KWALIFIKACJA MEC9 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 20.
Przykładem tolerancji wymiarowej jest:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapis H7/g6 odnosi się do doboru tolerancji dla pary współpracujących elementów (otwór H7 i wał g6). Jest to przykład notacji tolerancji w systemie ISO, używanej w rysunku technicznym do określenia dopuszczalnych odchyłek i zapewnienia wymaganego montażu. Same H7 lub g6 opisują pojedyncze pole tolerancji.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie ISO stosuje się kod literowo-liczbowy do zapisu tolerancji wymiarów. Litera określa położenie pola tolerancji względem wymiaru nominalnego (np. H dla otworu), a liczba oznacza klasę dokładności IT (np. 7). Analogicznie dla wałów używa się liter małych (np. g) oraz klasy IT (np. 6).

W praktyce konstrukcyjnej i technologicznej bardzo często spotyka się zapis zestawiony dla dwóch elementów współpracujących, np. H7/g6. Taki zapis informuje, że otwór ma tolerancję H7, a wał ma tolerancję g6, co pozwala uzyskać określony charakter połączenia (luzowe/przejściowe/wciskowe zależnie od kombinacji stref).

Dlatego H7/g6 jest poprawnym przykładem zapisu tolerancji stosowanego do opisu wymagań wymiarowych dla współpracującej pary elementów.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w kontekście tego pytania?

  • H7 – opisuje tolerancję pojedynczego wymiaru (typowo otworu), ale nie pokazuje pary współpracującej; w pytaniu chodzi o przykład zapisu tolerancji w typowej notacji do doboru otwór–wał.
  • g6 – analogicznie, jest to tolerancja pojedynczego wymiaru (typowo wału), bez zestawienia z tolerancją otworu.
  • H7/h6 – również jest zapisem zestawionym dla pary, ale w tym zestawie odpowiedzi tylko jedna opcja ma zostać uznana za właściwą; w praktyce takie kombinacje interpretuje się jako dobór tolerancji dla otworu i wału, a pytanie wymaga wskazania konkretnego przykładu zgodnego z kluczem.

Na egzaminie warto pamiętać: duża litera zwykle dotyczy otworu, mała litera wału, a liczba oznacza klasę IT. Zapis z ukośnikiem to najczęściej zestawienie tolerancji dla pary elementów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
H7 to kod tolerancji dla otworu: litera H określa położenie pola tolerancji względem zera (wymiaru nominalnego), a liczba 7 oznacza klasę dokładności IT. Taki zapis mówi, jakie odchyłki graniczne są dopuszczalne dla wymiaru otworu.
g6 to kod tolerancji dla wału: litera g określa położenie strefy tolerancji wału względem wymiaru nominalnego, a liczba 6 oznacza klasę IT. W praktyce jest to informacja potrzebna do wykonania i kontroli wymiaru wału.
H7/g6 to zestawienie tolerancji dla pary współpracującej: otwór H7 oraz wał g6. Taki zapis służy do doboru pasowania i zapewnienia montażu o oczekiwanym charakterze (np. z luzem lub przejściowo), bez podawania konkretnych wartości odchyłek wprost.
W notacji ISO przyjęto rozróżnienie: duże litery (np. H) zwykle oznaczają strefy tolerancji otworów, a małe litery (np. g, h) strefy tolerancji wałów. To ułatwia szybkie odczytanie, którego elementu dotyczy zapis na rysunku.
Najczęściej myli się pasowanie z pojedynczą tolerancją i traktuje zapis z ukośnikiem jako "jedną tolerancję". Drugi błąd to pomijanie roli litery (położenie strefy) i skupianie się tylko na liczbie IT. Warto zawsze rozdzielić: otwór/wał oraz litera/liczba.
Kombinacja H7/h6 jest klasycznym zestawieniem tolerancji otworu i wału. Charakter pasowania (luzowe/przejściowe) zależy od położenia stref tolerancji i wartości odchyłek granicznych wynikających z norm. Na egzaminie kluczowe jest rozumienie, że to zapis pary: otwór + wał.
Zapis typu H7 podaje się, gdy rysunek opisuje tolerancję pojedynczego wymiaru (np. średnicę otworu), a dobór elementu współpracującego jest określony w innym miejscu (np. w zestawieniu części, w normie zakładowej lub na rysunku drugiego elementu).
Dla zamienności ważne jest stosowanie znormalizowanych klas IT i stref tolerancji (np. H7 dla otworu i odpowiedniej litery/IT dla wału). Dzięki temu różne partie produkcyjne będą się montować bez dopasowywania ręcznego. W praktyce dobór wynika z funkcji połączenia i wymagań montażu.
Nie. Tolerancja dotyczy dopuszczalnych odchyłek jednego wymiaru (np. tylko otworu). Pasowanie odnosi się do pary elementów (otwór–wał) i opisuje efekt ich współpracy po złożeniu. Pasowanie wynika z połączenia dwóch tolerancji.
Najlepiej ćwiczyć odczyt rysunków: rozpoznawanie, co oznacza litera (położenie pola), co oznacza liczba IT (dokładność) oraz kiedy pojawia się zapis pary (np. H7/g6). Pomaga też praca z tablicami tolerancji i prostymi przykładami otwór–wał.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Zapis H7/g6 odnosi się do doboru tolerancji dla pary współpracujących elementów (otwór H7 i wał g6)."

Źródła:

  • ISO 286-1, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 1: Basis of tolerances, deviations and fits
  • ISO 286-2, Geometrical product specifications (GPS) — ISO code system for tolerances on linear sizes — Part 2: Tables of standard tolerance grades and limit deviations for holes and shafts
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tolerancje_i_pasowania - dostęp: 2026-02-18

Materiały:

  • Normy z systemu ISO 286 dotyczące kodowania tolerancji i pasowań
  • Podręczniki metrologii technicznej (działy: tolerancje, pasowania, chropowatość)
  • Zadania praktyczne z czytania rysunku technicznego maszynowego (tolerancje, pasowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego