Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2014



PYTANIE NR 9.
Rysunek przedstawia symbol graficzny
Ilustracja przedstawia symbol graficzny filtru dolnoprzepustowego, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza składowe o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi wyższe. Symbol graficzny filtru w schemacie/bloku identyfikuje się po sposobie przedstawienia charakterystyki lub elementu filtrującego, odróżniając go od filtru górnoprzepustowego oraz generatorów m.cz. i w.cz.

Pełne wyjaśnienie:

W schematach elektronicznych (zwłaszcza blokowych) symbole graficzne służą do szybkiego rozpoznania funkcji danego fragmentu układu. Filtr dolnoprzepustowy to układ selektywny, którego zadaniem jest przepuszczanie składowych o niższych częstotliwościach (do częstotliwości granicznej) oraz tłumienie składowych wyższych. Dlatego, gdy na rysunku widoczny jest symbol odpowiadający tej funkcji, poprawną odpowiedzią jest "filtru dolnoprzepustowego".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne w takim pytaniu?

  • Filtr górnoprzepustowy ma działanie odwrotne: tłumi niskie częstotliwości, a przepuszcza wyższe. Uczeń często myli te dwa typy, jeśli skupia się na ogólnym wrażeniu "to filtr", zamiast na kierunku selekcji częstotliwości.
  • Generator m.cz. (małej częstotliwości) jest źródłem sygnału, a nie elementem selektywnym. Jego symbol/bok funkcjonalny odnosi się do wytwarzania przebiegu o zadanych parametrach, a nie do filtrowania widma.
  • Generator w.cz. (wielkiej częstotliwości) również jest źródłem sygnału, typowo stosowanym w torach radiowych i w.cz. Sam fakt, że układ pracuje na wyższych częstotliwościach, nie czyni go filtrem; funkcja generatora i filtru jest inna.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi nazwij funkcję elementu z rysunku jednym czasownikiem: "przepuszcza/tłumi" (filtr) albo "wytwarza" (generator). Dopiero potem dopasuj typ (dolno-/górnoprzepustowy, m.cz./w.cz.).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest filtr dolnoprzepustowy i do czego służy?
Filtr dolnoprzepustowy to układ, który przepuszcza częstotliwości poniżej częstotliwości granicznej i tłumi wyższe. Stosuje się go m.in. do wygładzania sygnałów, ograniczania szumów wysokoczęstotliwościowych oraz kształtowania pasma w torach audio i pomiarowych.
Jak odróżnić filtr dolnoprzepustowy od górnoprzepustowego na schemacie?
Najpierw ustal funkcję: czy układ ma usuwać składowe wysokie czy niskie. Dolnoprzepustowy tłumi "górę" pasma, górnoprzepustowy tłumi "dół". Na rysunkach blokowych pomocne jest skojarzenie z charakterystyką amplitudową: przepuszczane pasmo jest "po lewej" (niższe f).
Dlaczego generator m.cz. nie jest tym samym co filtr dolnoprzepustowy?
Generator jest źródłem sygnału (wytwarza przebieg o określonej częstotliwości i amplitudzie), a filtr jest elementem selektywnym (modyfikuje widmo sygnału wejściowego, tłumiąc część częstotliwości). To dwie różne funkcje, nawet jeśli oba występują w tym samym urządzeniu.
Co oznacza skrót m.cz. w elektronice?
m.cz. oznacza "małą częstotliwość" i zwykle odnosi się do torów audio lub sygnałów o relatywnie niskich częstotliwościach w porównaniu z w.cz. W zadaniach egzaminacyjnych generator m.cz. to blok wytwarzający taki sygnał, a nie element filtrujący.
Co oznacza skrót w.cz. w elektronice?
w.cz. oznacza "wielką częstotliwość", typowo spotykaną w torach radiowych, nadajnikach/odbiornikach i układach w.cz. Generator w.cz. jest źródłem sygnału wysokoczęstotliwościowego. Filtr w.cz. to nadal filtr, tylko pracujący w innym zakresie częstotliwości.
Jakie błędy najczęściej robi się przy rozpoznawaniu symboli filtrów?
Najczęstsze są: mylenie dolno- i górnoprzepustowego przez nieuwagę, wybór "filtr" bez określenia typu, oraz sugerowanie się skrótem m.cz./w.cz. zamiast funkcją z rysunku. Pomaga nawyk: najpierw określ, co jest tłumione, a dopiero potem nazwij filtr.
Czy filtr dolnoprzepustowy zawsze jest zbudowany z cewki i kondensatora?
Nie. Filtr dolnoprzepustowy może być pasywny (np. RC, RL, RLC) albo aktywny (z wzmacniaczem operacyjnym). Na schemacie blokowym symbol zwykle opisuje funkcję, a nie konkretną realizację elementami, dlatego trzeba rozpoznać działanie, nie topologię.
Kiedy w praktyce serwisowej spotyka się filtr dolnoprzepustowy?
W praktyce pojawia się m.in. w torach audio (ograniczanie wysokich składowych), w zasilaczach (wygładzanie tętnień i zakłóceń), w torach pomiarowych oraz w układach antyaliasingowych przed przetwornikami A/C. Umiejętność rozpoznania symbolu ułatwia diagnostykę.
Jak szybko odpowiedzieć na egzaminie na pytanie o symbol filtru?
Spójrz na rysunek i zadaj sobie dwa pytania: (1) czy to element selektywny (filtr) czy źródło sygnału (generator)? (2) jeśli filtr, to czy ma przepuszczać "niski" zakres, czy "wysoki"? Taki dwustopniowy schemat redukuje pomyłki.
Jakie pojęcia warto powtórzyć przed pytaniami o filtry na ELM.2?
Warto powtórzyć: pasmo przenoszenia, częstotliwość graniczną, tłumienie, charakterystyki amplitudowe filtrów (LP/HP/BP), podstawowe realizacje RC/RLC oraz rozróżnianie funkcji bloków: filtr, wzmacniacz, mieszacz, generator. To typowe obszary w zadaniach montażowo-instalacyjnych.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza składowe o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi wyższe."

Źródła:

  • Horowitz, P., Hill, W., "The Art of Electronics", 3rd edition, Cambridge University Press, 2015 (rozdziały o filtrach i podstawowych blokach funkcjonalnych)
  • Sedra, A. S., Smith, K. C., "Microelectronic Circuits", 7th edition, Oxford University Press, 2014 (sekcje o filtrach i charakterystykach częstotliwościowych)
  • Franco, S., "Design with Operational Amplifiers and Analog Integrated Circuits", 4th edition, McGraw-Hill Education, 2014 (części o filtrach aktywnych i pasywnych)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektroniki obejmujący symbole i schematy blokowe
  • Zestaw kart pracy/ćwiczeń z rozpoznawania symboli filtrów i generatorów
  • Tablice symboli graficznych stosowanych w schematach elektrycznych/elektronicznych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego