KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2021

Określenie, że "przedstawiony przepis ustawy jest przepisem derogacyjnym", oznacza, że jego funkcją jest uchylenie (usunięcie z obrotu prawnego) innego przepisu albo całego aktu w określonym zakresie. W praktyce legislacyjnej przepisy derogacyjne rozpoznaje się po charakterystycznych zwrotach, które wskazują na utratę mocy obowiązującej, np. "uchyla się…", "traci moc…", "przestaje obowiązywać…". Skutek derogacji jest systemowy: norma przestaje wiązać adresatów od momentu wskazanego w przepisie (często od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej).

Dla porównania:

• "Przepis blankietowy" to regulacja, która nie zawiera pełnej treści normy i wymaga uzupełnienia przez odesłanie do innych przepisów, często nawet poza danym aktem (np. do rozporządzenia). Sam w sobie nie "uchyla" norm, tylko pozostawia część treści do doprecyzowania gdzie indziej.
• "Przepis odsyłający" polega na wskazaniu, że w danej sprawie stosuje się inne przepisy (np. "stosuje się odpowiednio…"). Takie odesłanie organizuje stosowanie prawa, ale nie jest równoznaczne z uchyleniem wcześniejszej regulacji.
• "Przepis wprowadzający" dotyczy zwykle wejścia w życie, przepisów przejściowych i dostosowujących (jak stosować prawo w okresie zmiany). Zasadniczo nie ma celu derogacyjnego, chyba że wprost zawiera element uchylenia — wtedy jednak mówimy o funkcji derogacyjnej tej części przepisu.

Na egzaminie warto pamiętać prostą regułę: jeśli sednem przepisu jest "usunąć poprzednią regulację", to kierunek rozumowania prowadzi do pojęcia derogacji. Jeżeli sednem jest "zastosować inne przepisy" — myślimy o odesłaniu. Jeżeli sednem jest "brakuje treści i trzeba ją dopiero znaleźć gdzie indziej" — to mechanizm blankietu. Jeśli sednem jest "kiedy i jak zaczyna obowiązywać po zmianie" — to przepisy wprowadzające/przejściowe.