KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 4.
Jaką maksymalną siłą F, można obciążyć połączenie, jeżeli średnica trzonu nita wynosi 8 mm, a wytrzymałość materiału nita na ścinanie kt = 80 MPa?
Ilustracja przedstawia schemat techniczny połączenia nitowego, które jest istotne w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wytrzymałość na ścinanie spełnia zależność F = kt·A. Dla trzonu o średnicy 8 mm pole przekroju A = π·d²/4 = π·64/4 ≈ 50,27 mm². Ponieważ 80 MPa = 80 N/mm², to F ≈ 80·50,27 ≈ 4021 N, czyli w przybliżeniu 4 000 N.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy nośności połączenia nitowego ograniczonej ścinaniem trzonu nita. W prostym ujęciu (jedna płaszczyzna ścinania) warunek wytrzymałościowy zapisuje się jako:

F = kt · A

gdzie kt to dopuszczalne (lub obliczeniowe) naprężenie ścinające materiału nita, a A to pole przekroju poprzecznego trzonu nita pracującego na ścinanie.

Krok 1: pole przekroju trzonu
Trzon nita ma przekrój kołowy o średnicy d = 8 mm, więc:

A = π · d² / 4 = π · (8 mm)² / 4 = π · 64 / 4 = 16π ≈ 50,27 mm².

Krok 2: jednostki
Warto pamiętać o wygodnej równości jednostek: 1 MPa = 1 N/mm². Zatem kt = 80 MPa = 80 N/mm².

Krok 3: obliczenie siły
F = 80 N/mm² · 50,27 mm² ≈ 4021 N.

Po zaokrągleniu do odpowiedzi testowych otrzymujemy 4 000 N.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Wartość 1 000 N odpowiadałaby znacznie mniejszemu przekrojowi lub dużo niższemu naprężeniu dopuszczalnemu; często wynika z błędu w polu (np. pominięcia π lub pomylenia d z r).
  • Wartość 6 400 N może pojawić się, gdy ktoś błędnie przyjmie A = d² (czyli 64 mm²) i pominie czynnik π/4. Wtedy 80·64 = 5120 N, więc i tak nie pasuje dokładnie, ale jest "w tym kierunku" myślenia.
  • Wartość 8 000 N bywa skutkiem intuicyjnego, niepopartego wzorem szacowania albo błędnej konwersji jednostek (np. potraktowania 80 MPa jako 80·10² N/cm² bez konsekwentnego przeliczenia pól).

Wskazówka egzaminacyjna: przy ścinaniu nitów i sworzni najczęściej najszybciej sprawdza się układ jednostek mm oraz MPa, bo wtedy wynik automatycznie wychodzi w niutonach (N) bez dodatkowych przeliczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność F = kt · A, gdzie A to pole przekroju trzonu nita. Dla przekroju kołowego A = πd²/4. Jeśli d podasz w mm, a kt w MPa, to pamiętaj: 1 MPa = 1 N/mm², więc wynik F wyjdzie w niutonach.
Trzon nita ma przekrój kołowy, a pole koła wynosi A = πr². Ponieważ r = d/2, po podstawieniu dostajemy A = π(d/2)² = πd²/4. To pole jest "ścięte" w płaszczyźnie połączenia, więc bezpośrednio wpływa na nośność na ścinanie.
Wartość 80 MPa oznacza naprężenie ścinające, które materiał nita może przenieść (zwykle dopuszczalne/obliczeniowe). W obliczeniach z mm jest wygodnie, bo 80 MPa = 80 N/mm². Dzięki temu mnożysz tę wartość przez pole w mm² i otrzymujesz siłę w N.
Najczęściej pojawia się błąd pola przekroju (pominięcie π lub dzielenia przez 4), pomylenie średnicy z promieniem oraz zła konwersja jednostek (mieszanie mm z m). Częsty jest też odruchowy wybór "ładnej" liczby bez sprawdzenia rachunku.
Tak, to bardzo użyteczna równość w zadaniach wytrzymałościowych. Ponieważ 1 Pa = 1 N/m², a 1 MPa = 10⁶ Pa, po przeliczeniu jednostek powierzchni dostaje się dokładnie 1 MPa = 1 N/mm². Dzięki temu łatwiej liczyć siły dla przekrojów w mm.
Podwójne ścinanie występuje, gdy nit jest ścinany w dwóch płaszczyznach (np. w połączeniach z nakładkami po obu stronach). Wtedy efektywne pole ścinania jest większe (zwykle 2·A), a nośność na ścinanie rośnie. W tym typie zadań trzeba mieć wyraźnie podane, ile jest płaszczyzn ścinania.
Jeśli w treści pojawia się wytrzymałość na ścinanie albo mowa o "ścięciu" nita, to stosujesz τ i wzór F = τ·A. Rozciąganie dotyczy sytuacji, gdy element jest "ciągnięty" wzdłuż osi i używa się naprężenia normalnego σ. Warto zwracać uwagę na nazwę wytrzymałości w zadaniu.
Możesz zapamiętać, że dla d = 8 mm pole A ≈ 50 mm² (bo 16π ≈ 50). Następnie mnożysz 80·50 ≈ 4000 N. To szybki test sensowności wyniku. Jeśli wychodzi 400 N albo 40 000 N, to prawie na pewno jest błąd jednostek lub pola.
Dla 8 mm otrzymujesz pole przekroju około 50 mm². Przy naprężeniu dopuszczalnym 80 N/mm² nośność wynosi około 80·50 ≈ 4000 N. To typowa skala: wzrost średnicy o niewielką wartość mocno zwiększa nośność, bo pole zależy od d².
Opanuj kilka kluczowych wzorów (pole koła, F = σ·A i F = τ·A) oraz skróty jednostkowe (MPa ↔ N/mm²). Ćwicz zadania na czas i zawsze rób mini-kontrolę: czy rząd wielkości wyniku ma sens. To ogranicza błędy z pośpiechu.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Wytrzymałość na ścinanie spełnia zależność F = kt·A."

Źródła:

  • Ferdynand Beer, E. Russell Johnston, John T. DeWolf, David F. Mazurek, "Mechanika materiałów" (Mechanics of Materials) – rozdziały: naprężenia, ścinanie, zależność τ = F/A, wydania akademickie (źródło podręcznikowe)
  • Stephen P. Timoshenko, James M. Gere, "Wytrzymałość materiałów" – część dotycząca naprężeń i odkształceń oraz ścinania (źródło podręcznikowe)

Materiały:

  • Podręczniki z wytrzymałości materiałów (rozdziały: naprężenia, ścinanie, proste przypadki obciążenia)
  • Tablice inżynierskie i zestawienia wzorów (pola przekrojów, przeliczenia jednostek)
  • Zadania rachunkowe z działu: połączenia nitowe i śrubowe (nośność na ścinanie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego