KWALIFIKACJA MEC5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 3.
Rozważ poniższą tabelę, przedstawiającą parametry techniczne tokarki:
Parametr Wartość
Moc silnika 3 kW
Prędkość obrotowa wrzeciona 2000 obr./min
Średnica toczenia 500 mm
Długość toczenia 1000 mm
Na podstawie powyższych informacji, jaką maksymalną średnicę detalu można obrabiać na tej tokarce?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalna średnica detalu wynika bezpośrednio z parametru "Średnica toczenia".
W tabeli podano "Średnica toczenia: 500 mm", więc to jest największa średnica przedmiotu, jaką tokarka może obrabiać w swoich ograniczeniach konstrukcyjnych. Pozostałe wartości dotyczą innych parametrów (długość lub obroty).

Pełne wyjaśnienie:

Maksymalną średnicę detalu możliwą do obróbki na tokarce odczytuje się z parametru opisującego gabarytową zdolność toczenia, czyli "średnicę toczenia". W przedstawionej tabeli widnieje wpis: "Średnica toczenia – 500 mm". To oznacza, że konstrukcja tokarki (m.in. wysokość osi wrzeciona nad łożem oraz przestrzeń robocza) pozwala na obróbkę detali o średnicy do 500 mm.

Odpowiedź "1000 mm" jest niepoprawna, ponieważ w tabeli wartość 1000 mm dotyczy długości toczenia. Jest to maksymalna długość (w osi Z), na jakiej można prowadzić obróbkę, a nie wymiar średnicowy (w osi X).

Odpowiedź "2000 mm" jest niepoprawna, ponieważ 2000 obr./min to prędkość obrotowa wrzeciona. Jest to parametr kinematyczny, związany z doborem prędkości skrawania, a nie ograniczenie geometryczne dotyczące średnicy detalu.

Odpowiedź "250 mm" jest niepoprawna, bo nie wynika z danych w tabeli jako wartość graniczna. Może kusić jako "połowa średnicy" lub skojarzenie z promieniem, ale pytanie dotyczy średnicy, a w tabeli podano ją wprost.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: średnica odnosi się do możliwości obróbki "na grubość" (wymiar poprzeczny), a długość toczenia do wymiaru wzdłużnego. Jeśli w danych technicznych występuje kilka średnic (np. nad łożem i nad suportem), wtedy trzeba uważnie czytać, o którą "maksymalną średnicę" chodzi w pytaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Średnica toczenia" to maksymalna średnica detalu, którą tokarka może obrabiać w swojej przestrzeni roboczej (ograniczenia konstrukcyjne, np. prześwit nad łożem). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle jest to wartość, którą należy bezpośrednio odczytać z tabeli parametrów.
Średnica toczenia dotyczy wymiaru poprzecznego detalu (w osi X) i jest podawana w milimetrach jako "średnica". Długość toczenia dotyczy wymiaru wzdłużnego (w osi Z) i mówi, jak długi element można obrabiać między ograniczeniami przesuwu lub mocowania.
Moc silnika opisuje, jakie obciążenia skrawaniem tokarka może przenieść (np. przy większych przekrojach wióra), ale nie zwiększa fizycznej przestrzeni roboczej. O tym, czy detal "się zmieści", decydują parametry geometryczne, takie jak maksymalna średnica toczenia i maksymalna długość toczenia.
Prędkość obrotowa wrzeciona wpływa na dobór parametrów skrawania (prędkość skrawania, obroty), ale nie zmienia maksymalnej średnicy, którą tokarka może obrabiać. Maksymalna średnica to ograniczenie konstrukcyjne. Obroty mogą jedynie ograniczać praktyczne warunki obróbki, a nie gabaryt detalu.
Najczęściej myli się długość z średnicą (wybierając wartość długości toczenia jako "maksymalną średnicę"), wybiera największą liczbę z tabeli bez czytania nagłówka parametru, albo utożsamia obroty wrzeciona z możliwościami gabarytowymi. Kluczowe jest czytanie nazwy parametru.
Porównaj średnicę detalu z parametrem "średnica toczenia" w danych technicznych tokarki. Jeśli średnica detalu jest mniejsza lub równa tej wartości, gabarytowo jest to możliwe. W praktyce trzeba jeszcze uwzględnić uchwyt, sposób mocowania i ewentualne wystawanie detalu.
W specyfikacjach spotyka się różne "maksymalne średnice", np. nad łożem i nad suportem/poprzeczką. Wynika to z tego, że niektóre elementy maszyny ograniczają przestrzeń roboczą bardziej w określonych strefach. Na egzaminie trzeba dopasować odpowiednią średnicę do treści pytania.
To maksymalna średnica, jaka może obracać się nad łożem tokarki bez kolizji. Jest to typowy parametr katalogowy określający największy "krążek"/detal, który zmieści się w przestrzeni roboczej. Nie mówi nic o maksymalnej długości detalu ani o dopuszczalnym obciążeniu skrawaniem.
Poza średnicą liczą się m.in.: długość toczenia (czy detal zmieści się w osi Z), przelot wrzeciona (dla prętów), zakres obrotów, moc, sztywność i dostępne oprzyrządowanie (uchwyty, kły, podtrzymki). Na egzaminie zwykle wskazuje to tabela parametrów technicznych.
Teoretycznie tak, bo jest to wartość graniczna. W praktyce może być to trudne ze względu na miejsce na narzędzie, uchwyt i bezpieczeństwo (ryzyko kolizji). Dlatego w warsztacie często przyjmuje się zapas. W pytaniu testowym obowiązuje jednak wartość odczytana z parametru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 83% zdających egzamin. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Pozostałe wartości dotyczą innych parametrów (długość lub obroty)."

Materiały:

  • DTR (dokumentacja techniczno-ruchowa) tokarki używanej w pracowni/zakładzie
  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem dotyczące budowy i parametrów obrabiarek
  • Instrukcje BHP i instrukcje stanowiskowe dla tokarek (organizacja pracy i bezpieczne mocowanie detalu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego