KWALIFIKACJA ELM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Sprężarka śrubowa to sprężarka
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprężarka śrubowa należy do sprężarek wyporowych, bo spręża gaz przez zmniejszanie objętości komór między wirującymi śrubami. Określenie "rotacyjna" opisuje jedynie mechanizm (podtyp wśród wyporowych), a "przepływowa/turbinowa" dotyczy sprężarek dynamicznych o innej zasadzie sprężania.

Pełne wyjaśnienie:

Sprężarki klasyfikuje się przede wszystkim według zasady działania, czyli sposobu wytworzenia wzrostu ciśnienia. W tym nadrzędnym podziale wyróżnia się sprężarki wyporowe oraz przepływowe (dynamiczne).

Odpowiedź "wyporowa." jest poprawna, ponieważ w sprężarce śrubowej sprężanie zachodzi przez zmniejszanie objętości zamkniętych przestrzeni roboczych. Dwie współpracujące śruby (rotory) tworzą komory, które podczas obrotu przemieszczają się wzdłuż osi, a ich objętość maleje, co powoduje wzrost ciśnienia. To jest cecha definicyjna sprężarek wyporowych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym ujęciu?

  • "rotacyjna." – sprężarka śrubowa faktycznie jest rotacyjna, ale jest to podkategoria w obrębie sprężarek wyporowych (opis mechanizmu: elementy robocze wykonują ruch obrotowy). W pytaniach o typ sprężarki zwykle oczekuje się odpowiedzi z poziomu nadrzędnego (wyporowa vs przepływowa), a nie cechy podrzędnej.
  • "turbinowa." – sprężarki turbinowe należą do sprężarek przepływowych/dynamicznych; zwiększają ciśnienie dzięki przekazaniu energii kinetycznej strumieniowi gazu w wirniku i dyfuzorze, a nie przez zmniejszanie objętości komór.
  • "przepływowa." – to kategoria przeciwstawna do wyporowej w nadrzędnym podziale. Sprężarka śrubowa nie jest przepływowa, bo nie bazuje na dynamice przepływu, tylko na wyporze.

W praktyce (dobór i serwis) najpierw określa się, czy sprężarka jest wyporowa czy przepływowa, a dopiero potem doprecyzowuje mechanizm (np. rotacyjna śrubowa, łopatkowa, spiralna).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężarka wyporowa zwiększa ciśnienie gazu przez zmniejszanie objętości zamkniętej porcji czynnika. Gaz jest "zamykany" w komorze roboczej, a następnie komora ma mniejszą objętość, więc rośnie ciśnienie. Przykłady to sprężarki tłokowe oraz wiele sprężarek rotacyjnych.
Sprężarka przepływowa (dynamiczna) spręża gaz przez nadanie mu energii kinetycznej w wirniku, a następnie zamianę tej energii na ciśnienie w elementach kierujących (np. dyfuzorze). Nie "zamyka" porcji gazu w komorze o malejącej objętości, dlatego różni się zasadą działania od sprężarek wyporowych.
W sprężarce śrubowej między współpracującymi rotorami powstają komory, w których gaz jest przemieszczany i jednocześnie zmniejsza się objętość tych komór. To mechanizm typowy dla sprężarek wyporowych: wzrost ciśnienia wynika ze zmiany objętości, a nie z dynamiki przepływu jak w sprężarkach turbinowych.
Tak, ponieważ jej elementy robocze wykonują ruch obrotowy. Trzeba jednak pamiętać, że "rotacyjna" opisuje mechanizm (podtyp), a "wyporowa" opisuje zasadę działania (kategoria nadrzędna). Na egzaminie często pyta się o typ nadrzędny: wyporowa vs przepływowa.
"Wyporowa" dotyczy zasady sprężania (zmniejszanie objętości porcji gazu). "Rotacyjna" dotyczy budowy i ruchu elementów (wirujące części robocze). Sprężarka może być jednocześnie wyporowa i rotacyjna, bo to dwa różne poziomy opisu tej samej maszyny.
Sprężarki śrubowe wybiera się zwykle tam, gdzie potrzebna jest ciągła praca i stabilna wydajność sprężonego powietrza, np. w instalacjach przemysłowych. Tłokowe częściej spotyka się przy mniejszych wydajnościach lub pracy przerywanej. Ostateczny dobór zależy od parametrów i warunków pracy.
"Turbinowa" oznacza sprężarkę przepływową/dynamiczną, w której sprężanie jest skutkiem przekazania energii strumieniowi gazu w wirniku. Sprężarka śrubowa działa inaczej: spręża przez wypór i zmniejszanie objętości komór roboczych. Dlatego nie klasyfikuje się jej jako turbinowej.
Poza śrubowymi do wyporowych zalicza się m.in. sprężarki tłokowe oraz inne sprężarki rotacyjne, np. łopatkowe czy spiralne. W układach mechatronicznych i pneumatycznych spotyka się je w sprężarkowniach, w urządzeniach warsztatowych oraz w systemach zasilania narzędzi pneumatycznych.
Najczęściej myli się poziomy klasyfikacji: wybiera się "rotacyjna", bo śruby się obracają, mimo że pytanie dotyczy nadrzędnej zasady działania (wyporowa/przepływowa). Częsty jest też skrót myślowy, że każda maszyna wirująca jest "turbinowa", co prowadzi do błędnego wyboru.
Ucz się w dwóch krokach: (1) najpierw rozróżnij zasadę działania: wyporowa vs przepływowa, (2) dopiero potem zapamiętaj podtypy (np. wyporowe: tłokowe i rotacyjne; rotacyjne: śrubowe). Pomaga prosta reguła: "wypór = zmiana objętości", "przepływ = dynamika strumienia".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprężarka śrubowa należy do sprężarek wyporowych, bo spręża gaz przez zmniejszanie objętości komór między wirującymi śrubami."

Źródła:

  • PN-EN 1012-1: "Sprężarki i próżniowe pompy — Wymagania bezpieczeństwa", rozdział dotyczący terminologii/klasyfikacji sprężarek (dokument normalizacyjny PKN, aktualna edycja).
  • ISO 5390: "Compressors — Classification", definicje i podział na displacement (positive displacement) oraz dynamic compressors.
  • CAGI (Compressed Air and Gas Institute), strona edukacyjna o typach sprężarek i podziale na positive displacement vs dynamic: https://www.cagi.org/education/types-of-compressors/ (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Podręczniki z pneumatyki i sprężarek (rozdziały o klasyfikacji i zasadach działania)
  • Karty katalogowe producentów sprężarek śrubowych (opis zasady pracy i typu sprężarki)
  • Materiały szkoleniowe z utrzymania ruchu dotyczące sprężonego powietrza

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego