KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 8.
Schemat działania silnika dwusuwowego z zapłonem samoczynnym pokazano na ilustracji
Ilustracja przedstawia schematy działania silnika dwusuwowego z zapłonem samoczynnym, co jest związane z kwalifikacją
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik dwusuwowy z zapłonem samoczynnym (ZS) rozpoznaje się po wtryskiwaczu w głowicy (brak świecy zapłonowej) oraz po wymuszonym przepłukiwaniu cylindra świeżym powietrzem, zwykle za pomocą sprężarki/dmuchawy. Na ilustracji te cechy występują w schemacie B.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik dwusuwowy wykonuje pełny cykl pracy w dwóch suwach tłoka (czyli w jednym obrocie wału korbowego). W wersji z zapłonem samoczynnym (ZS, Diesel) zapłon nie jest inicjowany iskrą, lecz następuje dzięki wysokiej temperaturze powietrza po sprężeniu, do którego następnie podaje się paliwo.

Dlatego na schemacie dwusuwu ZS szukamy przede wszystkim dwóch cech:

  • Wtryskiwacza paliwa w głowicy (zamiast świecy zapłonowej). To element charakterystyczny dla ZS – paliwo jest dawkowne do cylindra pod ciśnieniem.
  • Wymuszonego przepłukiwania cylindra świeżym powietrzem. Dwusuw nie ma "czasu" na naturalną wymianę ładunku jak czterosuw, więc często stosuje się sprężarkę/dmuchawę, która wtłacza powietrze przez okna dolotowe w tulei cylindra.

W schemacie B widoczna jest sprężarka doprowadzająca powietrze do cylindra oraz wtryskiwacz w głowicy. Taki zestaw elementów odpowiada klasycznemu rozwiązaniu dwusuwowego silnika wysokoprężnego.

Dlaczego pozostałe schematy nie pasują?

  • A: obecność świecy zapłonowej sugeruje zapłon iskrowy (ZI), typowy dla dwusuwów benzynowych.
  • C: widać zawory i fazę ssania charakterystyczną dla czterosuwu, a nie dla dwusuwu.
  • D: pokazuje elementy układu wtryskowego (np. pompa wtryskowa), ale sam przekrój nie identyfikuje jednoznacznie dwusuwu; brak typowej dla schematu B prezentacji przepłukiwania i okien dolotowych jako cechy dwusuwu.

W praktyce warto pamiętać prostą regułę egzaminacyjną: dwusuw ZS = wtryskiwacz + wymuszone powietrze do przepłukiwania. To odróżnia go od dwusuwu ZI (świeca) i od czterosuwów (zawory i rozrząd).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapłon samoczynny (ZS) oznacza, że paliwo nie jest zapalane iskrą ze świecy, tylko zapala się samo po wtrysku do bardzo gorącego powietrza sprężonego w cylindrze. Na schemacie zwykle widać wtryskiwacz zamiast świecy zapłonowej.
Wtryskiwacz jest elementem układu zasilania paliwem i zwykle jest pokazany jako dysza w głowicy z doprowadzeniem paliwa. Świeca zapłonowa ma izolator i elektrodę oraz służy do wytworzenia iskry. Na schemacie ZS szukaj wtryskiwacza, a nie świecy.
W dwusuwie fazy wymiany ładunku zachodzą bardzo szybko, więc spaliny trzeba skutecznie usunąć i wprowadzić świeże powietrze. W ZS nie wykorzystuje się typowego "przepłukiwania przez skrzynię korbową" jak w wielu dwusuwach ZI, dlatego stosuje się wymuszone przepłukiwanie sprężarką/dmuchawą.
Dwusuw często ma okna dolotowe i wylotowe w ścianie cylindra, a nie klasyczne zawory sterowane rozrządem. Czterosuw ma wyraźnie pokazane fazy ssania/sprężania/pracy/wydechu oraz zawory (i mechanizm rozrządu). To najprostszy trop na rysunkach egzaminacyjnych.
Tak, silniki dwusuwowe z zapłonem samoczynnym są stosowane, zwłaszcza tam, gdzie liczy się duża moc i wysoka sprawność. Spotyka się je m.in. w dużych zastosowaniach przemysłowych (np. okrętowych, lokomotywach, agregatach). W rolnictwie są rzadsze, ale ich rozpoznawanie bywa sprawdzane na egzaminie.
Najczęściej myli się dwusuw ZS z dwusuwem ZI: uczniowie wybierają schemat z oknami w cylindrze, ale nie sprawdzają, czy jest świeca (ZI) czy wtryskiwacz (ZS). Druga pomyłka to ignorowanie sprężarki/dmuchawy, która w dwusuwie ZS jest kluczowa dla przepłukiwania.
Przepłukiwanie usuwa spaliny z cylindra i zastępuje je świeżym powietrzem (w ZS) lub mieszanką (w wielu ZI). Bez skutecznego przepłukania spada moc i rośnie zadymienie. W dwusuwowym Dieslu przepłukiwanie jest zwykle wymuszane przez sprężarkę/dmuchawę wtłaczającą powietrze.
W typowych zadaniach szkolnych zawory częściej kojarzą się z czterosuwem, a dwusuw jest przedstawiany przez okna w cylindrze. W praktyce istnieją różne konstrukcje, ale w tym typie ilustracji egzaminacyjnej: schemat z wyraźnymi zaworami i fazą ssania zwykle wskazuje czterosuw, nie klasyczny dwusuw.
Stosuj kolejność: (1) sprawdź, czy jest świeca czy wtryskiwacz; (2) sprawdź, czy wymiana ładunku odbywa się przez okna czy przez zawory; (3) poszukaj sprężarki/dmuchawy jako znaku wymuszonego przepłukiwania dwusuwu ZS. Ta metoda ogranicza zgadywanie.
Powtórz różnice ZI vs ZS (świeca vs wtryskiwacz), cykl dwusuwowy i czterosuwowy oraz elementy układu dolotowego i wtryskowego. Ćwicz rozpoznawanie na rysunkach: okna dolotowe, zawory, sprężarka/dmuchawa, pompa wtryskowa. To typowe "punkty zaczepienia" w zadaniach.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że na ilustracji te cechy występują w schemacie B.

Źródła:

  • Wikipedia (EN), "Two-stroke diesel engine" (opis cech: wtrysk, wymuszone przepłukiwanie), https://en.wikipedia.org/wiki/Two-stroke_diesel_engine - accessed 2026-02-18
  • Wikipedia (PL), "Silnik dwusuwowy" (ogólna charakterystyka cyklu dwusuwowego i wymiany ładunku), https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_dwusuwowy - accessed 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw budowy i eksploatacji silników spalinowych (dwusuw/czterosuw, ZI/ZS)
  • Materiały dydaktyczne o układach zasilania silników wysokoprężnych (wtryskiwacz, pompa wtryskowa)
  • Schematy porównawcze silników ZI i ZS oraz ćwiczenia z rozpoznawania elementów na rysunku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego