KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 10.
Rysunek przedstawia rozwiertak zdzierak. Powierzchnia natarcia oznaczona jest numerem
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek narzędzia mechanicznego, które jest rozwiertakiem zdzierakiem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Powierzchnia natarcia to ta część ostrza narzędzia, po której w czasie skrawania spływa wiór i która wraz z powierzchnią przyłożenia współtworzy klin skrawający. Na rysunku rozwiertaka zdzieraka odpowiada jej oznaczenie "2", wskazujące stronę natarcia ostrza.

Pełne wyjaśnienie:

W narzędziach skrawających (takich jak rozwiertaki) powierzchnia natarcia to ta powierzchnia ostrza, po której w trakcie skrawania przemieszcza się wiór. Jest ona jednym z kluczowych elementów geometrii ostrza, bo wpływa m.in. na sposób formowania wióra, opory skrawania oraz warunki tarcia na styku wiór–narzędzie.

W rozwiertaku zdzieraku (narzędziu do wstępnego rozwiercania i zdzierania naddatku w otworze) powierzchnia natarcia jest związana z krawędzią skrawającą na piórze oraz z przestrzenią, w którą kierowany jest wiór. Na schemacie/rysunku egzaminacyjnym element ten jest oznaczony numerem "2", dlatego taka odpowiedź jest właściwa.

Pozostałe wskazywane na rysunkach powierzchnie i elementy narzędzia, które bywają mylone z natarciem, to zwykle:

  • powierzchnia przyłożenia – znajduje się po stronie kontaktu z obrabianą powierzchnią i odpowiada za luz oraz tarcie narzędzia o materiał (nie jest drogą spływu wióra);
  • rowek wiórowy / przestrzeń wiórowa – to przestrzeń odprowadzania wióra, ale nie zawsze jest tożsama z właściwą powierzchnią natarcia ostrza;
  • powierzchnie prowadzące (kalibrujące) – odpowiadają za prowadzenie narzędzia i uzyskanie wymiaru/kształtu otworu, a nie za proces tworzenia i kierowania wióra.

W zadaniach tego typu warto stosować prostą regułę: najpierw zidentyfikuj krawędź skrawającą, a następnie wskaż, po której stronie tej krawędzi wiór powinien się ślizgać. To właśnie będzie powierzchnia natarcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Powierzchnia natarcia to powierzchnia ostrza, po której podczas skrawania spływa wiór. Wraz z powierzchnią przyłożenia tworzy klin skrawający i wpływa na opory skrawania, tarcie oraz kształt wióra.
Najpierw znajdź krawędź skrawającą. Powierzchnia natarcia leży po stronie, gdzie wiór ma się przemieszczać po ostrzu, a powierzchnia przyłożenia jest po stronie kontaktu z obrabianą powierzchnią i zapewnia luz narzędzia.
Bo wpływa na sposób formowania i odprowadzania wióra oraz na siły skrawania. Nieprawidłowa geometria natarcia może powodować gorszą jakość otworu, większe nagrzewanie, drgania i przyspieszone zużycie narzędzia.
Rozwiertak zdzierak to rodzaj rozwiertaka używany do wstępnego rozwiercania, czyli usuwania większej części naddatku w otworze przed operacją wykańczającą. Ma geometrię ułatwiającą skrawanie i odprowadzanie wióra.
Najczęściej myli się ją z powierzchnią przyłożenia (po stronie obrabianej powierzchni) oraz z rowkiem wiórowym (przestrzenią na wiór). Pomaga zasada: natarcie = droga spływu wióra po ostrzu.
W praktyce nie, bo pytanie dotyczy numeru oznaczenia na konkretnym rysunku. Można znać definicję powierzchni natarcia, ale bez widocznej numeracji nie da się przypisać jej do liczby z odpowiedzi.
Zużycie natarcia zwykle zwiększa tarcie wióra o narzędzie, podnosi temperaturę i siły skrawania, może pogarszać odprowadzanie wióra oraz jakość powierzchni. W efekcie rośnie ryzyko zatarć i szybszego stępienia krawędzi.
Ćwicz rozpoznawanie: krawędzi skrawającej, powierzchni natarcia i przyłożenia na różnych narzędziach (wiertło, frez, rozwiertak). Pomaga porównywanie rysunków oraz zasada "wiór spływa po natarciu".
Częsty błąd to wskazanie powierzchni przyłożenia (bo "dotyka materiału") albo samego rowka wiórowego. Uczeń widzi duży element na rysunku i wybiera go intuicyjnie, zamiast powiązać natarcie z kierunkiem spływu wióra.
Warto kojarzyć: klin skrawający, krawędź skrawająca, rowek wiórowy, powierzchnia przyłożenia oraz ogólnie geometrię ostrza. Te pojęcia często występują razem w pytaniach rysunkowych.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Powierzchnia natarcia to ta część ostrza narzędzia, po której w czasie skrawania spływa wiór i która wraz z powierzchnią przyłożenia współtworzy klin skrawający."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (geometria ostrza, narzędzia rozwiertarskie)
  • Katalogi narzędzi skrawających producentów (opisy geometrii i nazewnictwo części)
  • Materiały dydaktyczne szkół branżowych dot. narzędzi do obróbki otworów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego