KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 38.
Przedstawiony na rysunku symbol graficzny odnosi się do urządzeń elektrycznych i elektrotechnicznych
Ilustracja przedstawia symbol graficzny odnoszący się do urządzeń elektrycznych i elektrotechnicznych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol odnoszący się do urządzeń I klasy ochronności informuje, że ochrona przeciwporażeniowa realizowana jest m.in. przez połączenie dostępnych części przewodzących z przewodem ochronnym PE. Dlatego poprawna jest odpowiedź "I klasy ochronności", a klasy II i III dotyczą innych sposobów ochrony.

Pełne wyjaśnienie:

Klasy ochronności urządzeń elektrycznych opisują, w jaki sposób urządzenie zapewnia ochronę przed porażeniem w warunkach uszkodzenia (ochrona przy uszkodzeniu) oraz jakie wymagania wynikają z konstrukcji i sposobu przyłączenia.

Odpowiedź "I klasy ochronności." jest właściwa dla urządzeń, w których zastosowano podstawową izolację, a dodatkowym środkiem bezpieczeństwa jest połączenie części przewodzących dostępnych z przewodem ochronnym (PE). W praktyce oznacza to, że urządzenie ma zacisk/żyłę ochronną i wymaga podłączenia do instalacji z przewodem ochronnym. Takie rozwiązanie jest typowe np. dla wielu urządzeń w metalowych obudowach, spotykanych w mechatronice i automatyce.

  • "III klasy ochronności." dotyczy urządzeń zasilanych bezpiecznym napięciem bardzo niskim (SELV/PELV w ujęciu ogólnym), gdzie ryzyko porażenia ogranicza się przez niskie napięcie i separację od wyższych napięć. Nie jest to to samo co urządzenie z przewodem PE.
  • "II klasy ochronności." odnosi się do urządzeń, w których ochrona jest zapewniana przez podwójną lub wzmocnioną izolację, a więc zwykle bez konieczności stosowania przewodu ochronnego. Częsty błąd polega na utożsamianiu "bezpieczne" wyłącznie z II klasą, mimo że I klasa jest bezpieczna pod warunkiem poprawnego podłączenia PE.
  • "I i II klasy ochronności." jest odpowiedzią niepoprawną, bo klasy ochronności są w tym ujęciu rozłączne: urządzenie projektuje się i oznacza jako należące do jednej określonej klasy, a nie jednocześnie do dwóch.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli symbol na urządzeniu wskazuje na konieczność stosowania przewodu ochronnego (PE) lub obecność zacisku ochronnego, najczęściej łączy się to z I klasą ochronności. Jeśli symbol informuje o podwójnej izolacji, wiąże się to z II klasą, a jeśli o zasilaniu napięciem bezpiecznym – z III klasą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Klasa ochronności określa, jak urządzenie jest zabezpieczone przed porażeniem prądem (np. przez przewód ochronny PE, podwójną izolację albo zasilanie bardzo niskim napięciem). Na egzaminie łączy się ją z budową urządzenia i symbolem umieszczonym na obudowie.
Najczęściej ma metalową obudowę i wymaga podłączenia przewodu ochronnego PE. Widać to po zacisku ochronnym, przewodzie z wtyczką z bolcem ochronnym lub symbolu wskazującym na ochronne uziemienie. Bez PE urządzenie może być niebezpieczne.
W II klasie ochronności bezpieczeństwo zapewnia podwójna lub wzmocniona izolacja, więc części dostępne nie powinny wymagać ochronnego uziemienia. Typowy błąd to mylenie II klasy z I klasą i dopisywanie PE "na wszelki wypadek", bez analizy konstrukcji.
III klasa ochronności wiąże się z zasilaniem napięciem bardzo niskim, które ogranicza ryzyko porażenia. Takie urządzenia zwykle pracują z zasilaczy/transformatorów zapewniających separację od sieci. To inny mechanizm ochrony niż przewód PE (I klasa) czy podwójna izolacja (II klasa).
Najczęstsze błędy to: mylenie symbolu uziemienia z innymi znakami, automatyczny wybór II klasy, bo "podwójna izolacja brzmi bezpieczniej", oraz wybieranie odpowiedzi łączonej typu "I i II", mimo że klasy w tym ujęciu są rozłączne.
W typowym rozumieniu klas ochronności urządzenie oznacza się jako należące do jednej klasy, bo wynika to z jego konstrukcji i wymagań przyłączeniowych. Odpowiedzi łączone pojawiają się jako pułapka testowa, gdy uczeń nie pamięta, że klasy są rozdzielne.
Najczęściej na tabliczce znamionowej, obok danych zasilania, na obudowie w pobliżu zacisków przyłączeniowych albo w dokumentacji producenta. W mechatronice warto też sprawdzić oznaczenia w szafie sterowniczej i na zasilaczach oraz falownikach.
PE zapewnia drogę dla prądu uszkodzeniowego i umożliwia szybkie zadziałanie zabezpieczeń (np. wyłącznika nadprądowego lub RCD) w razie przebicia. Dzięki temu napięcie na obudowie jest ograniczane w czasie. Brak ciągłości PE to poważna usterka eksploatacyjna.
Symbole pozwalają szybko rozpoznać wymagania bezpieczeństwa bez czytania całej dokumentacji. W praktyce przy montażu i uruchamianiu skracają czas decyzji: czy trzeba podłączyć PE, jak dobrać zasilanie, jakie środki ostrożności zastosować. Na egzaminie to częsty typ zadania.
Ucz się parami: klasa I ↔ przewód PE i uziemienie ochronne, klasa II ↔ podwójna/wzmocniona izolacja, klasa III ↔ zasilanie bardzo niskim napięciem. Oglądaj realne tabliczki znamionowe i schematy, a symbole powtarzaj w krótkich seriach (fiszki).
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Symbol odnoszący się do urządzeń I klasy ochronności informuje, że ochrona przeciwporażeniowa realizowana jest m.in. przez połączenie dostępnych części przewodzących z przewodem ochronnym PE."

Źródła:

  • IEC 60417, "Graphical symbols for use on equipment" (internetowa baza symboli na urządzeniach) — https://www.iec.ch/homepage (należy wyszukać właściwy symbol w bazie) — dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Dokumentacja producentów urządzeń mechatronicznych (sekcje: bezpieczeństwo, oznaczenia, wymagania przyłączeniowe)
  • Bazy symboli graficznych stosowanych na aparaturze (symbole bezpieczeństwa na obudowach)
  • Podręczniki z elektrotechniki/ochrony przeciwporażeniowej dla poziomu technika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego