KWALIFIKACJA BUD13 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 4.
Przyjrzyj się poniższej tabeli prezentującej różne rodzaje gruntów. Wybierz odpowiedź, która prawidłowo identyfikuje rodzaj gruntu oznaczony jako X.
Rodzaj gruntu Cecha
Piasek Gruboziarnisty, słabo spaja się
X Małoziarnisty, mocno spaja się, mało przepuszczalny dla wody
Żwir Gruboziarnisty, nie spaja się, dobrze przepuszcza wodę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis "małoziarnisty, mocno spaja się, mało przepuszczalny dla wody" wskazuje na grunt spoisty o bardzo drobnym uziarnieniu.
Takie właściwości są typowe dla iłu: silna spoistość i niska przepuszczalność wynikają z dominacji frakcji ilastej, w przeciwieństwie do żwiru i piasku (grunty niespoiste).

Pełne wyjaśnienie:

W tabeli podano trzy cechy pozwalające rozpoznać grunt: uziarnienie (grubo-/małoziarnisty), spoistość ("spaja się"/"nie spaja się") oraz przepuszczalność wody.

Odpowiedź "Ił" pasuje do zestawu cech: małoziarnisty (bardzo drobne cząstki), mocno spaja się (grunt spoisty, wykazuje kohezję) oraz mało przepuszczalny dla wody (drobne pory utrudniają filtrację). To typowy opis gruntu ilastego, który w robotach ziemnych bywa kłopotliwy m.in. ze względu na podatność na uplastycznienie i utrudnione odwodnienie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Głaz" nie jest rodzajem gruntu w sensie uziarnienia (to pojedynczy duży okruch/skala). Nie opisuje się go jako "małoziarnisty" ani jako materiał o typowej spoistości gruntu.
  • "Glinka" potocznie bywa mylona z iłem, ale zwykle oznacza mieszaninę frakcji (często z domieszką piasku), przez co może być mniej jednorodna i nie musi spełniać cechy "mało przepuszczalny" w takim stopniu jak ił. W zadaniu wymagane są cechy najbardziej charakterystyczne dla iłu.
  • "Pył" jest również małoziarnisty, jednak typowo nie daje tak silnej spoistości i tak niskiej przepuszczalności jak grunt ilasty; w praktyce pyły mogą łatwo tracić nośność po zawilgoceniu, ale nie są utożsamiane z "mocno spaja się" w takim stopniu jak iły.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w opisie pojawia się jednocześnie bardzo drobne uziarnienie + duża spoistość + niska przepuszczalność, najczęściej chodzi o grunt ilasty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Małoziarnisty" znaczy, że grunt składa się głównie z bardzo drobnych cząstek (drobne frakcje). Taki grunt zwykle ma małe pory między ziarnami, co sprzyja większej spoistości i często mniejszej przepuszczalności wody niż w piaskach czy żwirach.
Ił ma bardzo drobne cząstki, które układają się gęsto i tworzą mikropory. Woda ma utrudniony przepływ przez taki ośrodek, więc filtracja jest powolna. W robotach ziemnych oznacza to m.in. trudniejsze odwodnienie wykopów i ryzyko rozmiękania przy zawilgoceniu.
Grunty spoiste zwykle "lepią się" i dają się formować (wykazują kohezję), szczególnie po zawilgoceniu; niespoiste (piaski, żwiry) rozsypują się i nie trzymają kształtu. Dodatkowo grunty niespoiste zazwyczaj szybciej przepuszczają wodę niż grunty ilaste.
W typowych warunkach piasek jest gruntem niespoistym, więc nie wykazuje kohezji jak ił. Może sprawiać wrażenie "trzymającego się" przy odpowiedniej wilgotności lub domieszce frakcji drobnych, ale nadal nie ma cech charakterystycznych dla gruntów ilastych (silnej spoistości i bardzo niskiej przepuszczalności).
Grunty ilaste mogą utrudniać urabianie (są lepkie), a po zawilgoceniu mogą się uplastyczniać i tracić korzystne właściwości użytkowe. Ze względu na niską przepuszczalność woda może zalegać w wykopie, co zwiększa ryzyko rozmiękania dna i problemów z zagęszczeniem.
Żwir ma duże ziarna i duże pory między nimi, więc woda może łatwo przepływać. Dodatkowo żwir jest gruntem niespoistym, nie "zatyka" porów tak jak frakcje drobne. W praktyce żwiry sprzyjają drenażowi, ale mogą wymagać zabezpieczeń przed osypywaniem się ścian wykopu.
Częsty błąd to opieranie się na potocznych nazwach i wybór "glinki", bo kojarzy się z lepkością. Na egzaminie trzeba czytać komplet cech: bardzo drobne uziarnienie, silna spoistość i mała przepuszczalność są bardziej typowe dla iłu niż dla gruntów mieszanych.
Warto zapamiętać triadę: drobne ziarna + duża spoistość + niska przepuszczalność. Jeśli opis zawiera te trzy elementy jednocześnie, najczęściej wskazuje na ił. To pomaga szybko eliminować piaski i żwiry jako grunty niespoiste.
Nie. Pył i ił to różne frakcje uziarnienia w klasyfikacjach geotechnicznych. Oba są drobne, ale ił jest zwykle kojarzony z większą spoistością i mniejszą przepuszczalnością. W zadaniach egzaminacyjnych różnicę często ujawniają właśnie cechy "mocno spaja się" i "mało przepuszczalny".
Ćwicz rozpoznawanie gruntów po trzech grupach cech: uziarnienie, spoistość i zachowanie w kontakcie z wodą. Rób krótkie fiszki (piasek/żwir – niespoiste i przepuszczalne; ił – spoisty i nieprzepuszczalny). Pomaga też rozwiązywanie testów sytuacyjnych z wykopów i odwodnienia.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-EN ISO 14688-1:2018-05, "Badania geotechniczne — Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów — Część 1: Oznaczanie i opis"
  • PN-EN ISO 14688-2:2018-05, "Badania geotechniczne — Oznaczanie i klasyfikowanie gruntów — Część 2: Zasady klasyfikowania"
  • PN-EN 1997-2:2009, "Eurokod 7: Projektowanie geotechniczne — Część 2: Rozpoznanie i badanie podłoża gruntowego"

Materiały:

  • Normy klasyfikacji i opisu gruntów (dotyczące identyfikacji i opisu makroskopowego)
  • Materiały dydaktyczne z geotechniki dla robót ziemnych (rozdziały: podział gruntów, cechy fizyczne)
  • Instrukcje technologiczne robót ziemnych (wpływ rodzaju gruntu na wykopy i odwodnienie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego