KWALIFIKACJA ELM5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 20.
W układzie próbkującym z pamięcią doszło do uszkodzenia kondensatora, który w wyniku usterki stanowi przerwę. W uszkodzonym układzie, przy włączonym kluczu, napięcie na wyjściu UWY będzie
Ilustracja przedstawia schemat układu elektronicznego związanego z kwalifikacją technik elektronik, kwalifikacja E20.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowym układzie próbkującym z pamięcią kondensator odpowiada za podtrzymanie próbki w trybie "hold". Jeśli kondensator jest uszkodzony i stanowi przerwę, nie magazynuje ładunku. Przy włączonym kluczu układ pracuje w trybie śledzenia, więc UWY jest w przybliżeniu równe UWE.

Pełne wyjaśnienie:

Układ próbkujący z pamięcią (sample-and-hold) ma zwykle dwa podstawowe stany pracy:

  • Śledzenie (track) – gdy klucz analogowy jest włączony, tor sygnałowy jest zamknięty i napięcie na węźle pamięci oraz na wyjściu nadąża za napięciem wejściowym.
  • Podtrzymanie (hold) – gdy klucz jest wyłączony, kondensator przechowuje naładowanie, a bufor (często wzmacniacz operacyjny) izoluje kondensator od obciążenia, utrzymując możliwie stałe napięcie na wyjściu.

W rozpatrywanym przypadku uszkodzeniu uległ kondensator i w wyniku usterki stanowi przerwę, czyli praktycznie nie uczestniczy w obwodzie (brak połączenia). To oznacza, że element, który miał magazynować ładunek, nie może zostać naładowany ani rozładowany w przewidziany sposób, a więc funkcja "pamięci" przestaje działać.

Kluczowy jest jednak warunek: przy włączonym kluczu. W stanie track wyjście układu jest połączone z wejściem przez tor klucza i/lub bufora. Skoro kondensator jest odłączony (przerwa), nie tworzy on efektywnej pojemności podtrzymującej, ale też nie wymusza stałego poziomu (np. zera) ani nie powoduje automatycznego nasycenia do dodatniej szyny zasilania. W typowym układzie efektem jest to, że wyjście po prostu śledzi wejście, więc UWY ≈ UWE w czasie, gdy klucz jest zamknięty.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowego zachowania?

  • Stwierdzenie, że UWY jest równe zero niezależnie od UWE, byłoby bardziej typowe dla zwarcia węzła pamięci do masy albo wymuszenia stałego poziomu przez inną awarię, a nie dla przerwy kondensatora.
  • Teza o dodatnim napięciu zasilania wzmacniacza sugeruje nasycenie wyjścia wzmacniacza operacyjnego. Sama przerwa kondensatora w trybie track nie musi powodować utraty sprzężenia zwrotnego w sposób prowadzący do trwałego nasycenia.
  • Opis, że napięcie będzie oscylowało wokół napięcia niezrównoważenia, odpowiada raczej sytuacjom braku stabilizacji/kompensacji lub specyficznym konfiguracjom wzmacniacza; nie jest to typowa konsekwencja "odłączonego" kondensatora przy zamkniętym kluczu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze oddziel analizę trybu track (klucz włączony) od trybu hold (klucz wyłączony) i dopiero potem rozważ wpływ usterki (przerwa vs zwarcie) na każdy z tych stanów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To układ, który w trybie track śledzi napięcie wejściowe, a w trybie hold "zamraża" jego chwilową wartość. Najczęściej realizuje się to kluczem analogowym oraz kondensatorem, którego napięcie jest buforowane (np. wzmacniaczem operacyjnym) na wyjście.
Kondensator jest elementem pamięci analogowej: gromadzi ładunek odpowiadający próbce napięcia. Po odłączeniu wejścia (wyłączeniu klucza) kondensator powinien utrzymać napięcie możliwie stałe, a bufor ma ograniczać rozładowanie przez obciążenie i zmniejszać błąd podtrzymania.
"Przerwa" oznacza, że kondensator jest elektrycznie odłączony (brak przewodzenia/połączenia w obwodzie). W praktyce układ traci zaplanowaną pojemność w tym miejscu, więc nie zachodzi magazynowanie ładunku tak jak w sprawnym układzie, co zmienia zachowanie w trybie podtrzymania.
W stanie włączonego klucza układ pracuje w trybie śledzenia: tor sygnałowy jest zamknięty i napięcie jest przenoszone z wejścia na węzeł wyjściowy (często przez bufor). Jeśli kondensator jest przerwany, nie "trzyma" próbki, ale nie blokuje śledzenia wejścia w tym stanie.
Nie. Uwy = 0 V byłoby typowe raczej dla zwarcia do masy, błędnego polaryzowania lub wymuszenia poziomu przez inny element. Przerwa kondensatora zwykle oznacza brak funkcji podtrzymania, a w trybie track wyjście nadal może podążać za wejściem, zależnie od topologii układu.
Może się to zdarzyć, gdy usterka prowadzi do utraty poprawnego sprzężenia zwrotnego wzmacniacza operacyjnego lub do nieprawidłowego punktu pracy wejść (np. "pływające" wejście z dużym prądem polaryzacji). Sama przerwa kondensatora nie musi jednak automatycznie oznaczać nasycenia.
Przy "zwarciu" węzeł często jest wymuszany do stałego potencjału (np. blisko masy) i pojawiają się duże prądy. Przy "przerwie" układ traci pojemność, a węzeł może "pływać" lub zachowywać się tak, jakby kondensatora nie było. Pomagają pomiary omomierzem (po odłączeniu zasilania) i obserwacja przebiegów.
Najczęściej mylą tryb track z hold i analizują nie ten stan, który podaje treść pytania. Częsty jest też automatyczny skrót myślowy "awaria kondensatora = zero na wyjściu" bez rozróżnienia, czy chodzi o przerwę czy zwarcie oraz gdzie w układzie ten kondensator pracuje.
W praktyce liczą się m.in. czas apertury, błąd przełączania (ładunek wstrzykiwany przez klucz), "droop" (opadanie napięcia w hold przez upływności i prądy wejściowe), szumy oraz pasmo bufora. Dobór kondensatora i klucza analogowego ma duży wpływ na dokładność próbkowania.
Ćwicz czytanie prostych schematów blokowych i rozpoznawanie stanów pracy (np. klucz włączony/wyłączony). Ucz się typowych skutków usterek: przerwa vs zwarcie, oraz wpływu na tor sygnałowy. Pomaga też symulacja w SPICE i analiza, co dzieje się z napięciem na kondensatorze oraz na wyjściu bufora.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 35% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w typowym układzie próbkującym z pamięcią kondensator odpowiada za podtrzymanie próbki w trybie "hold".

Materiały:

  • Noty aplikacyjne producentów układów sample-and-hold i kluczy analogowych (opis trybu track/hold i typowych usterek)
  • Podręcznik z elektroniki analogowej: rozdziały o kondensatorach, kluczach analogowych i buforach na wzmacniaczu operacyjnym
  • Zadania praktyczne: analiza schematów sample-and-hold i symulacje SPICE awarii (przerwa/zwarcie kondensatora)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego