KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2008

PYTANIE NR 25.
Sporządzono surówkę ze świeżej papryki i kapusty kwaszonej. Zawartość witaminy C w tej surówce wynosi 51 mg. Ile natki pietruszki należy dodać, aby surówka zawierała 60 mg witaminy C ? Skorzystaj z zamieszczonych danych.
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości witaminy C w natce pietruszki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicz brakującą ilość witaminy C: 60 mg − 51 mg = 9 mg.
Następnie użyj proporcji z danych: 100 g natki zawiera 180 mg witaminy C, więc 9 mg odpowiada x gramom: x = (9 × 100) / 180 = 5 g. Wynik podajemy w gramach produktu, nie w mg witaminy.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na uzupełnieniu zawartości witaminy C w surówce przez dodanie natki pietruszki. Dane do obliczeń są podane w typowym formacie żywieniowym: mg witaminy C na 100 g produktu.

Krok 1: ustal, ile witaminy C brakuje
W surówce jest 51 mg, a ma być 60 mg, więc trzeba "dodać" 60 − 51 = 9 mg witaminy C.

Krok 2: przelicz dane z tabeli na potrzebną masę produktu
Skoro 100 g natki pietruszki zawiera 180 mg witaminy C, to można zapisać proporcję:
180 mg ↔ 100 g
9 mg ↔ x g
Stąd: x = (9 × 100) / 180 = 5 g.

Krok 3: kontrola sensowności i jednostek
Natka pietruszki ma bardzo wysoką zawartość witaminy C, więc kilka gramów może realnie uzupełnić kilka mg — wynik 5 g jest logiczny. Kluczowe jest też, że odpowiedź ma być w gramach natki, a nie w mg witaminy.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne?

  • "3 g" daje zbyt mało witaminy C: przy 180 mg/100 g, 3 g to 3/100 × 180 mg = 5,4 mg, czyli nie uzupełni brakujących 9 mg.
  • "9 g" to pomyłka w proporcji lub niekontrolowane przeliczenie: 9 g dostarcza 16,2 mg witaminy C, więc przekroczy potrzebę.
  • "5 mg" myli jednostki: zadanie pyta o masę produktu (g), a nie o ilość witaminy (mg). To typowy błąd wynikający z nieuwagi na jednostki.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z tabelami "na 100 g" prawie zawsze najpierw liczysz różnicę (ile brakuje), a potem robisz proporcję i na końcu sprawdzasz, czy jednostka odpowiedzi zgadza się z pytaniem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odejmij wartość obecną od docelowej. W tym typie zadań to zawsze pierwszy krok: docelowa − obecna. Otrzymujesz brakującą ilość składnika (np. w mg), którą trzeba "dostarczyć" z dodatkowego produktu.
To ujednolicony zapis ułatwiający porównywanie produktów. Gdy masz wartość w mg/100 g, możesz łatwo przeliczyć ją na dowolną masę produktu proporcją, np. na 5 g, 30 g czy 200 g.
Stosujesz proporcję: 5 g to 5/100 porcji. Mnożysz więc 180 mg × 5/100 = 9 mg. Ten sam mechanizm działa dla każdej wartości podanej "na 100 g".
Najczęściej myli się jednostki: uczeń podaje wynik w mg (ilość witaminy), choć pytanie dotyczy g produktu. Druga typowa pomyłka to odwrócenie proporcji, które daje wynik zbyt duży lub zbyt mały.
Występują dwie warstwy jednostek: mg (składnik odżywczy, np. witamina C) oraz g (masa produktu). W pytaniu zwykle jest wskazane, czy masz podać masę produktu, czy ilość składnika.
Wiele świeżych ziół i warzyw ma wysoką zawartość witaminy C w przeliczeniu na 100 g. Nawet mały dodatek (kilka gramów) może zauważalnie zwiększyć wynik w mg, zwłaszcza gdy brakuje tylko kilku mg do wartości docelowej.
Można zrobić szybki test sensowności: skoro 100 g ma 180 mg, to 10 g ma ok. 18 mg, a 5 g ma ok. 9 mg. Taka kontrola jest dobra jako weryfikacja, ale na egzaminie i tak warto zapisać proporcję.
Gdy w danych masz zapis typu mg/100 g, naturalnym narzędziem jest proporcja. Procenty są tylko inną formą zapisu tej samej relacji, ale proporcja jest prostsza i najmniej podatna na pomyłki jednostek.
Najczęściej w żywieniu zbiorowym i dietetycznym (szpitale, szkoły, catering), gdzie planuje się wartość odżywczą posiłków. Wtedy dobiera się składniki, aby osiągnąć określone cele (np. podnieść witaminę C) bez zmiany charakteru dania.
W praktyce używa się warzyw i dodatków bogatych w witaminę C, np. świeżej papryki, natki, niektórych kapust i owoców. Na egzaminie zawsze wybieraj jednak produkt wskazany w danych zadania i licz zgodnie z tabelą.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Najpierw oblicz brakującą ilość witaminy C: 60 mg − 51 mg = 9 mg.Następnie użyj proporcji z danych: 100 g natki zawiera 180 mg witaminy C, więc 9 mg odpowiada x gramom: x = (9 × 100) / 180 = 5 g."

Źródła:

  • Kunachowicz H. i in., "Tabele składu i wartości odżywczej żywności", PZWL, (rozdziały: zasady korzystania z tabel; wartości odżywcze warzyw) — źródło referencyjne do danych żywieniowych i zapisu mg/100 g
  • Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ), "Witamina C – rola w organizmie i źródła" (strona tematyczna), https://ncez.pzh.gov.pl/ (konkretna podstrona: dział o witaminach; dostęp: 2026-03-01)
  • Encyklopedia PWN, hasło "witamina C", https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/witamina-C;3993614.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (opracowania IŻŻ) – ćwiczenia z przeliczeń na 100 g
  • Materiały szkolne z technologii gastronomicznej i towaroznawstwa żywności
  • Zadania rachunkowe z bilansowania jadłospisów (wit. C, białko, energia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego