KWALIFIKACJA EKA1 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 20.
Rozstrzygnij, który organ administracji publicznej ma prawo do wydawania rozporządzeń z mocą ustawy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozporządzenia z mocą ustawy są szczególnym aktem prawnym przewidzianym w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 234 wydaje je wyłącznie Prezydent RP, ale tylko na wniosek Rady Ministrów i przy spełnieniu konstytucyjnych przesłanek (m.in. stan wojenny i brak możliwości zebrania Sejmu).

Pełne wyjaśnienie:

Rozporządzenie z mocą ustawy to wyjątkowy akt normatywny o randze zbliżonej do ustawy, przewidziany na sytuacje nadzwyczajne. W polskim porządku konstytucyjnym nie jest to "zwykłe rozporządzenie" (jak akty wykonawcze), lecz instrument awaryjny, uruchamiany tylko w ściśle określonych warunkach.

Zgodnie z art. 234 Konstytucji RP organem wydającym rozporządzenia z mocą ustawy jest Prezydent Rzeczypospolitej. Jednocześnie Prezydent nie działa tu samodzielnie: rozporządzenie może zostać wydane wyłącznie na wniosek Rady Ministrów. To rozróżnienie jest kluczowe: Rada Ministrów inicjuje procedurę (wnioskuje), ale nie jest organem, który formalnie wydaje ten akt.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ nie mają w Konstytucji kompetencji do stanowienia rozporządzeń z mocą ustawy:

  • Rada Ministrów – pełni rolę wnioskującą, a nie wydającą; jej akty normatywne nie obejmują "rozporządzeń z mocą ustawy".
  • Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – jest organem administracji wyspecjalizowanej i nie posiada kompetencji prawotwórczej tej rangi.
  • Minister Sprawiedliwości – może wydawać akty wewnętrzne lub wykonywać inne kompetencje wynikające z ustaw, ale nie wydaje rozporządzeń z mocą ustawy.

W praktyce egzaminacyjnej najczęstsza pomyłka polega na automatycznym wskazaniu Rady Ministrów, bo "rząd wydaje rozporządzenia". Warto zapamiętać schemat: wniosek składa rząd, a wydaje Prezydent, a następnie akt podlega dalszym wymogom przewidzianym w Konstytucji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To szczególny akt normatywny przewidziany w Konstytucji RP, który może mieć skutki zbliżone do ustawy. Jest stosowany wyjątkowo, w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy standardowa procedura ustawodawcza nie może działać w pełnym zakresie.
Zgodnie z Konstytucją RP rozporządzenia z mocą ustawy wydaje Prezydent RP. Ważne: Prezydent może je wydać wyłącznie na wniosek Rady Ministrów, więc rząd inicjuje, ale nie wydaje tego aktu.
Rada Ministrów w tej procedurze nie jest organem wydającym akt, lecz organem wnioskującym. Typowy błąd wynika z tego, że w innych sytuacjach rząd jest silnie kojarzony z rozporządzeniami, ale tu kompetencja należy do Prezydenta RP.
Mechanizm jest uruchamiany tylko w szczególnych warunkach przewidzianych w Konstytucji RP. W praktyce chodzi o sytuacje kryzysowe, gdy państwo działa w trybie nadzwyczajnym, a normalna praca Sejmu jest utrudniona lub niemożliwa.
Nie. Konstytucja RP wiąże tę kompetencję z wymogiem wniosku Rady Ministrów. To znaczy, że bez wniosku rządu Prezydent nie ma podstaw do wydania rozporządzenia z mocą ustawy.
Oznacza to, że inicjatywa formalna musi pochodzić od rządu: Rada Ministrów składa wniosek, a dopiero potem Prezydent podejmuje decyzję i wydaje akt. Na egzaminie warto rozdzielać role: wnioskuje vs wydaje.
Zwykłe rozporządzenie jest aktem wykonawczym wydawanym na podstawie ustawy i w celu jej wykonania. Rozporządzenie z mocą ustawy jest instrumentem wyjątkowym, o szczególnej randze, przewidzianym w Konstytucji RP na sytuacje nadzwyczajne.
Nie. Minister może mieć kompetencje do wydawania rozporządzeń wykonawczych, ale "rozporządzenia z mocą ustawy" są zastrzeżone konstytucyjnie dla Prezydenta RP (przy spełnieniu przesłanek i na wniosek Rady Ministrów).
To typowy dystraktor: Prezes UOKiK jest ważnym organem administracji, ale działa w wąskim zakresie (ochrona konkurencji i konsumentów). Nie ma kompetencji do tworzenia aktów rangi porównywalnej z ustawą, więc nie może wydawać rozporządzeń z mocą ustawy.
Pomaga prosty schemat: rząd wnioskuje, Prezydent wydaje. Jeśli w pytaniu pada "rozporządzenie z mocą ustawy", automatycznie sprawdź, czy chodzi o kompetencję Prezydenta RP oraz czy jest wskazany wniosek Rady Ministrów.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Rozporządzenia z mocą ustawy są szczególnym aktem prawnym przewidzianym w Konstytucji RP."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19970780483
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., art. 234 ust. 1, Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
  • Serwis Rzeczypospolitej Polskiej: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (publikacja informacyjna), https://www.prezydent.pl/prawo/konstytucja-rp (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Tekst Konstytucji RP – rozdziały o źródłach prawa i stanach nadzwyczajnych
  • Komentarze i opracowania do Konstytucji RP (część o art. 234)
  • Materiały edukacyjne z WOS/prawa konstytucyjnego: źródła prawa i organy państwa

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego