KWALIFIKACJA ROL2 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 10.
Silnik spalinowy o stopniu sprężania w przedziale 14÷22, na którego cykl pracy składają się dwa obroty wału korbowego, to silnik
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cykl pracy wymagający dwóch obrotów wału korbowego oznacza silnik czterosuwowy. Zakres stopnia sprężania 14–22 jest typowy dla jednostek z zapłonem samoczynnym, gdzie wysoka kompresja podnosi temperaturę powietrza do samozapłonu paliwa.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu są dwie kluczowe informacje: (1) liczba obrotów wału korbowego na cykl oraz (2) stopień sprężania (podany jako 14–22). Poprawna identyfikacja wymaga połączenia obu wskazówek.

Dwa obroty wału korbowego na cykl pracy oznaczają pełny cykl czterosuwowy: ssanie, sprężanie, praca (rozprężanie) i wydech. W silniku czterosuwowym tłok wykonuje cztery suwy, a wał korbowy w tym czasie obraca się właśnie o 720° (czyli o dwa pełne obroty). Dlatego odpowiedzi dwusuwowe nie pasują do warunku "dwa obroty wału korbowego".

Druga cecha to stopień sprężania 14–22. Wysoki stopień sprężania jest charakterystyczny dla silników z zapłonem samoczynnym, ponieważ w takich jednostkach powietrze w cylindrze musi zostać sprężone na tyle, aby jego temperatura po sprężeniu umożliwiła zapłon wtryśniętego paliwa bez świecy zapłonowej. To odróżnia je od silników z zapłonem iskrowym, w których mieszanka zapala się od iskry, a zbyt wysokie sprężanie sprzyjałoby spalaniu stukowemu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "czterosuwowy z zapłonem iskrowym" – zgadza się z warunkiem dwóch obrotów wału na cykl, ale nie pasuje do podanego wysokiego stopnia sprężania typowego dla ZS.
  • "dwusuwowy z zapłonem samoczynnym" – ma zapłon samoczynny, ale cykl roboczy w dwusuwie zachodzi w jednym obrocie wału, więc przeczy informacji o dwóch obrotach.
  • "dwusuwowy z zapłonem iskrowym" – nie spełnia ani warunku dwóch obrotów na cykl, ani nie jest kojarzony z tak wysokim stopniem sprężania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "dwa obroty wału", w pierwszym kroku od razu rozpoznaj "czterosuw". Dopiero potem dopasuj rodzaj zapłonu, korzystając z informacji o stopniu sprężania i zasad działania ZI/ZS.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza to, że silnik pracuje w cyklu czterosuwowym. Pełny cykl obejmuje ssanie, sprężanie, pracę i wydech, a wał korbowy wykonuje łącznie 720° obrotu (dwa pełne obroty). Ta cecha pozwala odróżnić czterosuw od dwusuwa.
W zapłonie samoczynnym paliwo zapala się bez świecy zapłonowej. Żeby do tego doszło, powietrze w cylindrze musi zostać mocno sprężone, co podnosi jego temperaturę. Wyższy stopień sprężania pomaga osiągnąć warunki do samozapłonu po wtrysku paliwa.
Zapłon iskrowy wymaga świecy, która inicjuje spalanie mieszanki (typowo silniki benzynowe). Zapłon samoczynny wykorzystuje sprężone, rozgrzane powietrze i wtrysk paliwa (typowo olej napędowy). Różnią się też układy zasilania i wymagania rozruchu.
Nie zawsze. Stopień sprężania jest ważną wskazówką, ale zakresy mogą zależeć od konstrukcji. Na egzaminie najlepiej łączyć kilka cech naraz, np. liczbę obrotów wału na cykl (2 obroty = czterosuw) oraz rodzaj zapłonu (iskrowy vs samoczynny).
Najczęściej w ciągnikach rolniczych i wielu maszynach roboczych, gdzie liczy się wysoki moment obrotowy, trwałość i ekonomia pracy pod obciążeniem. To typowa konfiguracja jednostek napędowych wykorzystywanych do cięższych prac polowych i transportu.
Najprostsza wskazówka to informacja o cyklu: w dwusuwie cykl pracy przypada na jeden obrót wału korbowego (360°). Jeśli w treści zadania pojawia się "jeden obrót wału" lub opis typowy dla 2 suwów, wtedy rozważ odpowiedzi dwusuwowe.
W silniku z zapłonem iskrowym zbyt wysokie sprężanie zwiększa ryzyko niekontrolowanego zapłonu mieszanki (spalania stukowego), co pogarsza pracę i może prowadzić do uszkodzeń. Dlatego w typowych konstrukcjach ZI stopień sprężania jest niższy niż w ZS.
Najczęściej będzie to układ wtryskowy paliwa wysokoprężnego (pompa, wtryskiwacze), brak świec zapłonowych oraz często świece żarowe wspomagające rozruch na zimno. Takie cechy w praktyce serwisowej sugerują jednostkę z zapłonem samoczynnym.
Mylenie "cyklu" z pojedynczym suwem. Cykl to komplet zdarzeń roboczych w cylindrze. W czterosuwie są cztery suwy i dwa obroty wału, a w dwusuwie dwa suwy i jeden obrót wału. Na egzaminie warto najpierw odczytać liczbę obrotów, potem dopiero typ zapłonu.
Ucz się cech rozpoznawczych: 2-suw vs 4-suw (liczba obrotów wału na cykl), ZI vs ZS (sposób zapłonu i zasilania), typowe elementy osprzętu (świece zapłonowe/żarowe, wtrysk). Trenuj na krótkich pytaniach z parametrami i definicjami.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Cykl pracy wymagający dwóch obrotów wału korbowego oznacza silnik czterosuwowy."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica, hasło: "compression ratio" (opis różnic typowych wartości dla silników benzynowych i wysokoprężnych), https://www.britannica.com/technology/compression-ratio (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), artykuł: "Four-stroke engine" (cykl 720° = dwa obroty wału), https://en.wikipedia.org/wiki/Four-stroke_engine (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL), artykuł: "Silnik o zapłonie samoczynnym" (opis zasady: samozapłon dzięki sprężaniu; informacje ogólne o wyższych stopniach sprężania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_o_zap%C5%82onie_samoczynnym (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i materiały szkolne z działu "silniki spalinowe w pojazdach i maszynach rolniczych"
  • Instrukcje obsługi ciągników/maszyn rolniczych (opis typu silnika i podstawowych parametrów)
  • Kursy lub notatki z podstaw termodynamiki i procesów zachodzących w cylindrze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego