KWALIFIKACJA CHM2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Solanka do zasilania elektrolizera przeponowego powinna mieć stężenie 24%. Jednorazowo do elektrolizera wprowadza się 2 m3 solanki o gęstości 1180 kg/m3. Do jednorazowego załadowania elektrolizera należy przygotować
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się masę 2 m3 solanki: m = ρ·V = 1180·2 = 2360 kg. Stężenie 24% (m/m) oznacza, że masa NaCl to 0,24·2360 = 566,4 kg ≈ 566 kg. Pozostała masa to woda: 2360 − 566,4 = 1793,6 kg ≈ 1794 kg.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano objętość solanki oraz jej gęstość, a także wymagane stężenie 24%. W praktyce technologicznej zapis "24%" dla solanki należy rozumieć jako stężenie masowe (m/m), czyli udział masy substancji rozpuszczonej w masie całego roztworu.

Krok 1: wyznaczenie masy całej solanki.
Objętość: 2 m3.
Gęstość: 1180 kg/m3.
Korzystamy ze wzoru m = ρ·V:
m = 1180 kg/m3 · 2 m3 = 2360 kg.
To jest masa całego roztworu (NaCl + H2O).

Krok 2: obliczenie masy NaCl ze stężenia 24%.
24% = 0,24 masy roztworu, więc:
m(NaCl) = 0,24 · 2360 kg = 566,4 kg.
W odpowiedziach stosuje się zaokrąglenie do pełnych kilogramów: 566 kg.

Krok 3: obliczenie masy wody.
Woda stanowi resztę masy roztworu:
m(H2O) = 2360 kg − 566,4 kg = 1793,6 kg ≈ 1794 kg.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • Odpowiedzi z 480 kg NaCl wynikają zwykle z błędnego przyjęcia innej masy całkowitej roztworu (np. pomylenia danych wejściowych) albo z mylenia 24% z inną wartością procentową.
  • Warianty z inną ilością wody (np. 1434 lub 1880 w podanej jednostce) to typowy skutek błędu proporcji: liczenia procentu od niewłaściwej podstawy (od masy wody zamiast od masy roztworu) lub utraty spójności jednostek.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu jest jednocześnie objętość i gęstość, prawie zawsze pierwszym krokiem jest przeliczenie na masę całkowitą, a dopiero potem rozdzielenie jej na składniki według stężenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej oznacza stężenie masowe (m/m): 24% masy całego roztworu stanowi NaCl. Czyli dla masy roztworu 1000 kg, masa NaCl wynosi 240 kg, a reszta (760 kg) to woda i ewentualne śladowe składniki.
Użyj zależności m = ρ·V. Jeśli ρ = 1180 kg/m3, a V = 2 m3, to masa wynosi 1180·2 = 2360 kg. To masa całego roztworu, dopiero potem dzielisz ją na NaCl i H2O.
Bo stężenie procentowe (m/m) odnosi się do masy całego roztworu, a nie tylko do wody. Najpierw musisz znać całkowitą masę solanki, a dopiero potem wyznaczasz masę soli jako 24% tej masy i wodę jako pozostałą część.
To proste mnożenie ułamka masowego: 24% = 0,24. Masa NaCl = 0,24 · 2360 kg = 566,4 kg. Na egzaminie zwykle zaokrągla się do pełnych kilogramów, więc zapisuje się ok. 566 kg NaCl.
Woda to "reszta" roztworu: m(H2O) = m(roztworu) − m(NaCl). Jeśli m(roztworu)=2360 kg i m(NaCl)=566,4 kg, to m(H2O)=1793,6 kg, czyli w przybliżeniu 1794 kg.
Rzadko w technologii solanek. W obliczeniach procesowych przy surowcach takich jak NaCl standardowo stosuje się stężenie masowe. Jeśli byłoby inaczej (v/v), zadanie zwykle to doprecyzowuje, bo dla ciał stałych w cieczy v/v bywa nieintuicyjne.
Najczęstsze to: pomylenie m3 z kg (brak przeliczenia przez gęstość), liczenie 24% od masy wody zamiast od masy roztworu oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Pomaga zapisanie schematu: najpierw m roztworu, potem m NaCl, na końcu m H2O.
Dodanie NaCl zwiększa masę przypadającą na tę samą objętość, więc rośnie gęstość. Woda ma w przybliżeniu 1000 kg/m3, a solanka o istotnym stężeniu ma gęstość wyższą (np. 1180 kg/m3 w zadaniu).
Kontrolę prowadzi się na etapie przygotowania roztworu (zbiornik mieszania) oraz przed podaniem do elektrolizera. Sprawdza się m.in. gęstość lub przewodność i koryguje dosyp NaCl albo dolew wody, aby utrzymać parametry zasilania procesu.
Stosuj stały algorytm: 1) policz masę roztworu z m = ρ·V, 2) oblicz masę składnika z procentu, 3) wyznacz drugi składnik jako różnicę, 4) sprawdź sens jednostek. To minimalizuje pomyłki rachunkowe.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" – definicja i interpretacja stężenia procentowego masowego, https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Gęstość" – zależność między masą, objętością i gęstością (m = ρ·V), https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%99sto%C5%9B%C4%87 - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Roztwór" – podstawowe pojęcia dotyczące roztworów i składu roztworu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Roztw%C3%B3r - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania do chemii ogólnej: stężenia roztworów (m/m, m/v, v/v)
  • Materiały dydaktyczne z obliczeń technologicznych i bilansów masowych w przemyśle chemicznym
  • Instrukcje stanowiskowe zakładowe dotyczące przygotowania solanki i kontroli gęstości/stężenia (jeśli dostępne w pracowni)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego