KWALIFIKACJA MEC3 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 18.
Rysunek przedstawia pompę wyporową
Ilustracja przedstawia przekrój techniczny pompy wyporowej, a dokładniej pompy przeponowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pompa przeponowa jest pompą wyporową, w której zmiana objętości komory roboczej odbywa się dzięki uginaniu elastycznej przepony (membrany), a przepływ wymuszają zwykle zawory zwrotne. Pozostałe typy wskazują inne elementy robocze: łopatki, tłok lub nurnik.

Pełne wyjaśnienie:

Pompa wyporowa działa poprzez okresową zmianę objętości komory roboczej, co powoduje zasysanie i tłoczenie medium. W przypadku pompy przeponowej elementem wykonującym pracę jest przepona (membrana), która ugina się pod wpływem napędu (mechanicznego, pneumatycznego lub hydraulicznego). Zmiana objętości komory, w połączeniu z działaniem zaworów zwrotnych, wymusza kierunkowy przepływ cieczy.

Odpowiedź "przeponową" pasuje do rysunku pompy wyporowej wtedy, gdy widoczna jest komora oddzielona elastycznym elementem (przeponą) oraz typowy układ ssania/tłoczenia realizowany zaworami. To cechy odróżniające ją od innych rozwiązań wyporowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do tego rozpoznania:

  • "skrzydełkową" – pompa skrzydełkowa (łopatkowa) ma rotor z wysuwanymi łopatkami pracującymi w mimośrodowym pierścieniu/korpusie. Charakterystyczny jest zespół wirujący z łopatkami, a nie przepona.
  • "nurnikową" – pompa nurnikowa wykorzystuje nurnik (tłok nieuszczelniany na całej długości jak w klasycznej tłokowej), zwykle kojarzona z układami wysokociśnieniowymi. Elementem roboczym jest nurnik wykonujący ruch posuwisto-zwrotny.
  • "tłokową" – pompa tłokowa ma tłok z uszczelnieniami i cylinder, gdzie tłok zmienia objętość komory. Na rysunkach często widać wyraźny cylinder/tłok, korbowód lub mechanizm mimośrodowy, a nie membranę.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu typu pompy wyporowej najpierw szukaj elementu roboczego (przepona, tłok/nurnik, łopatki). Dopiero potem oceniaj detale obudowy i króćców, bo podobny kształt zewnętrzny może występować w różnych konstrukcjach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pompa wyporowa przetłacza ciecz przez okresową zmianę objętości komory roboczej (np. tłok, przepona, łopatki), zwykle dając bardziej "skokowy" przepływ i możliwość uzyskania wyższych ciśnień. Pompa wirowa przekazuje energię cieczy wirnikiem, a przepływ jest bardziej ciągły i zależny od charakterystyki układu.
W pompie przeponowej elastyczna przepona ugina się, zwiększając lub zmniejszając objętość komory. Przy zwiększaniu objętości następuje zasysanie cieczy, a przy zmniejszaniu – tłoczenie. Kierunek przepływu wymuszają zawory zwrotne, które otwierają się i zamykają zależnie od ciśnienia.
Najczęściej rozpoznasz: komorę roboczą oddzieloną przeponą (membraną), brak klasycznego cylindra z tłokiem oraz obecność zaworów zwrotnych na ssaniu i tłoczeniu. W przekroju zamiast wirnika/łopatek widać elastyczny element zmieniający kształt.
Pompa skrzydełkowa (łopatkowa) ma wirujący rotor i wysuwane łopatki, które tworzą zmienne komory między łopatkami a korpusem. W pompie przeponowej nie ma zespołu wirującego z łopatkami, tylko elastyczna przepona wykonująca ugięcia.
Obie są wyporowe i zwykle mają ruch posuwisto-zwrotny, ale w pompie tłokowej typowy jest tłok pracujący w cylindrze z uszczelnieniami. W pompie nurnikowej element roboczy (nurnik) ma inną konstrukcję uszczelnienia i często stosuje się ją w układach wysokociśnieniowych. Na rysunkach szukaj cylindra i sposobu prowadzenia elementu.
Pompy przeponowe często wybiera się do mediów, gdzie ważna jest szczelność i oddzielenie napędu od cieczy (np. media agresywne lub zanieczyszczone). W utrzymaniu ruchu spotkasz je także tam, gdzie potrzebne jest dozowanie lub praca przy zmiennych warunkach przepływu, zależnie od konkretnej konstrukcji pompy.
Najczęstsze problemy to uszkodzenie przepony (pęknięcie, rozwarstwienie), zużycie lub zabrudzenie zaworów zwrotnych oraz nieszczelności na połączeniach. Objawami mogą być spadek wydajności, pulsacje większe niż zwykle, przecieki lub brak możliwości zassania medium po postoju.
Na przekroju pompy tłokowej zwykle widać cylinder, tłok z uszczelnieniami oraz element napędu (np. mechanizm korbowy). Często występują też zawory ssący i tłoczny. Jeśli zamiast cylindra widzisz elastyczną membranę, to bardziej pasuje pompa przeponowa.
W wielu popularnych konstrukcjach pompy przeponowej zawory zwrotne są kluczowe do wymuszenia kierunku przepływu, dlatego często występują na ssaniu i tłoczeniu. W praktyce mogą pojawiać się rozwiązania szczególne, ale na poziomie egzaminu najczęściej przyjmuje się układ z zaworami jako typowy dla pomp przeponowych.
Najczęściej wybiera się odpowiedź "na skojarzenie" (np. każda wyporowa = tłokowa) albo sugeruje się kształtem obudowy zamiast elementem roboczym. Drugi błąd to mylenie pompy skrzydełkowej z innymi typami przez samo słowo "wyporowa". Pomaga metoda: najpierw identyfikuj przeponę/tłok/łopatki, potem resztę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Pompa przeponowa jest pompą wyporową, w której zmiana objętości komory roboczej odbywa się dzięki uginaniu elastycznej przepony (membrany), a przepływ wymuszają zwykle zawory zwrotne."

Źródła:

  • Wikipedia: "Pompa przeponowa" (opis budowy i zasady działania) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_przeponowa – dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia: "Pompa łopatkowa" (pompa skrzydełkowa) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_%C5%82opatkowa – dostęp 2026-03-04
  • Wikipedia: "Pompa tłokowa" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompa_t%C5%82okowa – dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z podstaw hydrauliki siłowej (dział: pompy wyporowe)
  • Katalogi i karty produktów producentów pomp membranowych (rysunki przekrojowe)
  • Materiały dydaktyczne z czytania rysunku technicznego maszyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego