W umowie o dzieło z przeniesieniem praw autorskich często stosuje się podwyższone koszty uzyskania przychodu (KUP) w wysokości 50% przychodu. W zadaniu przychód (kwota brutto z umowy) wynosi 9 000,00 zł.
Krok 1: obliczenie KUP
KUP = 50% × 9 000,00 zł = 4 500,00 zł.
Krok 2: obliczenie podstawy opodatkowania
Podstawa (dochód do opodatkowania) = przychód − KUP = 9 000,00 zł − 4 500,00 zł = 4 500,00 zł.
Krok 3: obliczenie zaliczki na podatek
Zaliczka na PIT jest liczona od podstawy, a nie od całej kwoty brutto. W przedstawionym wariancie rachunkowym zastosowano stawkę 17%: 17% × 4 500,00 zł = 765,00 zł.
Krok 4: kwota do wypłaty
Kwota do wypłaty = brutto − zaliczka PIT = 9 000,00 zł − 765,00 zł = 8 235,00 zł.
Dlaczego pozostałe wyniki są nieprawidłowe?
- Warianty zbyt niskie (np. okolice 7 4xx–7 7xx zł) zwykle wynikają z błędu polegającego na policzeniu podatku od całych 9 000 zł (zamiast od 4 500 zł po KUP) albo z nieuprawnionego potrącenia dodatkowych obciążeń, których zadanie nie przewiduje.
- Inny typ pomyłki to zastosowanie niewłaściwej kolejności działań: najpierw odjęcie podatku od brutto, a dopiero potem próba uwzględnienia KUP (co jest nielogiczne, bo KUP służą do wyznaczenia podstawy podatku).
- Częstą pułapką jest traktowanie "50% kosztów" jako 50% podatku lub 50% kwoty do wypłaty, zamiast jako 50% przychodu pomniejszającego podstawę opodatkowania.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj pośrednie wyniki (KUP, podstawa, podatek) i sprawdzaj sens: przy 50% KUP podstawa powinna wyjść równa połowie przychodu.