KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 10.
Przekonwertuj liczbę binarną 1101 na system dziesiętny.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Liczba 1101 w systemie binarnym ma wagi 8, 4, 2, 1.
Obliczamy: 1·8 + 1·4 + 0·2 + 1·1 = 8 + 4 + 0 + 1 = 13. Dlatego poprawną odpowiedzią jest 13, a 12/14/15 wynikają z błędnego zsumowania lub złych wag.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie binarnym każda pozycja (bit) ma wagę będącą kolejną potęgą liczby 2. Licząc od prawej strony (najmłodszy bit), wagi to: 20=1, 21=2, 22=4, 23=8 itd.

Dla liczby 1101 przypisujemy wagi do bitów od lewej do prawej: 8, 4, 2, 1. Następnie mnożymy każdy bit przez jego wagę i sumujemy:

  • 1 · 8 = 8
  • 1 · 4 = 4
  • 0 · 2 = 0
  • 1 · 1 = 1

Suma wynosi: 8 + 4 + 0 + 1 = 13. To jest wartość dziesiętna liczby 1101 zapisanej binarnie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 12 – typowy efekt pominięcia najmłodszego bitu (zignorowanie "+1") albo błędnego uznania końcówki "01" za 0.
  • 14 – często wynika z potraktowania zapisu jak 1110 (przesunięcie jedynki na pozycję o wadze 2) lub pomyłki w wagach (np. 8+4+2).
  • 15 – odpowiada liczbie 1111, czyli sytuacji, gdy ktoś błędnie przyjmie, że wszystkie bity są równe 1.

W technice elektronicznej takie przeliczenia są kluczowe przy pracy z rejestrami, portami i maskami bitowymi: "1" oznacza bit ustawiony, a wartość dziesiętna to suma wag ustawionych bitów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
System binarny to zapis liczb za pomocą cyfr 0 i 1. W elektronice cyfrowej odpowiada on dwóm stabilnym stanom (np. niski/wysoki poziom napięcia), dlatego jest podstawą działania bramek logicznych, rejestrów, liczników i mikrokontrolerów.
Dla 4 bitów wagi (od lewej) to zwykle 8, 4, 2, 1, bo są to potęgi 2: 23, 22, 21, 20. Od prawej strony zawsze zaczynasz od wagi 1.
Przypisz wagi 8-4-2-1 i zsumuj tylko te, gdzie jest "1": 1·8 + 1·4 + 0·2 + 1·1 = 8 + 4 + 1 = 13. To najprostsza metoda konwersji binarny → dziesiętny.
To cecha zapisu pozycyjnego: najmłodsza pozycja (skrajnie prawa) ma wagę podstawy systemu do potęgi 0. W binarnym podstawa to 2, więc najmłodszy bit ma wagę 20=1, a kolejne rosną dwukrotnie.
Tak. Po pierwsze wynik musi mieścić się w zakresie dla danej liczby bitów (dla 4 bitów: 0–15). Po drugie możesz policzyć sumę wag ustawionych bitów. Dla 1101 ustawione są 8, 4 i 1, więc wynik musi być 13.
Najczęstsze błędy to: pomylenie wag bitów (zła potęga 2), liczenie od niewłaściwej strony, pominięcie najmłodszego bitu o wadze 1 oraz "zgadywanie" odpowiedzi bez wypisania wag. Pomaga schemat: od prawej zawsze 1-2-4-8.
Traktuj każdy ustawiony bit jako dodanie jego wagi do wartości rejestru. Jeśli np. ustawisz bity o wagach 8 i 1, to wartość wynosi 9. Ta logika jest identyczna jak w zadaniach konwersji, tylko opisuje stan rzeczywistego rejestru sprzętowego.
Zapis 11012 (często jako 1101₂) oznacza, że liczba jest w systemie o podstawie 2. Indeks usuwa niejednoznaczność, bo ten sam ciąg cyfr mógłby być odczytany jako dziesiętny lub np. w innym systemie liczbowym.
Dzielisz liczbę przez 2, zapisujesz resztę (0 lub 1), a następnie dzielisz iloraz ponownie przez 2. Gdy dojdziesz do 0, czytasz reszty od końca. To standardowa metoda dziesiętny → binarny, przydatna na egzaminie.
Zapis szesnastkowy jest wygodniejszy do długich liczb, bo 1 cyfra hex odpowiada dokładnie 4 bitom. Dlatego adresy pamięci, rejestry i maski często podaje się w hex. W praktyce warto umieć przechodzić binarny ↔ szesnastkowy przez grupowanie po 4 bity.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Liczba 1101 w systemie binarnym ma wagi 8, 4, 2, 1.Obliczamy: 1·8 + 1·4 + 0·2 + 1·1 = 8 + 4 + 0 + 1 = 13."

Źródła:

  • Wikipedia: "System binarny" – opis zapisu pozycyjnego i wag potęg 2, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_binarny (dostęp: 2026-02-26)
  • Wikipedia: "System pozycyjny" – zasada wag pozycyjnych w systemach liczbowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/System_pozycyjny (dostęp: 2026-02-26)
  • Khan Academy: "Binary and decimal numbers" (materiał o konwersji binarny–dziesiętny), https://www.khanacademy.org/computing/computer-science/cryptography/comp-number-theory/a/binary-numbers (dostęp: 2026-02-26)

Materiały:

  • Podstawy techniki cyfrowej: rozdział o systemach liczbowych i kodach
  • Ćwiczenia z konwersji: binarny ↔ dziesiętny ↔ szesnastkowy (zadania rachunkowe)
  • Materiały o wagach bitów i maskach bitowych w kontekście rejestrów mikrokontrolerów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego