KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 20.
Przedstawionym na ilustracji narzędziem jest
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest rozwiertakiem nastawnym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozwiertak nastawny służy do dokładnego wykańczania otworów i ma konstrukcję umożliwiającą regulację średnicy (nastawę). Zwykle ma kilka ostrzy i elementy nastawcze widoczne na korpusie. Wiertło trepanacyjne wykonuje otwory metodą wycinania pierścienia, pogłębiacz walcowy służy do pogłębiania gniazd, a frez palcowy jest narzędziem do frezowania.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "rozwiertak nastawny" jest właściwa, gdyż jest to narzędzie przeznaczone do rozwiercania, czyli dokładnego wykańczania wcześniej wykonanego otworu (po wierceniu lub wytaczaniu). Kluczową cechą odmiany nastawnej jest możliwość regulacji średnicy w pewnym zakresie – konstrukcja narzędzia ma elementy umożliwiające nastawę, co odróżnia je od wielu narzędzi o podobnym "wieloostrzowym" wyglądzie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego narzędzia:

  • "wiertło trepanacyjne" (koronowe/trepanacyjne) pracuje inaczej niż rozwiertak: usuwa materiał głównie z obwodu, pozostawiając rdzeń, i jest używane do wykonywania otworów o większych średnicach, a nie do precyzyjnego wykańczania już istniejącego otworu na dokładny wymiar.
  • "pogłębiacz walcowy" służy do wykonania pogłębienia walcowego (np. pod łeb śruby lub pod osadzenie elementu). Jego celem jest ukształtowanie gniazda o określonej geometrii, a nie dokładne kalibrowanie całej średnicy i jakości powierzchni otworu na długości.
  • "frez palcowy" jest narzędziem do frezowania powierzchni i rowków. Może wykonywać zagłębienia, ale jego typowe zastosowanie i geometria są związane z obróbką boczną i czołową, a nie z wykańczaniem otworów na dokładny wymiar w operacji rozwiercania.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu narzędzi do otworów zwracaj uwagę na cel operacji (wykonanie otworu, wykończenie/kalibracja, wykonanie gniazda) oraz na cechy konstrukcyjne (możliwość nastawy średnicy, kształt części roboczej, przeznaczenie do pracy osiowej lub bocznej). To pozwala odróżnić rozwiertak nastawny od pogłębiacza i frezu nawet wtedy, gdy wszystkie mają rowki wiórowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rozwiertak nastawny to narzędzie skrawające do dokładnego wykańczania otworów. Pozwala skorygować średnicę w pewnym zakresie dzięki mechanizmowi nastawy, co ułatwia uzyskanie wymaganej dokładności wymiarowej i jakości powierzchni po wcześniejszym wierceniu.
Rozwiertak służy do wykańczania całej średnicy otworu na długości i bywa nastawny. Pogłębiacz walcowy wykonuje głównie krótkie gniazdo walcowe (np. pod łeb śruby) i nie jest przeznaczony do kalibrowania otworu na całej długości.
Wiercenie zwykle nie daje tak dobrej dokładności i chropowatości jak operacje wykańczające. Rozwiercanie usuwa niewielką warstwę materiału, poprawia geometrię otworu i pozwala uzyskać wymagany wymiar oraz lepszą jakość powierzchni.
Narzędzie nastawne zwykle ma elementy regulacyjne (np. śruby, kliny lub segmenty ustawiane), które sugerują możliwość zmiany średnicy pracy. W praktyce warto szukać części ruchomych/segmentowych i rozwiązań umożliwiających precyzyjną nastawę.
Tak, bo oba narzędzia mogą mieć rowki wiórowe i kilka ostrzy. Różnica jest funkcjonalna: frez palcowy służy głównie do frezowania bokiem i czołem, a rozwiertak pracuje osiowo w otworze, aby go wykończyć na dokładny wymiar.
Wiertło trepanacyjne (koronowe) wykonuje otwór przez wycinanie pierścienia materiału, a nie przez pełne skrawanie całego przekroju jak wiertło kręte. Stosuje się je zwłaszcza do większych średnic, gdy zależy na mniejszym oporze skrawania i wydajności.
Najczęściej myli się narzędzia "do otworów" (wiertło, pogłębiacz, rozwiertak), ignorując cel operacji: wykonanie otworu vs wykończenie vs wykonanie gniazda. Drugi błąd to wybór po podobieństwie kształtu, bez zauważenia cech nastawy lub geometrii części roboczej.
Najczęściej najpierw wykonuje się otwór zgrubnie (wiercenie, ewentualnie wytaczanie), a dopiero potem rozwiercanie jako operację wykańczającą. Ważne jest pozostawienie niewielkiego naddatku na rozwiercanie oraz zapewnienie osiowości i stabilnego prowadzenia narzędzia.
Gdy kluczowa jest dokładność wymiarowa i jakość powierzchni, zwykle dobiera się operację wykańczającą (np. rozwiercanie) zamiast samego wiercenia. Dobór zależy od tolerancji, materiału, głębokości otworu i wymagań chropowatości oraz od posiadanych narzędzi i obrabiarki.
Tak, typowo sprawdzają rozpoznawanie narzędzi i ich zastosowań na podstawie kształtu (rowki, ostrza, część chwytowa, elementy regulacyjne). Warto ćwiczyć na zdjęciach i realnych narzędziach, łącząc wygląd z nazwą oraz typową operacją technologiczną.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Rozwiertak nastawny służy do dokładnego wykańczania otworów i ma konstrukcję umożliwiającą regulację średnicy (nastawę)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (dział: narzędzia do obróbki otworów)
  • Katalogi narzędzi skrawających (dział: rozwiertaki, pogłębiacze, frezy)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji technik mechanik dotyczące oprzyrządowania i narzędzi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego