KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 12.
Solarna stacja napełniająca pracuje z wydajnością 3 dm³/s. W ciągu dwóch godzin może napełnić instalację o maksymalnej objętości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność 3 dm³/s to 0,003 m³/s (bo 1 m³ = 1000 dm³). Dwie godziny to 7200 s. Objętość napełnienia: V = Q·t = 0,003 m³/s · 7200 s = 21,6 m³.
Dlatego poprawna jest wartość 21,60 m³.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność podana w zadaniu to natężenie przepływu objętościowego (ile objętości medium przepływa w jednostce czasu). Aby policzyć maksymalną objętość napełnienia w danym czasie, stosuje się zależność:

V = Q · t

gdzie V to objętość, Q to wydajność (przepływ), a t to czas pracy.

Krok 1: konwersja dm³/s na m³/s
1 dm³ = 1 litr, a 1 m³ = 1000 dm³. Zatem:
3 dm³/s = 3/1000 m³/s = 0,003 m³/s.

Krok 2: konwersja 2 godzin na sekundy
1 h = 3600 s, więc:
2 h = 2 · 3600 s = 7200 s.

Krok 3: obliczenie objętości
V = 0,003 m³/s · 7200 s = 21,6 m³.

Odpowiedź "21,60 m³" jest więc zgodna z obliczeniem. Pozostałe propozycje wynikają zwykle z typowych pomyłek:

  • "10,80 m³" może wynikać z przyjęcia 1 godziny zamiast 2 lub z błędu w czasie.
  • "32,40 m³" sugeruje zawyżenie czasu albo błędną konwersję jednostek (np. potraktowanie 3 dm³/s jako większej wartości w m³/s).
  • "6,00 m³" bywa skutkiem użycia 2000 s zamiast 7200 s albo pominięcia przeliczenia dm³ na m³.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi sprawdź, czy jednostki "skraca" się poprawnie: (m³/s)·(s) = m³. Jeśli zostaje dm³, znaczy, że nie wykonano konwersji do m³.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności: 1 m³ = 1000 dm³. Czyli 1 dm³ = 0,001 m³. W praktyce dzielisz wartość w dm³/s przez 1000: 3 dm³/s = 0,003 m³/s. To kluczowy krok, żeby wynik końcowy był w m³.
Bo Q opisuje, ile objętości przepływa w 1 sekundzie (np. m³/s), a t to liczba sekund pracy. Mnożenie daje łączną objętość: (m³/s)·s = m³. To podstawowa zależność dla napełniania instalacji i pracy pomp.
Oznacza, że urządzenie w każdej sekundzie tłoczy 3 dm³ medium (czyli 3 litry) do instalacji. Przy stałej wydajności całkowita objętość rośnie liniowo z czasem, więc można ją łatwo policzyć przez przemnożenie wydajności przez czas pracy.
Stosuj stałe przeliczenie: 1 h = 3600 s. Zatem 2 h = 2 · 3600 s = 7200 s. Warto to zapamiętać, bo większość zadań z przepływu podaje Q w "na sekundę", więc czas też musi być w sekundach.
Tak: 1 dm³ = 1 litr. To ważne, bo w instalacjach (np. solarnych) pojemności często podaje się w litrach/dm³, a w obliczeniach technicznych bywa wymagany wynik w m³. Błędne utożsamienie dm³ z m³ daje wynik zawyżony 1000 razy.
Najczęściej: (1) brak podzielenia przez 1000 przy przejściu z dm³ na m³, (2) pozostawienie czasu w godzinach zamiast w sekundach, (3) pomylenie litrów z metrami sześciennymi. Pomaga kontrola jednostek po każdym kroku.
Zrób szybki test oszacowania: 3 dm³/s to 3 litry/s, czyli w minutę 180 litrów, a w godzinę 10 800 litrów (= 10,8 m³). W 2 godziny będzie 21,6 m³. Jeśli wyjdzie np. setki m³ lub ułamki m³, to zwykle znak błędu w czasie lub jednostkach.
Dm³ (litry) stosuje się, gdy objętości są "instalacyjne" i stosunkowo małe: naczynia, zasobniki, odcinki rur, pojemność układu glikolu. M³ częściej pojawia się przy większych ilościach medium lub w obliczeniach zestawczych. Na egzaminie trzeba umieć przechodzić między tymi jednostkami.
Jeśli zadanie podaje tylko wydajność i czas, a nie wspomina o stratach, przyjmuje się model idealny: stała wydajność i brak strat. Elementy praktyczne (odpowietrzanie, przecieki, spadek wydajności) uwzględnia się dopiero, gdy są jawnie podane w treści.
Stosuj schemat: (1) zamień jednostki do spójnych (najczęściej m³/s i s), (2) policz czas w sekundach, (3) użyj V = Q·t, (4) sprawdź rząd wielkości. To ogranicza ryzyko pomyłek i przyspiesza wybór poprawnej odpowiedzi.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wydajność 3 dm³/s to 0,003 m³/s (bo 1 m³ = 1000 dm³)."

Źródła:

  • Bureau International des Poids et Mesures (BIPM), The International System of Units (SI) – SI Brochure, 9th edition (2019), sekcje dot. jednostek pochodnych i przedrostków – https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure (dostęp: 2026-03-04)
  • NIST (National Institute of Standards and Technology), Units: SI units and prefixes (informacje o przedrostkach, w tym decy- oraz zależnościach jednostek) – https://www.nist.gov/pml/owm/metric-si/si-prefixes (dostęp: 2026-03-04)
  • Encyclopaedia Britannica, "litre" (relacja litra/dm³ oraz przeliczenie na m³) – https://www.britannica.com/science/liter (dostęp: 2026-03-04)

Materiały:

  • Tablice przeliczeń jednostek SI (objętość, czas)
  • Podstawy hydrauliki: definicja natężenia przepływu objętościowego
  • Zestawy zadań z przeliczeń jednostek w energetyce/instalacjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego