KWALIFIKACJA ELM3 - TEST WIEDZY NR 6

PYTANIE NR 28.
Rozważ następujący schemat układu elektrycznego:
  ___________
 |           |
 |    L1     |
 |___________|
      |
      |
  ___________
 |           |
 |    L2     |
 |___________|
      |
      |
  ___________
 |           |
 |    L3     |
 |___________|
Gdzie L1, L2 i L3 to lampy połączone szeregowo. Jeżeli jedna z lamp przestanie działać, co stanie się z pozostałymi?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W połączeniu szeregowym przez wszystkie lampy płynie ten sam prąd. Gdy jedna lampa ulegnie uszkodzeniu powodującemu przerwę w obwodzie, obwód staje się otwarty, prąd przestaje płynąć i żadna z pozostałych lamp nie będzie świecić.

Pełne wyjaśnienie:

W układzie, w którym lampy są połączone szeregowo, tworzą one jeden wspólny tor przepływu prądu. Oznacza to, że aby którakolwiek lampa świeciła, obwód musi być zamknięty od źródła zasilania przez wszystkie elementy i z powrotem.

Jeżeli jedna z lamp "przestanie działać" w typowy sposób (np. przepali się żarnik lub nastąpi rozwarcie), w praktyce powstaje przerwa w obwodzie. W połączeniu szeregowym taka przerwa przerywa jedyną dostępną drogę przepływu prądu. Skutek jest bezpośredni: prąd w całym obwodzie spada do zera, więc pozostałe lampy również nie świecą.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Pozostałe lampy będą świecić jaśniej." — to rozumowanie pasuje do sytuacji, gdy zmienia się obciążenie, ale obwód nadal jest zamknięty. Przy przerwie prąd nie płynie, więc nie ma z czego "zwiększyć" jasności.
  • "Pozostałe lampy będą świecić słabiej." — podobnie: słabsze świecenie może wynikać z mniejszego prądu w obwodzie zamkniętym, ale przy rozwarciu prąd nie płynie wcale.
  • "Nic się nie zmieni." — byłoby prawdziwe raczej dla połączenia równoległego, gdzie awaria jednej gałęzi nie musi odcinać zasilania pozostałym gałęziom.

W praktyce mechatronicznej to ważna wskazówka diagnostyczna: gdy w szeregowym łańcuchu lampek gaśnie wszystko, szuka się elementu, który zrobił przerwę (uszkodzona lampa, złącze, przewód, zacisk).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie szeregowe oznacza, że lampy są połączone jedna za drugą w jednej ścieżce prądu. Ten sam prąd musi przepłynąć kolejno przez każdą lampę. Jeśli gdziekolwiek powstanie przerwa, cały obwód przestaje przewodzić.
W szeregu istnieje tylko jedna droga przepływu prądu. Przepalenie lampy zwykle powoduje rozwarcie (przerwę), więc obwód staje się otwarty. Bez zamkniętego obwodu prąd nie płynie, a pozostałe lampy nie dostają energii.
Typową wskazówką jest to, że awaria jednego elementu powoduje zgaśnięcie całego łańcucha. W diagnostyce sprawdza się wtedy ciągłość przewodów i elementów po kolei. W połączeniu równoległym zwykle świecą pozostałe gałęzie.
Niekoniecznie. W połączeniu szeregowym prąd jest ten sam w każdym elemencie, a napięcie dzieli się między lampy zależnie od ich parametrów (rezystancji/charakterystyki). Suma spadków napięć na lampach równa się napięciu zasilania.
Najczęściej cały układ przestaje działać: zgasną lampy, zaniknie sygnalizacja lub nie zadziała element wykonawczy. Serwisant szuka wtedy miejsca rozwarcia: przepalonego elementu, poluzowanego zacisku, pękniętego przewodu lub uszkodzonego złącza.
Stosuje się je m.in. gdy zależy na jednym torze prądu i prostym łańcuchu elementów, np. w niektórych układach sygnalizacji lub w łańcuchach bezpieczeństwa, gdzie przerwa ma natychmiast wykrywać uszkodzenie. Trzeba jednak liczyć się z mniejszą niezawodnością świecenia.
Tak, ale to inny przypadek. Pytanie zwykle zakłada typową awarię lampy jako przerwę. Zwarcie jednego elementu w szeregu mogłoby zmienić prąd i spowodować inne skutki (np. przeciążenie), dlatego w zadaniach egzaminacyjnych warto czytać, czy chodzi o rozwarcie.
Najczęściej myli się topologię połączeń i wybiera odpowiedzi o "jaśniej/słabiej" bez sprawdzenia, czy obwód w ogóle pozostaje zamknięty. Pomaga zasada: szereg = jedna ścieżka, więc przerwa w jednym miejscu zwykle wyłącza całość.
W praktyce używa się pomiaru ciągłości/rezystancji miernikiem (po odłączeniu zasilania) i sprawdza kolejne odcinki oraz złącza. Można też sprawdzać napięcie na elementach przy zasilaniu, aby znaleźć miejsce, gdzie obwód jest przerwany.
W szeregu mogą pracować m.in. rezystory, bezpieczniki, styki w łańcuchu bezpieczeństwa, czujniki z wyjściem stykowym czy elementy grzejne. Zasada jest ta sama: przerwa w jednym elemencie przerywa wspólną drogę prądu i zatrzymuje działanie całego łańcucha.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "W połączeniu szeregowym przez wszystkie lampy płynie ten sam prąd."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Połączenie szeregowe" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Po%C5%82%C4%85czenie_szeregowe (dostęp: 2026-03-05)
  • Wikipedia (EN): "Series and parallel circuits" — https://en.wikipedia.org/wiki/Series_and_parallel_circuits (dostęp: 2026-03-05)
  • Khan Academy: "Resistors in series" — https://www.khanacademy.org/science/electrical-engineering/ee-circuit-analysis-topic/ee-resistor-circuits/a/ee-resistors-in-series (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: rozdział o obwodach prądu stałego i połączeniach szeregowych/równoległych
  • Materiały dydaktyczne o prawie Ohma i warunku zamkniętego obwodu
  • Ćwiczenia laboratoryjne: pomiar prądu i napięć w obwodzie szeregowym oraz symulacje (np. w środowiskach edukacyjnych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego