KWALIFIKACJA MOT5 - TEST WIEDZY NR 10

PYTANIE NR 8.
Rozważasz pasowanie H7/g6 dla połączenia wałek-otwór. Jakiego rodzaju pasowanie to jest?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
H7/g6 oznacza otwór w strefie H (dolna odchyłka otworu równa 0) oraz wałek w strefie g (całe pole tolerancji wałka poniżej wymiaru nominalnego). Taki układ daje dodatni luz montażowy, więc jest to pasowanie luzowe.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie H7/g6 pierwsza część dotyczy otworu, a druga wałka. Litera określa położenie strefy tolerancji względem wymiaru nominalnego, a liczba (np. 7, 6) – klasę dokładności (szerokość pola tolerancji).

Otwór H7: litera H oznacza, że dolna odchyłka otworu wynosi 0, czyli minimalny wymiar otworu jest równy wymiarowi nominalnemu.

Wałek g6: litera g oznacza, że strefa tolerancji wałka leży poniżej wymiaru nominalnego (wałek jest "na minusie" względem nominalu).

Skutek po złożeniu jest praktyczny: nawet gdy otwór będzie przy dolnej granicy (najmniejszy), a wałek przy górnej granicy (największy w swojej tolerancji), typowo pozostaje luz między elementami. Dlatego to połączenie klasyfikuje się jako pasowanie luzowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Ścisłe (ciasne) wymaga sytuacji, w której wałek "wchodzi" w otwór z ujemnym luzem (wcisk) w co najmniej części przypadków granicznych – dla strefy g jest to niezgodne z jej położeniem poniżej nominalu.
  • Przejściowe dotyczy przypadków, gdzie raz może wystąpić luz, a raz wcisk (zależnie od skrajnych odchyłek). Układ H z wałkiem w strefie poniżej nominalu typowo nie daje wcisku, więc nie spełnia idei pasowania przejściowego.
  • Niewłaściwe nie jest standardowym rodzajem pasowania w klasyfikacji (luzowe/przejściowe/ciasne), więc nie opisuje typu pasowania w sensie technicznym.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać: H dla otworu to "start od zera", a wałki z literami f, g są zwykle poniżej nominalu, co sprzyja uzyskaniu luzu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis H7/g6 oznacza połączenie otworu H7 i wałka g6. Litery (H, g) mówią o położeniu stref tolerancji względem nominalu, a liczby (7, 6) o klasie dokładności. Razem pozwala to określić, czy połączenie będzie luzowe, przejściowe czy ciasne.
Pasowanie jest luzowe, gdy w skrajnych przypadkach wymiarowych nadal pozostaje dodatni luz między wałkiem a otworem. W praktyce pomaga analiza położenia stref: otwór w strefie H ma minimum na nominale, a wałek w strefach poniżej nominalu (np. g) zwykle sprzyja powstaniu luzu.
Otwór H ma dolną odchyłkę równą 0, więc minimalny otwór nie jest mniejszy od nominalu. Wałek g ma strefę tolerancji poniżej nominalu, więc jest "mniejszy" od nominalu. Taki układ typowo daje luz montażowy, dlatego klasyfikuje się go jako pasowanie luzowe.
Litera H dla otworu oznacza, że dolna odchyłka otworu wynosi 0. Czyli najmniejszy dopuszczalny otwór ma wymiar równy nominalnemu, a pozostała część tolerancji jest "powyżej" nominalu. To typowe dla systemu otworu podstawowego w pasowaniach.
Litera g dla wałka oznacza, że jego pole tolerancji jest położone poniżej wymiaru nominalnego. W uproszczeniu: wałek ma wartości ujemnych odchyłek względem nominalu, co często ułatwia montaż w otworze i sprzyja uzyskaniu luzu w połączeniu.
Klasy IT (np. 7, 6) wpływają na szerokość tolerancji, czyli dokładność wykonania, ale o rodzaju pasowania (luzowe/przejściowe/ciasne) w dużej mierze decyduje położenie stref (litery). Zmiana IT może zmieniać wielkość luzu/wcisku, lecz nie zawsze zmienia sam typ.
Najczęściej spotkasz trzy typy: luzowe (zawsze luz), przejściowe (może być luz lub wcisk zależnie od odchyłek) oraz ciasne (typowo wcisk). W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozumienie, jak litery stref tolerancji ustawiają elementy względem nominalu.
Nie kieruj się tylko intuicją ani samymi liczbami IT. Sprawdź, czy w skrajnych przypadkach może pojawić się wcisk. Jeśli układ stref tolerancji praktycznie nie daje możliwości, by wałek był większy od minimalnego otworu, to pasowanie nie będzie przejściowe. Przejściowe wymaga realnej "granicy" między luzem a wciskiem.
Pasowania luzowe spotyka się tam, gdzie potrzebny jest łatwy montaż/demontaż i brak ryzyka zakleszczeń, np. w niektórych połączeniach tuleja–wałek, elementach osadzanych z luzem pod smarowanie lub w mechanizmach wymagających swobodnego ruchu. W naprawach ważne jest utrzymanie luzu po regeneracji części.
Skup się na schemacie: litera = położenie strefy, liczba = dokładność. Ćwicz rozpoznawanie: H dla otworu (minimum na nominale), a litery wałka poniżej nominalu (np. g) zwykle prowadzą do luzu. Rozwiązuj krótkie testy z klasyfikacji pasowań bez liczenia tabel.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "H7/g6 oznacza otwór w strefie H (dolna odchyłka otworu równa 0) oraz wałek w strefie g (całe pole tolerancji wałka poniżej wymiaru nominalnego)."

Źródła:

  • PN-EN ISO 286-1: System tolerancji ISO dla wymiarów liniowych — Podstawy tolerancji, definicje i zasady (tytuł normy).
  • PN-EN ISO 286-2: System tolerancji ISO dla wymiarów liniowych — Tablice klas tolerancji i odchyłek granicznych (tytuł normy).

Materiały:

  • Tablice tolerancji i pasowań (system otworu podstawowego i wałka podstawowego)
  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (oznaczenia tolerancji i pasowań)
  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (interpretacja odchyłek i pól tolerancji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego