W zdaniu "Ruch koła zębatego wzdłuż osi wału realizowany jest przez połączenie …" kluczowy jest wymóg przesuwu osiowego przy jednoczesnym zachowaniu zdolności do przenoszenia momentu obrotowego. W praktyce oznacza to, że piasta koła musi być "prowadzona" po wale tak, aby nie obracała się niezależnie od wału, ale mogła się po nim przemieszczać wzdłużnie.
Taką funkcję spełnia połączenie wielowypustowe. Wypusty na wale i odpowiadające im rowki w piaście tworzą wiele powierzchni współpracy. Dzięki temu:
- moment obrotowy jest przenoszony przez boki wypustów,
- możliwy jest kontrolowany przesuw osiowy (np. przy zmianie położenia koła, pracy sprzęgła przesuwnego),
- zwykle uzyskuje się dobre prowadzenie i powtarzalność położenia kątowego.
Pozostałe odpowiedzi nie są typowym rozwiązaniem do realizacji takiego ruchu:
- Połączenie kołkowe służy głównie do ustalania wzajemnego położenia elementów lub przenoszenia sił ścinających na małych odległościach. Z założenia nie jest przewidziane jako prowadzenie umożliwiające płynny przesuw osiowy koła po wale.
- Połączenie sworzniowe jest charakterystyczne dla przegubów i połączeń umożliwiających obrót wokół osi sworznia lub jako element ustalający/łączący. Nie jest to standardowy sposób mocowania piasty koła zębatego na wale z wymaganiem przesuwu osiowego.
- Połączenie klinowe (wpust/klin) bardzo często przenosi moment między wałem a piastą, ale w typowym zastosowaniu ma charakter ustalający i nie jest traktowane jako rozwiązanie do realizacji przesuwu osiowego koła w trakcie pracy. W zadaniach egzaminacyjnych, gdy mowa o ruchu osiowym przy przenoszeniu momentu, najczęściej oczekuje się wskazania wielowypustu.
Wskazówka do nauki: gdy w treści pojawia się "przesuw osiowy + przenoszenie momentu", pierwszym skojarzeniem powinno być wielowypust (analogicznie jak prowadnica z "zębami" wzdłuż wału).
