KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 36.
Rowek wpustowy w procesie wytwarzania narzędzia przedstawionego na ilustracji należy wykonać za pomocą
Ilustracja przedstawia narzędzie skrawające, prawdopodobnie frez tarczowy, używane w procesach obróbki mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rowek wpustowy to prostokątne wycięcie wzdłużne w otworze, które ma zapewnić współpracę piasty z wpustem i przenoszenie momentu. Do wykonania takiego profilu w otworach typowo stosuje się przeciąganie, ponieważ przeciągacz w jednym przejściu nadaje dokładny kształt. Wiertło i pogłębiacz nie wykonują rowków, a ściernica służy głównie do szlifowania.

Pełne wyjaśnienie:

Rowek wpustowy jest prostokątnym wycięciem wzdłużnym wykonywanym w otworze (np. w piaście elementu lub narzędzia nasadzanego), aby możliwe było osadzenie wpustu i przeniesienie momentu obrotowego pomiędzy wałem a piastą. W pokazanym przypadku (narzędzie nasadzane z otworem osadczym) rowek znajduje się wewnątrz otworu, więc kluczowe jest dobranie metody obróbki przeznaczonej do dokładnego kształtowania profilu w otworach.

Odpowiedź "przeciągacza" jest uzasadniona tym, że przeciąganie jest powszechnie stosowaną metodą wykonywania rowków wpustowych w otworach: przeciągacz jest narzędziem wieloostrzowym o narastającej wysokości ostrzy, dzięki czemu w jednym przejściu usuwa materiał i formuje wymagany kształt. Daje to dobrą powtarzalność, wysoką dokładność wymiarową oraz jakość powierzchni, co bywa istotne w elementach precyzyjnych, w tym w osadzeniu narzędzi.

Pozostałe propozycje nie odpowiadają temu zadaniu technologicznemu:

  • "ściernicy" – ściernica służy do szlifowania; wykonanie wąskiego, prostokątnego rowka w otworze tą metodą jest typowo nieadekwatne (inne przeznaczenie narzędzia, ograniczenia dostępu i kształtu).
  • "pogłębiacza" – pogłębiacz wykonuje pogłębienia (np. stożkowe lub walcowe) pod łby śrub, a nie wzdłużne rowki o profilu prostokątnym.
  • "wiertła" – wiertło zasadniczo wykonuje otwory okrągłe; nie wytworzy wzdłużnego prostokątnego wycięcia w ściance otworu.

W praktyce alternatywnie spotyka się też inne metody wykonywania rowków w otworach (np. dłutowanie w produkcji jednostkowej czy EDM w trudnych materiałach), jednak w typowym ujęciu egzaminacyjnym rozpoznanie narzędzia do przeciągania jest kluczowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Rowek wpustowy to wzdłużne, prostokątne wycięcie wykonane w ściance otworu (w piaście). Umożliwia współpracę z wpustem i przenoszenie momentu obrotowego między wałem a piastą, np. przy mocowaniu narzędzi nasadzanych.
Typową metodą jest przeciąganie, czyli obróbka przeciągaczem. Narzędzie wieloostrzowe w jednym przejściu usuwa materiał i nadaje dokładny profil rowka, co sprzyja powtarzalności i jakości w produkcji seryjnej.
Przeciągacz ma geometrię dopasowaną do profilu rowka i stopniowo zwiększające się ostrza, dzięki czemu formuje kształt w otworze jednym ruchem roboczym. To ułatwia uzyskanie równego dna i ścian rowka oraz dobrej dokładności.
Nie w typowym znaczeniu. Wiertło wykonuje zasadniczo otwory okrągłe, a rowek wpustowy ma przekrój prostokątny i jest wzdłużnym wycięciem w ściance otworu. Do tego potrzebne są metody profilowe, np. przeciąganie lub dłutowanie.
Pogłębiacz służy do wykonywania pogłębień pod łby śrub (np. stożkowych lub walcowych) oraz do wykańczania wejścia otworu. Nie jest narzędziem do wykonywania wzdłużnych rowków o profilu prostokątnym w ściance otworu.
Szlifowanie ściernicą jest typowe do obróbki wykańczającej powierzchni, ale wykonanie wąskiego, wewnętrznego rowka wpustowego tą metodą jest zwykle niepraktyczne. W zadaniach egzaminacyjnych rowek w otworze łączy się raczej z przeciąganiem.
Wpust to oddzielny element złączny (część), a rowek wpustowy to wycięcie wykonane w wale i/lub w piaście (otworze), w którym ten wpust pracuje. Na egzaminie często myli się element z wycięciem.
Dłutowanie rowków w otworach bywa wybierane w produkcji jednostkowej lub małoseryjnej, gdy nie opłaca się przygotowanie przeciągacza. Jest to metoda wolniejsza, zwykle o mniejszej wydajności, ale elastyczna pod względem wyposażenia.
Tak, przeciąganie rowków wpustowych w otworach może być stosowane także w elementach precyzyjnych, w tym w narzędziach nasadzanych, gdzie ważne jest pewne przeniesienie momentu i powtarzalność mocowania. To nie jest metoda wyłącznie dla "zwykłych" części.
W otworze osadczym widać podłużne, prostokątne wycięcie na ściance otworu (jak "kanał" biegnący wzdłuż osi). To cecha charakterystyczna rowka wpustowego w piaście, odróżniająca go od otworu gładkiego bez wycięcia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Rowek wpustowy to prostokątne wycięcie wzdłużne w otworze, które ma zapewnić współpracę piasty z wpustem i przenoszenie momentu."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Przeciąganie" — opis procesu i narzędzia (przeciągacz). https://pl.wikipedia.org/wiki/Przeci%C4%85ganie (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (en): "Broaching" — overview metody i zastosowań (w tym wykonywanie profili/rowków). https://en.wikipedia.org/wiki/Broaching_(machining) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Wpust" — kontekst połączeń wpustowych (wał–piasta) i roli rowka. https://pl.wikipedia.org/wiki/Wpust (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii maszyn: obróbka skrawaniem i dobór narzędzi
  • Materiały dydaktyczne o przeciąganiu (broaching) i wykonywaniu rowków wpustowych w otworach
  • Katalogi producentów przeciągaczy i oprzyrządowania do przeciągania rowków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego