KWALIFIKACJA MEC9 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 4.
Siła F, która rozciągając pręt o przekroju 1 cm2 powoduje powstawanie w nim naprężeń rozciągających Ϭr = 100 MPa, posiada wartość
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z zależności σ = F/A.
Pole przekroju: 1 cm2 = 1·10-4 m2.
Naprężenie: 100 MPa = 100·106 Pa.
Siła: F = σ·A = (100·106)·(1·10-4) = 1·104 N = 10 kN.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu wykorzystuje się definicję naprężenia normalnego (rozciągającego) w pręcie o stałym przekroju:

σ = F/A, gdzie:
σ – naprężenie [Pa],
F – siła rozciągająca [N],
A – pole przekroju poprzecznego [m2].

Najważniejszym krokiem jest poprawne przeliczenie jednostek do układu SI:

  • 1 cm2 to nie 1 m2. Ponieważ 1 cm = 0,01 m, to:
    A = (0,01 m)2 = 0,0001 m2 = 1·10-4 m2.
  • 100 MPa zamieniamy na paskale: 1 MPa = 106 Pa, więc:
    σ = 100·106 Pa = 1·108 Pa.

Teraz obliczamy siłę z przekształconego wzoru:

F = σ·A

Podstawienie:

F = (1·108 Pa) · (1·10-4 m2) = 1·104 N

A ponieważ 1 kN = 1000 N, otrzymujemy:

F = 10 000 N = 10 kN

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
Wartość 100 N dawałaby bardzo małe naprężenie (rzędu 1 MPa), więc jest zaniżona o dwa rzędy wielkości. Odpowiedzi w MN (10 MN i 100 MN) są zawyżone: odpowiadałyby naprężeniom setek tysięcy MPa przy tak małym przekroju, czyli wartościom nierealnym dla typowych materiałów konstrukcyjnych w tak prostym zadaniu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pojawia się MPa i cm2, najczęstszy błąd to pole przekroju. Zapisz od razu: 1 cm2 = 10-4 m2, a potem dopiero licz.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Naprężenie rozciągające to miara "obciążenia" materiału na jednostkę pola przekroju, gdy działa siła rozciągająca. Opisuje je zależność σ = F/A. Jednostką w SI jest Pa, a w praktyce często używa się MPa.
Gdy znasz naprężenie σ i pole przekroju A, liczysz F = σ·A. Najpierw zamień jednostki do SI: MPa → Pa, cm2 → m2. Dopiero potem wykonaj mnożenie i ewentualnie przelicz N na kN.
We wzorze σ = F/A jednostką naprężenia jest Pa = N/m2. Żeby wynik siły wyszedł w niutonach, pole przekroju musi być w m2. Jeśli zostawisz cm2, łatwo popełnisz błąd rzędu wielkości (zwykle 10 000 razy).
Zapamiętaj regułę: 1 cm = 10-2 m, więc 1 cm2 = (10-2)2 m2 = 10-4 m2. To najprostsza i najbezpieczniejsza metoda, bo unikasz "zgadywania" przesunięcia przecinka.
MPa (megapaskal) to 106 Pa. Ponieważ 1 Pa = 1 N/m2, to MPa jest wygodną jednostką dla naprężeń w elementach maszyn. Często spotkasz też równoważność: 1 MPa = 1 N/mm2, co ułatwia rachunki przy mm.
To zależy od gatunku stali i warunków pracy, ale w zadaniach szkolnych 100 MPa jest typową wartością do ćwiczeń rachunkowych. Ważne jest rozróżnienie: w obliczeniach sprawdzasz, czy naprężenia nie przekraczają wartości dopuszczalnych (z uwzględnieniem współczynników bezpieczeństwa).
Najczęściej: (1) błędna zamiana cm2 na m2, (2) pomylenie MPa z Pa, (3) brak kontroli jednostek w trakcie liczenia, (4) zły rząd wielkości przy potęgach dziesięciu. Pomaga zapisanie konwersji przed podstawieniem.
W praktyce robi się to np. przy doborze obciążenia w próbie rozciągania, wyznaczaniu sił w cięgnach/ściągach, ocenie napinaczy oraz wstępnym wymiarowaniu elementów prętowych. Znając dopuszczalne naprężenie materiału, możesz oszacować bezpieczną siłę dla danego przekroju.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 100 MPa = 108 N/m2, a 1 cm2 = 10-4 m2. Mnożenie daje 104 N, czyli 10 kN. Jeśli wychodzi MN, prawie na pewno pole lub MPa zostało źle przeliczone.
Przećwicz serię krótkich zadań z σ = F/A na różnych jednostkach (mm2, cm2, m2) i zapisuj konwersje. Stwórz mini-ściągę: MPa↔Pa, cm2↔m2, N↔kN. Na egzaminie zawsze wykonuj kontrolę jednostek na końcu.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że korzystamy z zależności σ = F/A.Pole przekroju: 1 cm2 = 1·10-4 m2.Naprężenie: 100 MPa = 100·106 Pa.Siła: F = σ·A = (100·106)·(1·10-4) = 1·104 N = 10 kN.

Źródła:

  • Engineering ToolBox, "Stress" (σ = F/A, jednostki), https://www.engineeringtoolbox.com/stress-d_950.html - accessed 2026-02-28
  • Wikipedia, "Stress (mechanics)" (definicja σ = F/A, jednostki), https://en.wikipedia.org/wiki/Stress_(mechanics) - accessed 2026-02-28
  • Gere, J.M., Goodno, B.J., "Mechanics of Materials", rozdział o naprężeniach normalnych (axial loading), wydanie podręcznikowe (źródło książkowe, definicje podstawowe)

Materiały:

  • Podstawy wytrzymałości materiałów: naprężenia normalne i zależność σ=F/A
  • Tablice i przeliczniki jednostek (SI oraz jednostki pochodne: MPa, N/mm²)
  • Zadania rachunkowe z wytrzymałości materiałów: rozciąganie prętów o stałym przekroju

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego