KWALIFIKACJA SPC2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 21.
Przygotowujesz się do produkcji dżemu truskawkowego. Twoja dokumentacja technologiczna zawiera następującą tabelę:
SurowiecIlość na 1 kg dżemu
Truskawki1,5 kg
Cukier0,5 kg
Pektyna10 g

Ile truskawek potrzebujesz na produkcję 10 kg dżemu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z tabeli wynika, że na 1 kg dżemu potrzeba 1,5 kg truskawek. Dla 10 kg dżemu mnożymy ilość truskawek przez 10: 1,5 kg × 10 = 15 kg. Pozostałe odpowiedzi nie wynikają z proporcji i oznaczałyby zbyt małą lub zbyt dużą ilość surowca.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu korzystasz z danych z dokumentacji technologicznej (tabela recepturowa). Kluczowa informacja brzmi: na 1 kg dżemu przypada 1,5 kg truskawek. Pytanie dotyczy wyłącznie zapotrzebowania na truskawki dla 10 kg dżemu, więc wykonujesz proste przeliczenie proporcjonalne.

Krok 1: ustal mnożnik partii.
Skoro tabela jest "na 1 kg dżemu", a Ty chcesz "na 10 kg dżemu", to mnożnik wynosi 10.

Krok 2: przemnóż ilość truskawek.
1,5 kg truskawek / 1 kg dżemu × 10 kg dżemu = 15 kg truskawek.

Dlaczego odpowiedź "15 kg" jest poprawna?
Jest to dokładny wynik przeliczenia proporcji z tabeli: każda jednostka produktu (1 kg dżemu) "zużywa" 1,5 kg truskawek, więc 10 razy większa produkcja wymaga 10 razy większej ilości truskawek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 5 kg — to wynik zaniżony (jakby na 1 kg dżemu przypadało 0,5 kg truskawek lub jakby pomylono wiersze tabeli). W praktyce oznaczałoby brak surowca i niemożność przygotowania zakładanej partii.
  • 10 kg — to typowy błąd "odruchowego" przepisania liczby z pytania (10 kg dżemu) zamiast przeliczenia receptury. Tabela nie mówi 1 kg truskawek na 1 kg dżemu, tylko 1,5 kg.
  • 20 kg — to zawyżenie zapotrzebowania; mogłoby wynikać z błędnego założenia 2 kg truskawek na 1 kg dżemu albo z nieuważnego mnożenia.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze czytaj nagłówek kolumny ("Ilość na 1 kg dżemu") i dopiero potem licz mnożnik partii. To minimalizuje pomyłki typu "biorę liczbę z treści" zamiast wyniku z proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal mnożnik partii: 10 kg / 1 kg = 10. Następnie każdą ilość surowca z tabeli mnożysz przez 10. To standardowe przeliczenie receptury w dokumentacji technologicznej i w planowaniu wsadu.
To ilości składników przypadające na jednostkę produktu (1 kg dżemu). Dzięki temu możesz łatwo skalować recepturę na dowolną partię, np. 5 kg, 10 kg lub 100 kg, mnożąc wartości przez odpowiedni mnożnik.
W tabeli podano współczynnik 1,5 kg truskawek na 1 kg dżemu. To znaczy, że na każdy kilogram dżemu potrzeba więcej niż 1 kg owoców (część masy ucieka np. jako woda podczas gotowania). Dlatego 1,5 × 10 = 15.
Najczęściej: (1) przepisanie liczby z pytania jako odpowiedzi (np. 10 kg), (2) pomylenie wierszy tabeli (cukier zamiast owoców), (3) brak mnożenia przez mnożnik partii, (4) pomyłki w jednostkach (g vs kg) przy innych składnikach.
Nie, bo pytanie dotyczy wyłącznie truskawek, które są podane w kilogramach. W praktyce warto jednak umieć przeliczać g na kg (10 g = 0,01 kg), bo przy skalowaniu receptury łatwo o błąd jednostek.
Możesz użyć kontroli logicznej: skoro na 1 kg dżemu potrzeba 1,5 kg truskawek, to na 10 kg musi być więcej niż 10 kg. 1,5 × 10 to po prostu 15, więc wynik jest spójny i łatwy do oszacowania.
Operator musi przygotować właściwy wsad do kotła/mieszalnika i zapewnić ciągłość produkcji. Złe przeliczenie może zatrzymać linię (brak surowca) albo zwiększyć straty i koszty (nadmiar surowca, problem z magazynowaniem, rozjechanie partii).
Stosuje się ją na etapie planowania partii (zapotrzebowanie materiałowe), przygotowania wsadu oraz kontroli zgodności receptury. To praktyczne narzędzie do szybkiego wyliczenia, ile owoców, cukru i dodatków trzeba pobrać z magazynu.
Postępujesz identycznie: wyznaczasz mnożnik (np. chcesz 10 kg, a tabela jest na 100 kg, więc mnożnik to 0,1) i mnożysz każdą pozycję przez 0,1. To przeliczanie proporcjonalne w dół lub w górę.
Podobne są zadania o skalowaniu receptur na sosy, syropy, przeciery, marynaty czy ciasta: dostajesz tabelę "na 1 kg/10 kg" i masz obliczyć ilość jednego składnika dla innej wielkości partii. Zawsze działa mnożnik partii.
info

Statystycznie 75% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Z tabeli wynika, że na 1 kg dżemu potrzeba 1,5 kg truskawek."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Proporcja – https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja (dostęp: 2026-02-14)
  • Wikipedia (PL): Kilogram – https://pl.wikipedia.org/wiki/Kilogram (dostęp: 2026-02-14)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii przetwórstwa owocowo-warzywnego (działy: receptury, przeliczenia wsadów)
  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: proporcje i przeliczanie jednostek
  • Instrukcje/arkusze zakładowe (SOP) dotyczące przygotowania wsadów i bilansu surowców

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego