KWALIFIKACJA HGT2 + HGT12 - CZERWIEC 2006

PYTANIE NR 31.
Przy założeniu, że 80 g dorsza zawiera 14,2 g białka, oblicz ile białka dostarczy nam porcja dorsza o masie 120 g.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To zadanie rozwiązuje się proporcją.
Skoro w 80 g dorsza jest 14,2 g białka, to w 1 g jest 14,2/80 g białka. Następnie mnożymy przez 120 g: (14,2/80)×120 = 21,3 g. Wynik rośnie, bo porcja 120 g jest większa niż 80 g.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie dotyczy proporcjonalności prostej: gdy masa porcji rośnie, ilość białka (przy tym samym produkcie) rośnie w tym samym stosunku. Dane są podane w treści, więc nie trzeba korzystać z tabel żywieniowych – wystarczy rachunek.

Krok 1: ustalenie "białka na 1 g".
W 80 g jest 14,2 g białka, więc na 1 g przypada:

14,2 / 80 = 0,1775 g białka na 1 g dorsza

Krok 2: przeliczenie na 120 g.
Mnożymy wartość na 1 g przez masę porcji:

0,1775 × 120 = 21,3 g

Dlaczego odpowiedź "21,3 g" jest poprawna?
Współczynnik zmiany masy to 120/80 = 1,5, więc białko też powinno wzrosnąć 1,5 raza: 14,2 × 1,5 = 21,3. To szybka kontrola sensowności.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "28,4 g" to dokładnie 2 × 14,2, czyli wynik jak dla porcji 160 g (bo 120 g nie jest dwa razy większe od 80 g). To typowy błąd polegający na użyciu niewłaściwego mnożnika.
  • "35,5 g" jest zbyt wysokie – odpowiadałoby jeszcze większej porcji (około 250 g), więc wskazuje na pomyłkę w dzieleniu/mnożeniu albo przestawienie liczb.
  • "7,1 g" to 14,2/2, czyli wynik jak dla 40 g, a nie 120 g. Taki rezultat często powstaje po odwróceniu proporcji (dzielenie przez 1,5 zamiast mnożenia).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zrób szybki "test rozsądku": skoro 120 g > 80 g, to wynik musi być > 14,2 g. Jeśli wyszło mniej, proporcja została użyta w złą stronę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj proporcji: najpierw policz białko na 1 g produktu (14,2/80), a potem pomnóż przez 120. To klasyczna reguła trzech: (14,2/80)×120 = 21,3 g. Na egzaminie sprawdź też sens: większa porcja = więcej białka.
Bo zakładamy stały skład dorsza w całej porcji: jeśli masa rośnie, to ilość białka rośnie w tym samym stosunku. Nie ma tu progów ani stałej "dodatkowej" wartości, więc zależność jest liniowa (prosta proporcjonalność).
Reguła trzech to szybki sposób liczenia wartości dla innej masy porcji. Gdy wiesz, ile składnika jest w 80 g, możesz policzyć dla 120 g przez przeliczenie na 1 g lub użycie ułamka 120/80. Metoda jest powszechna przy przeliczaniu etykiet "na 100 g".
Zrób kontrolę logiczną: skoro 120 g jest większe niż 80 g, wynik musi być większy niż 14,2 g. Dodatkowo policz mnożnik masy: 120/80 = 1,5, więc białko powinno wynieść 14,2×1,5. Jeśli wyszło mniej lub dużo więcej, jest błąd w proporcji.
Nie. Zadanie podaje wartość jako założenie (80 g zawiera 14,2 g białka), więc nie korzystasz z tabel. Sprawdza ono umiejętność przeliczenia na inną gramaturę porcji, co jest przydatne w planowaniu jadłospisów i porcjowaniu w gastronomii.
Najczęstsze są: odwrócenie ułamka (80/120 zamiast 120/80), pomylenie mnożenia z dzieleniem oraz zaokrąglanie w trakcie obliczeń. Często też ktoś "podwaja" 14,2, mimo że 120 g nie jest dwa razy większe od 80 g.
Najbezpieczniej jest liczyć dokładnie, a zaokrąglać dopiero na końcu do wymaganego miejsca po przecinku (tu do 0,1 g). Przedwczesne zaokrąglanie (np. po podzieleniu 14,2/80) może przesunąć wynik i dać inną odpowiedź niż w kluczu.
Przy układaniu jadłospisów i norm żywieniowych (np. żywienie zbiorowe), w cateringu dietetycznym oraz przy kontroli bilansu białka w dietach. Takie przeliczenia pomagają dopasować gramaturę porcji do założeń żywieniowych i kosztów produkcji.
Postępuj identycznie: wartość "na 100 g" dzielisz przez 100, aby dostać "na 1 g", a potem mnożysz przez masę porcji. Alternatywnie mnożysz wartość z etykiety przez (masa porcji/100). Ta sama technika działa dla białka, tłuszczu i energii.
Byłby poprawny, gdyby porcja była dwa razy większa niż 80 g, czyli wynosiła 160 g (bo 28,4 = 2×14,2). Dla 120 g poprawny mnożnik to 1,5. Taka analiza pomaga szybko wyłapać błędny wybór odpowiedzi w teście.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 71% zdających egzamin. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "To zadanie rozwiązuje się proporcją.Skoro w 80 g dorsza jest 14,2 g białka, to w 1 g jest 14,2/80 g białka."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcjonalność prosta" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Proporcja (matematyka)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Reguła trzech" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Regu%C5%82a_trzech (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik lub repetytorium z matematyki: proporcje i obliczenia procentowe
  • Materiały z dietetyki/żywienia: przeliczanie składników na masę porcji
  • Zestawy zadań typu "reguła trzech" z liczbami dziesiętnymi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego