KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 16.
Sekwencja działań w krokach K4 i K5 ma być powtórzona kilkukrotnie. Graficznym opisem tej sytuacji jest fragment grafu przedstawiony na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne schematy blokowe oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny fragment grafu musi realizować pętlę obejmującą wyłącznie sekwencję K4→K5, czyli mieć rozgałęzienie po K5: jedna gałąź z warunkiem wyjścia prowadzi do K6, a druga z osobną tranzycją prowadzi z powrotem przed K4. Taki układ spełnia wymagania notacji SFC/Grafcet.

Pełne wyjaśnienie:

W języku SFC/Grafcet sterowanie sekwencyjne opisuje się za pomocą kroków (stany/akcje) oraz tranzycji (warunki przejścia). Jeśli w treści zadania wskazano, że działania w krokach K4 i K5 mają być powtarzane kilkukrotnie, to w grafie musi pojawić się pętla obejmująca dokładnie ten fragment: wykonanie K4, potem K5, a następnie decyzja: albo wracamy przed K4 (kolejna iteracja), albo wychodzimy z pętli do dalszej części (K6).

Odpowiedź "D." spełnia te warunki, ponieważ:

  • Najpierw występuje sekwencja K4→K5 (czyli powtarzany fragment jest zachowany jako ciąg kroków, a nie wybór jednego z nich).
  • Po K5 jest rozgałęzienie alternatywne z dwoma ścieżkami.
  • Gałąź prowadząca do K6 ma własną tranzycję (warunek wyjścia z pętli), co odpowiada logice "kończymy powtarzanie i idziemy dalej".
  • Gałąź powrotna ma osobną tranzycję i wraca do miejsca przed K4, co realizuje kolejne wykonanie K4 i K5.

Pozostałe warianty są niepoprawne z typowych powodów spotykanych w analizie SFC:

  • "A." ma powrót wpięty w niewłaściwym miejscu (nie tworzy poprawnej pętli po pełnym wykonaniu K4→K5 zgodnie z regułami przejść), przez co logika powtarzania nie odpowiada wymaganiu.
  • "B." tworzy powrót dopiero po wejściu w obszar związany z K6, więc pętla obejmuje większy fragment cyklu niż tylko K4–K5. To częsty błąd: pętla "jest", ale powtarza zły zakres.
  • "C." przedstawia rozgałęzienie równoległe/alternatywne między K4 i K5 (wykonuje się K4 albo K5), a nie sekwencję K4 i potem K5. Taki zapis nie odpowiada poleceniu powtarzania dwóch kroków wykonywanych kolejno.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj miejsce rozgałęzienia (czy jest po K5), zakres pętli (czy obejmuje tylko K4–K5) oraz czy są dwa warunki: powtórzenia i wyjścia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grafcet (SFC) to graficzny sposób opisu sterowania sekwencyjnego w PLC. Składa się z kroków (co system robi) i tranzycji (kiedy przechodzi dalej). Ułatwia projektowanie cykli maszyn, analizę kolejności działań i wykrywanie błędów w logice sekwencji.
Krok jest zwykle rysowany jako prostokąt z oznaczeniem (np. K4, K5). Tranzycja to krótka pozioma kreska na linii przepływu, opisana warunkiem lub symbolem (np. tr2). Przejście następuje, gdy aktywny krok jest spełniony i warunek tranzycji jest prawdziwy.
Pętla dla K4 i K5 musi mieć: wykonanie K4→K5, a następnie rozgałęzienie na dwie ścieżki. Jedna ścieżka prowadzi dalej (wyjście z pętli), druga wraca przed K4 (powtórzenie). Kluczowe jest, aby powrót był po K5 i miał własną tranzycję.
Bez warunku wyjścia pętla mogłaby trwać bez końca, a bez warunku powrotu nie wiadomo, kiedy powtórzyć fragment sekwencji. W SFC oba przejścia powinny być jednoznaczne: jedno steruje "idź dalej", drugie "wróć i powtórz". To zapobiega nieczytelnej logice i błędom w działaniu maszyny.
Nie. Sama linia powrotna to za mało. Trzeba sprawdzić, skąd i dokąd wraca (czy obejmuje właściwe kroki) oraz czy powrót przechodzi przez tranzycję (warunek). Błędnie wpięty powrót może spowodować powtarzanie niewłaściwego fragmentu cyklu.
Pętla oznacza powtarzanie tego samego fragmentu sekwencji (np. K4, potem K5, i znowu K4). Rozgałęzienie równoległe/alternatywne oznacza wybór ścieżki lub równoczesne gałęzie, czyli wykonanie jednego wariantu zamiast pełnej sekwencji. To częsta pułapka na zadaniach.
Bo wtedy pętla obejmuje nie tylko K4 i K5, ale także krok K6 lub przejście do niego. W praktyce oznacza to powtarzanie zbyt długiego fragmentu cyklu. Jeśli polecenie mówi o powtarzaniu "K4 i K5", punkt decyzji (wyjście/powrót) musi znajdować się po K5.
Najczęstsze to: mylenie pętli z rozgałęzieniem (K4 albo K5 zamiast K4 i K5), nieuwzględnienie konieczności tranzycji na powrocie, oraz złe miejsce wpięcia powrotu (np. przed ukończeniem K5). Pomaga sprawdzenie kolejności: czy zawsze jest K4→K5 przed decyzją.
Tak, bo tranzycja jest formalnym miejscem sprawdzenia warunku przejścia. Jeśli powrót nie ma tranzycji, pętla jest niejednoznaczna: nie wiadomo, kiedy następuje ponowne wejście do K4. W zadaniach egzaminacyjnych brak tranzycji na powrocie często oznacza odpowiedź błędną.
Ćwicz rozpoznawanie elementów: kroki, tranzycje, rozgałęzienia i pętle. Rysuj własne proste cykle (start–praca–stop) i dodawaj warunek powtórzenia oraz wyjścia. Na egzaminie sprawdzaj: (1) zakres pętli, (2) miejsce rozgałęzienia, (3) czy są osobne tranzycje dla obu ścieżek.
info

Statystycznie 36% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że taki układ spełnia wymagania notacji SFC/Grafcet.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (rozdziały dot. SFC/Sequential Function Charts)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z programowania PLC obejmujące SFC/Grafcet i przykłady pętli
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w pracowni (opis edytora SFC oraz reguł składni)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z analizy grafów sekwencyjnych (kroki, tranzycje, pętle, rozgałęzienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego