KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 9.
Rysunek przedstawia schemat ideowy jednego z bloków radioodbiornika. Jak nazywa się ten blok?
Ilustracja przedstawia schemat ideowy bloku demodulatora w radioodbiorniku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Demodulator to blok odbiornika, którego zadaniem jest odzyskanie sygnału użytecznego (np. audio lub baseband) z fali nośnej po wcześniejszym wzmocnieniu/filtracji. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych etapów toru: mieszania częstotliwości, obwodów wejściowych lub wzmacniania częstotliwości pośredniej.

Pełne wyjaśnienie:

W radioodbiorniku sygnał na wejściu jest zwykle zmodulowaną falą nośną. Żeby uzyskać informację (np. dźwięk), trzeba z tej fali "zdjąć" modulację. Właśnie to realizuje demodulator (nazywany też detektorem w zależności od techniki), czyli blok, który na swoim wyjściu daje sygnał o niskiej częstotliwości odpowiadający treści modulacji.

Odpowiedź "Demodulator." jest poprawna, ponieważ tylko ten blok jest z definicji przeznaczony do wydzielenia sygnału użytecznego z sygnału w.cz./p.cz. i przekazania go do dalszego przetwarzania (np. wzmacniacza m.cz., układów audio, dekodera itp.).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Mieszacz." pracuje w torze w.cz. i służy do przemiany częstotliwości (mieszanie sygnału z heterodyną), aby otrzymać częstotliwość pośrednią. Mieszacz nie odzyskuje informacji z modulacji jako sygnału wyjściowego audio/baseband.
  • "Układy wejściowe." to część na początku toru (filtry, dopasowanie, selektywność, czasem przedwzmacniacz w.cz.), której rolą jest doprowadzenie i wstępne ukształtowanie sygnału z anteny. Nie jest to etap demodulacji.
  • "Wzmacniacz p.cz." wzmacnia i filtruje sygnał na częstotliwości pośredniej, poprawiając czułość i selektywność odbiornika. Samo wzmacnianie p.cz. nie daje jeszcze sygnału użytecznego w postaci audio/baseband.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy rozpoznajesz blok na schemacie ideowym, najpierw określ funkcję (czy to selekcja, przemiana, wzmocnienie, czy odzysk informacji), a dopiero potem dopasuj nazwę. To ogranicza ryzyko pomylenia podobnie "radiowych" pojęć.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Demodulator to blok odbiornika, który odzyskuje sygnał informacyjny z fali nośnej, czyli "zdejmuje" modulację. Na wyjściu pojawia się sygnał użyteczny (np. audio lub baseband), który można dalej wzmacniać i przetwarzać.
Rozpoznawaj go po funkcji: to miejsce, gdzie z sygnału w.cz./p.cz. powstaje sygnał niskiej częstotliwości. Często występuje tu element detekcyjny (np. dioda lub układ scalony) oraz filtracja składowych wysokoczęstotliwościowych.
Wzmacniacz p.cz. tylko wzmacnia sygnał na częstotliwości pośredniej, poprawiając czułość i selektywność. Demodulator wykonuje inny krok: zamienia sygnał zmodulowany na sygnał informacyjny (np. dźwięk), czyli faktycznie odzyskuje treść.
Mieszacz realizuje przemianę częstotliwości: łączy sygnał z anteny z sygnałem heterodyny, aby uzyskać częstotliwość pośrednią. Dzięki temu łatwiej uzyskać dużą selektywność i stabilne wzmocnienie w kolejnych stopniach toru.
Demodulacja występuje po etapach selekcji i wzmocnienia (w.cz. lub p.cz.), gdy sygnał jest już odpowiednio "przygotowany". Dopiero wtedy odzyskuje się informację i przekazuje dalej jako sygnał m.cz. lub baseband do kolejnych bloków.
Najczęściej spotkasz: układy wejściowe (filtry/dopasowanie), mieszacz, generator heterodyny, wzmacniacz p.cz., demodulator oraz wzmacniacz m.cz. W zadaniach rozpoznawanie bloków opiera się na ich funkcji w kolejności toru.
Nie. W prostych odbiornikach AM może to być detektor diodowy, ale w wielu układach demodulacja jest realizowana przez układy scalone (np. detekcja synchroniczna, układy dla FM). Na schemacie liczy się efekt: wyjście to sygnał informacyjny.
Typowy błąd to wybór nazwy "na skojarzenie", bez sprawdzenia roli bloku w torze (np. mylenie mieszacza z demodulatorem). Drugi błąd to ignorowanie kolejności bloków: demodulator jest zwykle po wzmocnieniu/filtracji, a nie na wejściu.
p.cz. oznacza częstotliwość pośrednią, czyli stałą (ustaloną) częstotliwość, na którą przemienia się sygnał z odbieranej stacji. Ułatwia to projekt filtrów i wzmacniaczy, bo pracują one na jednej, dobrze kontrolowanej częstotliwości.
Najlepiej opanować tor blokowy: wejście → przemiana → wzmocnienie p.cz. → demodulacja → audio/baseband. Rób ćwiczenia z dopasowywania funkcji do nazwy bloku i analizuj proste schematy: gdzie jest sygnał w.cz., a gdzie pojawia się sygnał użyteczny.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Demodulator to blok odbiornika, którego zadaniem jest odzyskanie sygnału użytecznego (np. audio lub baseband) z fali nośnej po wcześniejszym wzmocnieniu/filtracji."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Demodulacja" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Demodulacja (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Odbiornik superheterodynowy" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Odbiornik_superheterodynowy (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL), "Mieszacz (elektronika)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieszacz_(elektronika) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw radiotechniki (modulacja, demodulacja, odbiornik superheterodynowy)
  • Instrukcje serwisowe i opisy blokowe torów AM/FM w podręcznikach szkolnych
  • Ćwiczenia z rozpoznawania bloków funkcjonalnych na schematach ideowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego