Przedstawiony na rysunku przyrząd stosuje się do
Ilustracja przedstawia przyrząd pomiarowy używany w mechanice, prawdopodobnie suwmiarkę lub mikrometr, który jest stosowany
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pytanie dotyczy zastosowania przyrządu z rysunku.
Kontrola położenia wpustów na wałku to czynność montażowo-kontrolna (sprawdza ustawienie/zgodność elementu ustalającego). Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych zadań: badania twardości, kontroli prostoliniowości lub analizy wytrzymałości, a nie typowego sprawdzenia położenia wpustu.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach wpustowych kluczowe jest nie tylko wykonanie samego rowka i wpustu, ale także prawidłowe położenie elementów ustalających względem osi wałka i elementu współpracującego (np. piasty). Dlatego w praktyce stosuje się przyrządy kontrolne pozwalające zweryfikować, czy wpust (lub rowek wpustowy) jest umieszczony i ustawiony zgodnie z wymaganiami montażu oraz dokumentacją.

Odpowiedź "sprawdzania położenia wpustów na wałku" pasuje do zadania typowo kontrolnego: przyrząd nie mierzy własności materiału ani nie służy do obliczeń, lecz do sprawdzenia ustawienia elementu (położenia) w procesie wykonania lub montażu.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne grupy czynności:

  • "pomiaru twardości wałka" dotyczy badań właściwości materiału. Do tego używa się twardościomierzy (metody wgłębnikowe/odciskowe), a nie przyrządów montażowych do kontroli wpustów.
  • "pomiaru odchyłek prostoliniowości tworzącej wałka" to kontrola cechy geometrycznej kształtu wałka (prostoliniowość). Takie sprawdzenie realizuje się innymi układami pomiarowymi (np. z czujnikiem i odpowiednim bazowaniem), a jego celem nie jest ocena położenia wpustów.
  • "sprawdzania wytrzymałości wpustów na naciski powierzchniowe" odnosi się do zagadnienia obliczeniowego/projektowego (dobór wpustu, sprawdzenie nacisków), a nie do zastosowania pojedynczego przyrządu pokazanego na rysunku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie brzmi "przyrząd stosuje się do…", najpierw rozstrzygnij, czy chodzi o kontrolę położenia/montażu, kontrolę geometrii, czy badanie materiału. To zwykle pozwala szybko odsiać odpowiedzi z innych obszarów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wpust to element łączący (zwykle pryzmatyczny), który współpracuje z rowkiem w wałku i piaście, aby przenieść moment obrotowy. Jego zadaniem jest zapobieganie wzajemnemu obrotowi tych części. W praktyce ważne są wymiary oraz położenie rowków, bo wpływają na pasowanie i poprawny montaż.
Zwykle wskazuje na to sposób bazowania na wałku oraz element odniesienia do rowka/wpustu (np. szczęka, klin, prowadnica). Taki przyrząd ma ułatwiać sprawdzenie ustawienia i zgodności położenia elementu ustalającego, a nie mierzyć twardość materiału czy parametry chropowatości.
Nieprawidłowe położenie wpustu lub rowka może utrudnić wsunięcie piasty, powodować niewspółosiowość elementów, nierównomierne obciążenie oraz problemy eksploatacyjne (drgania, hałas, przyspieszone zużycie). Kontrola położenia ogranicza ryzyko błędów jeszcze przed złożeniem zespołu.
Najczęściej wykrywa się: przesunięcie rowka względem wymaganego położenia, niezgodność szerokości lub głębokości rowka, uszkodzenia krawędzi, zadzior oraz niewłaściwe dopasowanie wpustu. Błędy te prowadzą do luzów, trudności montażowych albo lokalnych przeciążeń.
To miara tego, jak bardzo linia tworząca powierzchnię walcową wałka odbiega od idealnie prostej. Jest to cecha geometryczna kształtu. Nie dotyczy bezpośrednio położenia wpustów, tylko jakości wykonania samej powierzchni wałka i jej zgodności z wymaganiami rysunku technicznego.
Nie. Pomiar twardości to badanie właściwości materiału i wymaga twardościomierza (metody odcisku/wgłębiania lub inne). Przyrządy do kontroli położenia wpustów są projektowane do bazowania na geometrii elementu i sprawdzania ustawienia, a nie do oceny własności mechanicznych materiału.
Sprawdzenie nacisków powierzchniowych wykonuje się na etapie projektowania lub doboru połączenia (dobór wpustu do momentu i warunków pracy). To zwykle obliczenia lub weryfikacja projektu, a nie czynność realizowana typowym przyrządem pokazanym na rysunku w zadaniu identyfikacyjnym.
Uczniowie często mylą przyrządy do kontroli geometrii (np. z czujnikiem) z przyrządami do kontroli położenia elementów montażowych. Podobne uchwyty i podziałki mogą wprowadzać w błąd. Pomaga analiza: na czym przyrząd się opiera (bazuje) i co ma "odczytać" lub "ustawić".
Warto ćwiczyć na zestawach zdjęć/rysunków z pracowni: nazwij przyrząd, wskaż jego element bazujący i podaj typowy cel użycia. Dobrą metodą jest tworzenie fiszek: nazwa ↔ zastosowanie ↔ co jest mierzone/kontrolowane. Na egzaminie szukaj cechy "funkcyjnej", nie samego kształtu.
Jeśli w odpowiedzi pojawiają się sformułowania typu "sprawdzanie położenia", "kontrola ustawienia", "weryfikacja montażu", to zwykle dotyczy przyrządu kontrolnego. Z kolei "wytrzymałość", "naciski", "obliczenia" wskazują na etap projektowy. "Twardość" to badania materiałowe wykonywane innymi urządzeniami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 41% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pytanie dotyczy zastosowania przyrządu z rysunku.Kontrola położenia wpustów na wałku to czynność montażowo-kontrolna (sprawdza ustawienie/zgodność elementu ustalającego)."

Materiały:

  • Podręczniki/metodyki z metrologii warsztatowej i kontroli jakości w budowie maszyn (działy o przyrządach kontrolnych i bazowaniu)
  • Materiały dydaktyczne z konstrukcji maszyn dotyczące połączeń wpustowych (budowa, montaż, typowe błędy)
  • Ćwiczenia praktyczne: identyfikacja przyrządów kontrolno-pomiarowych na rysunkach i w pracowni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego